Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-30T19:37:40.865687+00:00

КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Маттэ къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Маттэ къызэриӀотагъэр

1. КъэбарышӀур Маттэ къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур Маттэ къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур Маттэ къызэриӀотагъэр

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

ТИЗИУСХЬАН ИСУС ХРИСТОС

ЕХЬЫЛӀЭГЪЭ

КЪЭБАРЫШӀУР

(ИНДЖЫЛ)

АдыгабзэкӀэ

АПЭРЭШЪХЬ

КЪЭБАРЫШӀУР[*] МАТТЭ КЪЫЗЭРИӀОТАГЪЭР

Исус къызхэкӀыгъэ лъэпкъыр

(Лука 3:23-38)

1^1•Мыр Исус Христосэу Даутэ ыкъор, Ибрахьимэ ыкъор[*] къызхэкӀыгъэ лъэпкъым итхылъ+.

2Ибрахьимэ Исхьакъ къыфэхъугъ; Исхьакъ Якъубэ къыфэхъугъ; ащ Иудэрэ ышхэмрэ къыфэхъугъэх;+
3Иудэ Пэрэцрэ Зарэрэ[*] къыфэхъугъэх; итӀумэ янэ Тамар ыцӀагъ; Пэрэц Хэцрон къыфэхъугъ; ащ Рам къыфэхъугъ;+
4ащ Аминадаб къыфэхъугъ; ащ Нахшон къыфэхъугъ; ащ Салмон къыфэхъугъ;+
5ащ БоӀаз къыфэхъугъ; БоӀаз янэ Рахьаб ыцӀагъ; БоӀаз Обид къыфэхъугъ; Обид янэ Рут ыцӀагъ; Обид Ищай къыфэхъугъ; 6ащ пачъыхьэ Даутэ къыфэхъугъ. Пачъыхьэ Даутэ Сэлмэн къыфэхъугъ; Сэлмэн янэ Урый зыцӀэм ишъузыгъ[*]+. 7Сэлмэн Рехабоам къыфэхъугъ; ащ Абие къыфэхъугъ; ащ Асэ къыфэхъугъ; 8ащ Ехъощафат къыфэхъугъ; ащ Иорам къыфэхъугъ; ащ Уззие къыфэхъугъ; 9ащ Иотам къыфэхъугъ; ащ Ахаз къыфэхъугъ; ащ Хъызкъый къыфэхъугъ; 10ащ Манассэ къыфэхъугъ; ащ Амон къыфэхъугъ; ащ Иосие къыфэхъугъ; 11ащ Иоаким къыфэхъугъ. Израиль цӀыфхэр Бабилэн къэлэшхом лӀыгъэкӀэ защэхэ лъэхъаным[*] Иоаким Иехониерэ ышхэмрэ къыфэхъугъэх+.

12Израиль цӀыфхэр Бабилэн защэхэ ужым[*], Иехонием Шеалтиил къыфэхъугъ; ащ Зоробабел къыфэхъугъ; 13ащ Абиуд къыфэхъугъ; ащ Элиаким къыфэхъугъ; ащ Азор къыфэхъугъ; 14ащ Цадокъ къыфэхъугъ; ащ Ахим къыфэхъугъ; ащ Элиуд къыфэхъугъ; 15ащ Элеазар къыфэхъугъ; ащ Маттан къыфэхъугъ; ащ Якъубэ къыфэхъугъ; 16ащ Юсыф къыфэхъугъ. Ар ХристоскӀэ заджэхэрэ Исус къызфэхъугъэ Мерэм илӀыгъ+.

17Аущтэу Ибрахьимэрэ пачъыхьэ Даутэрэ азыфагу лӀыуж[*] пшӀыкӀуплӀ дэлъыгъ; пачъыхьэ Даутэрэ израиль цӀыфхэр Бабилэным защэхэ лъэхъанымрэ азыфагу лӀыуж пшӀыкӀуплӀ дэлъыгъ, израиль цӀыфхэр Бабилэн защэхэ лъэхъанымрэ Христос[*] къызыхъугъэ лъэхъанымрэ азыфагу лӀыуж пшӀыкӀуплӀи дэлъыгъ.

Исус къызэрэхъугъэр

(Лука 2:1-7)

18•Исус Христос икъэхъукӀэ мары: Юсыф Исус янэу Мерэм къыщэнэу ыгъэнэфэгъагъ[*], ау зэрэщэнхэм ыпэкӀэ, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ илъэкӀыкӀэ Мерэм сабый къызэрэфэхъущтыр нафэ хъугъэ+. 19Мерэм лӀы фэхъущт Юсыф шъыпкъагъэ зиӀэ лӀыгъэти, цӀыфмэ апашъхьэ Мерэм ынапэ тырихынэу фэмыеу, шъэфэу къымыщэнэу тыриубытагъ+.

20Ау Юсыф аущтэу егупшысэзэ, Зиусхьаным имэлэӀич пкӀыхьапӀэкӀэ къыфэкӀуагъ.

– Даутэ ыкъо[*] Юсыф! – къыӀуагъ ащ. – Мерэм къэпщэнэу умыщын, сыда пӀомэ, ащ сабыеу къыфэхъущтыр къызхэкӀырэр Тхьэм ы Псэ ЛъапӀ ары. 21Мерэм къо къыфэхъущт, ащ цӀэу фэуусыщтыр Исус[*], сыда пӀомэ, ащ илъэпкъ ипсэкӀодхэм ялъэкӀ къыӀэкӀихыжьынышъ, мыкӀодхэу къыгъэнэжьыщтых+.

22Мы зэпстэури зыфэхъугъэр Зиусхьаным мы гущыӀэхэу[*] пегъымбарым ыгу къырилъхьэхи, къыригъэӀуагъэхэр къэшъыпкъэжьынхэр ары:+

23– Мары, пшъашъэр лъэрмыхьэ хъунышъ, къо къыфэхъущт. Ащ цӀэу фаусыщтыр Еммануил. Ащ къикӀырэр: Тхьэр тигъусэ.

24Юсыф къызэущыжьым, Зиусхьаным имэлэӀич къызэрэриӀуагъэм тетэу зекӀуагъэ, Мерэми ыщагъ. 25Ау ар ишъуз фэхъуным ыпэкӀэ Мерэм апэрэ къор къыфэхъугъ. Юсыф ащ цӀэу фиусыгъэри Исус.

ЯТӀОНЭРЭШЪХЬ

Тхьэгурымагъохэр тыгъэ къокӀыпӀэмкӀэ къызэрикӀыгъэхэр

2^1Ирод пачъыхьэ[*] итетыгъо мафэхэм иудей къалэу Бет-Лэхьэм[*] Исус къызыщэхъум, тхьэгурымагъохэр[*] тыгъэ къокӀыпӀэмкӀэ къикӀыхи, къалэу Ерусалим къэкӀуагъэх+.

2– Тыдэ щыӀа джуртхэм япачъыхьэу къэхъугъэр? – кӀэупчӀагъэх. – Сыда пӀомэ, ащ ижъуагъо тыгъэ къокӀыпӀэмкӀэ тэ щытлъэгъугъэти, ар дгъэлъэпӀэнэу тыкъэкӀуагъ.

3Ирод пачъыхьэм ар зызэхехым, къэгумэкӀыгъ, Ерусалим зэкӀэ дэс цӀыфхэри ащ дэгумэкӀыгъэх.

4Арыти, Ирод цӀыфхэм зэкӀэ ядин пэщэшхохэри, я Тэурат егъэджэкӀо пэщэ[*] пстэури ыугъоихи, яупчӀыгъ:

– Тыда Христос къызщыхъун фаер?

5– Иудей хэкум щыщ Бет-Лэхьэм ары, – къыраӀуагъ ахэмэ, – сыда пӀомэ, пегъымбарым моущтэу къытхыгъ[*]:

6«О, Иудей хэкум щыщ Бет-Лэхьэм. Иудэ лъэпкъым ипащэхэм анахьи зыкӀи уанахь цӀыкӀоп; сыда пӀомэ, зы пащэ о къыпхэкӀыщт. А пащэм мэлахъом мэлхэр зэрэзэрищэхэрэм фэдэу, слъэпкъ Израиль зэрищэщт»+.

7Аущтэу къызыраӀом, Ирод тхьэгурымагъохэм шъэфэу къяджи, жъуагъор къызкъокӀыгъэ охътэ дэдэр зэригъэшӀагъ. 8Ахэр Бет-Лэхьэм ыгъакӀохэзэ, ариӀуагъ:

– ШъукӀуи, сабыим икъэбар дэгъоу къызэжъугъашӀ. Ар къызыжъугъоткӀэ, макъэ къысэжъугъэӀу, сэри ар згъэлъэпӀэнэу сыкӀощт.

9Тхьэгурымагъохэр пачъыхьэм къариӀуагъэм едэӀухи, ежьагъэх. Тыгъэ къокӀыпӀэмкӀэ щалъэгъугъэ жъуагъор ахэмэ апэ итэу кӀохэзэ, сабыир зыдэщыӀэ чӀыпӀэм зынэсхэм, ащ къышъхьэщыуцуагъ. 10Жъуагъор залъэгъум, лъэш дэдэу гушӀуагъэх. 11Унэм зехьэхэм, сабыири ащ янэу Мерэми алъэгъугъэх. Залъэгъухэм, сабыим ыпашъхьэ лъэгонджэмышъхьэкӀэ зыщырадзыхи, агъэлъэпӀагъ. Япхъуантэхэр зэтырахыхи, тынхэу дышъи, ладэни[*], смирни[*] сабыим ратыгъэх+. 12Ирод дэжь амыгъэзэжьынэу пкӀыхьапӀэкӀэ Тхьэм къагуригъэӀуагъэти, нэмыкӀ гъогукӀэ яхэгъэгу кӀожьыгъэх+.

Юсыфрэ Мерэмрэ сабыир аӀыгъэу Мысырым зэрэкӀатхъугъэр

13Тхьэгурымагъохэр зекӀыжьхэм, Зиусхьаным имэлэӀич пкӀыхьапӀэкӀэ Юсыф къыфэкӀуагъ.

– Къэтэджи, – къыӀуагъ мэлэӀичым – сабыимрэ ащ янэрэ зыдащэхи, Мысырым кӀэтхъу. Макъи къыосэгъэӀуфэ, ащ щыӀ, сыда пӀомэ, Ирод сабыир ыукӀынэу лъыхъущт.

14Аущтэу Юсыф тэджи, сабыимрэ ащ янэрэ чэщым зыдырищажьэхи, Мысырым кӀуагъэ. 15Ирод олӀэфэкӀэ ар ащ щыпсэугъ. Аущтэу зыкӀэхъугъэр Зиусхьаным мы гущыӀэхэу[*] пегъымбарым къыригъэӀуагъэхэр къэшъыпкъэжьынхэр ары: «Мысырым къикӀыжьынэу с Къо сыкъеджагъ»+.

Ирод идзэлӀхэм сабыйхэр зэраригъэукӀыгъэр

16Тхьэгурымагъохэм къызэрагъэпцӀагъэр Ирод зелъэгъум, лъэшэу къэгубжыгъ. Тхьэгурымагъохэм къыраӀогъэ уахътэм тетэу, Бет-Лэхьэми ащ зэкӀэ иӀэгъо-благъоми къащыхъугъэкӀэ сабыйхэр илъэситӀу зыныбжьым нэс аукӀынхэу идзэлӀхэр ыгъэкӀуагъ. 17Джащыгъум мы гущыӀэхэу пегъымбар Иеремие къыӀуагъэхэр[*] къэшъыпкъэжьыгъэх:+

18«Куо-хьау макъэ къуаджэу Рамэ[*] къыщыӀугъ, гъымэкъэшхорэ тхьаусхэ мэкъэшхорэ ахэтэу. Рахил зигъэсамбырыжьынэу фэмыеу, исабыйхэр егъэежьы, сыда пӀомэ, ахэр щыӀэжьыхэпышъ ары».

Юсыфрэ Мерэмрэ сабыир аӀыгъэу Мысырым къызэрикӀыжьыгъэхэр

19Ирод зэлӀэ ужым, Зиусхьаным имэлэӀич пкӀыхьапӀэкӀэ Юсыф Мысырым къыщыфакӀуи, 20къыӀуагъ:

– Къэтэджи, сабыимрэ ащ янэрэ зыдэщэжьыхи, Израиль хэгъэгум кӀожь, сыда пӀомэ, сабыим ыпсэ хэзыхынхэу ыуж итыгъэхэр лӀагъэх.

21Аущтэу Юсыф тэджи, сабыимрэ ащ янэрэ зыдищэжьхи, Израиль хэгъэгум кӀожьыгъэ. 22Ау Ирод ычӀыпӀэкӀэ ащ ыкъо Архелай[*] Иудей хэкум ипачъыхьэ хъугъэу Юсыф къэбар зызэхехым, ащ кӀонкӀэ щынагъэ. ПкӀыхьапӀэкӀэ Тхьэм къызгурегъэӀо ужым, Галилей хэкум[*] кӀуи, 23НазареткӀэ заджэхэрэ къалэм[*] дэтӀысхьагъ. Аущтэу зыкӀэхъугъэр мы гущыӀэхэу пегъымбархэм Исус ехьылӀагъэу къаӀуагъэхэр къэшъыпкъэжьынхэр ары: «Назарет щыщкӀэ еджэщтых»+.

ЯЩЭНЭРЭШЪХЬ

УмэхъэкӀо Иуан Тхьэм игущыӀэхэр зэригъэӀущтыгъэр

(Марк 1:1-8; Лука 3:1-9, 15-17; Иуан 1:19-28)

3^1•А мафэхэм умэхъэкӀо[*] Иуан къэлъагъуи, Иудей хэкум ишъоф нэкӀ цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щаригъэӀузэ,+
2моущтэу къыӀощтыгъ:

– ШъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэгъожь, сыда пӀомэ, Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо[*] къэблэгъагъэшъ ары+.

3Иуан ары пегъымбар Ешайа моущтэу зыфиӀуагъэр[*]:

«Шъоф нэкӀым джэ макъэ горэ къыщэӀу: Зиусхьаным игъогу фэжъугъэпси, игъогу лъагъохэр зэшъхьэ-зашъо фэшъушӀых».

4Иуан мэхъшэцым хэшӀыкӀыгъэу щыгъын щыгъыгъ, ыбги шъо бгырыпх илъыгъ. Гъомлапхъэу иӀагъэр мацӀэхэмрэ шъоф шъоумрэ арыгъэ+. 5Джащыгъум Ерусалим дэс цӀыфхэри, Иудей хэкум зэкӀэ ис цӀыфхэри, Иордан псыхъом иӀэгъо-благъо зэкӀэ ис цӀыфхэри Иуан дэжь кӀощтыгъэх. 6ПсэкӀодэу ашӀагъэхэр Тхьэм ыпашъхьэ ралъхьэхэти, Иордан псыхъом Иуан зыщырагъэумэхъыщтыгъ+.

7Зырагъэумэхъынэу фарисейхэмрэ[*] саддукейхэмрэ[*] ащыщхэр бэ хъухэу ыдэжь къакӀохэу Иуан зелъэгъум, ахэмэ ариӀуагъ:

– Шъо, блэщылъфхэр![*] Тхьэм игубжэу къэкӀощтым шъуӀэкӀэкӀынэу хэта шъушъхьэ къизылъхьагъэр+? 8ШъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэгъожьыным фэшъошэ ӀофышӀухэр жъугъэцакӀэх. 9«Ибрахьимэ тэ тят ары» шъугукӀэ шъуӀоным шъуфиткӀэ шъумыгугъ, сыда пӀомэ, сэ шъосэӀо, Тхьэм мы мыжъохэм Ибрахьимэ пае лъфыгъэхэр къахигъэхъукӀын ылъэкӀыщт+. 10Обзэгъур чъыг лъапсэхэм атыраубытэгъах. Аущтэу сыдрэ чъыгэу шӀугъэ къызпымыкӀэрэр раупкӀынышъ, машӀом падзэщт+.

11– ШъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъузэрафыкӀэгъожьыгъэр къэжъугъэлъэгъонэу псымкӀэ шъусэумэхъы, ау саужкӀэ къэкӀощтым сэщ нахьи нахь лъэкӀышхо иӀ. Ащ ицуакъэхэр фэсхьынхэуи сифэшъуашэп. Ащ Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэкӀэ ыкӀи машӀокӀэ шъуиумэхъыщт+. 12Ащ ихьанцэ ыӀэ чӀэлъ, ихьамэщи ыукъэбзыжьынышъ, икоци конхэм аритэкъожьыщт, ау уарзэр мыкӀосэжьын машӀокӀэ ыгъэстыщт+.

Иуан Исус зэриумэхъыгъэр

(Марк 1:9-11; Лука 3:21-22)

13•Джащыгъум Исус Галилей хэкум къикӀи, Иордан псыхъом къэкӀуагъ Иуан зыригъэумэхъынэу. 14Ау Иуан ымыдэу, Исус моущтэу риӀуагъ:

– О сэ сыуумэхъын фае. Сэ о усыумэхъынэу укъысфакӀуа?

15– Джы аущтэу орэхъу, – пэгъокӀ ытыжьыгъ Исус, – сыда пӀомэ, джаущтэу ары шъыпкъэгъэ пстэури зэрэдгъэцэкӀэн фаер. Исус аущтэу къызыреӀом, Иуан къезэгъи, ыумэхъыгъ.

16Исус Иуан зызэрэригъэумэхъэу, псым къыхэкӀыжьыгъ. Псым къызыхэкӀыжьым, уашъор зэӀукӀи, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ тхьаркъом фэдэу ежь къызэрэфехырэр ылъэгъугъ+. 17ЕтӀанэ уашъом зы макъэ къиӀукӀыгъ:

– Мары сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэу сыгу зэӀурэр.[*]+

ЯПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ

Исус псэкӀод ригъэшӀэным шэйтаныр ыуж зэритыгъэр

(Марк 1:12-13; Лука 4:1-13)

4^1•Джащыгъум Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Исус шъоф нэкӀым ыщагъ. Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Исус ащ зыкӀищагъэр шэйтаныр Исус псэкӀод ригъэшӀэным ыуж итыныр ары. 2Исус мэфэ тӀокӀитӀурэ чэщ тӀокӀитӀурэ зенэкӀ ужым, лъэшэу къэмэлэкӀагъ+. 3Шэйтанэу цӀыфхэм псэкӀод язгъэшӀэным хэтыр Исус къыбгъодахьи къыриӀуагъ:

– О Тхьэм ури Къомэ, мы мыжъохэр хьалыгъу хъунхэу унашъо шӀы+.

4– Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*], – къыӀожьыгъ Исус,

– «Хьалыгъу закъор арэп цӀыфыр зэрэпсэущтыр, сыдрэ гущыӀэу Тхьэм ыжэ къыдэкӀырэри ары нахь»+.

5Ащ нэужым шэйтаным Исус къэлэ лъапӀэм зыдищи, Тхьэм иунэшхо нахь лъэгапӀэу иӀэм тыригъэуцуи, 6къыриӀуагъ:

– О Тхьэм ури Къомэ, мыщ дэжьым зыщедзых; сыда пӀомэ, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*]: «Тхьэм имэлэӀичхэм о къыохьылӀагъэу унашъо къафишӀыщт, о плъакъокӀэ мыжъом уемыутэкӀыным пае, аӀэхэмкӀэ уаӀэтыщт»+.

7– Моущтэуи Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*], – риӀожьыгъ Исус,

– «Зиусхьанэу уи Тхьэ умыушэты»+.

8ЕтӀани шэйтаным Исус Ӏошъхьэ лъэгэ дэдэ горэм дищаий, дунаим тет пачъыхьагъу пстэури, ахэмэ щытхъушхоу яӀэри къыригъэлъэгъуи, 9къыриӀуагъ:

– ЧӀыгум зытеудзэзэ сыбгъэлъапӀэмэ, ахэр зэкӀэ къыостыщт.

10– Сауж икӀ, шэйтан! – риӀожьыгъ Исус. – Сыда пӀомэ, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*]: «Зиусхьанэу уи Тхьэ бгъэлъапӀэзэ, ащ изакъоу уфэлэжьэн фае»+.

11Исус ар зыреӀом, шэйтаныр ыуж икӀыжьыгъ, мэлэӀичхэри къыфехыхи, Исус фэӀофтабгэхэу аублагъ+.

Исус иӀоф Галилей хэкум зэрэщиублагъэр

(Марк 1:14-15; Лука 4:14-15)

12•Иуан хьапсым чӀадзагъэу[*] Исус къэбар зызэхехым, Галилей хэкум кӀожьыгъэ+. 13Назарет дэкӀыжьи, хэкухэу Забулонрэ Нафталыйрэ[*] зыцӀэхэм ащыщэу псыӀушъом Ӏут къалэу Капернаум кӀуи, ащ дэтӀысхьагъ+. 14Исус аущтэу зыкӀишӀыгъэр пегъымбар Ешайа мы гущыӀэхэу къыӀуагъэхэр[*] къэшъыпкъэжьынхэр ары:+

15«Забулон хэкур, Нафталый хэкур, псы Ӏушъом Ӏут хэкур, Иордан псыхъом иадрабгъу щыӀэ хэкур, хымэ лъэпкъхэм яхэкоу Галилей!» (Ахэмэ атегущыӀэу пегъымбарым моущтэу къыӀуагъ:)

16«ЦӀыфхэу шӀункӀэм хэтхэм нэфынэшхо алъэгъугъ; лӀэныгъэм ищынэгъо хэку шӀункӀым ис цӀыфхэми нэфынэ къатыридзагъ».

17А лъэхъаным къыщегъэжьагъэу Исус Тхьэм игущыӀэхэр цӀыфхэм аригъэӀухэу къыублагъ:

– ШъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэгъожь, сыда пӀомэ, Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо къэблэгъагъ.

Исус игъогу рыкӀонхэу пцэжъыешэ нэбгыриплӀым къызэряджагъэр

(Марк 1:16-20; Лука 5:1-11)

18•Исус Галилей псыхъураем[*] иӀушъо рекӀокӀызэ, зэкъошитӀу ылъэгъугъ. Ахэр Симонэу ПетрэкӀэ заджэхэрэмрэ ащ ыш Индрысрэ арыгъэх. Ахэмэ хъытыур псыхъураем хадзэщтыгъэ, сыда пӀомэ, пцэжъыешэхэти ары+. 19Исус ахэмэ ариӀуагъ:

– Сауж шъукъырыкӀу. Пцэжъые къэшъуубытыным ыуж шъузэритыгъэм фэдэу, цӀыфхэр сигъогу къытежъугъэхьанхэм шъузэрэхэтыщтыр шъозгъэшӀэщт+.

20Ахэмэ а гущыӀэхэр зэрэзэхахэу, яхъытыухэр къагъанэхи, Исус ыуж ихьагъэх+.

21Исус нахь чыжьэу кӀозэ, ахэмэ анэмыкӀэу зэкъошитӀоу Зебедей ыкъохэу Якъубэрэ Иуанрэ ылъэгъугъ. Ахэмэ ятэ Зебедей ягъусэу, къуашъом исхэу яхъытыухэр агъэхьазырыщтыгъэх. Исус ахэми яджагъ. 22Ахэмэ зэряджэу, къуашъори яти къабгынэхи, Исус ыуж ихьагъэх.

Галилей хэкум Тхьэм игущыӀэхэр Исус зэрэщаригъашӀэщтыгъэр, зэрэщигъэхъужьыщтыгъэхэр

(Лука 6:17-19)

23•Исус зэкӀэ Галилей хэкур къыкӀухьэзэ, синэгогухэм[*] цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щаригъашӀэщтыгъ, Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀэгъэ къэбарышӀури аригъэӀущтыгъ, цӀыфхэм ащыщэуи хэтрэ сымаджи, гъойщаий ыгъэхъужьыщтыгъ+. 24Арышъ, Исус икъэбар Сирие хэкум[*] тыдэкӀи щыӀугъ. Сымэджэ зэфэшъхьафи уз зэфэшъхьафи зиӀэ пстэури Исус къыфащэщтыгъэх; джынапцӀэ зыхэсхэри, къытефэхэри, зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытагъэхэри ыгъэхъужьыщтыгъ+. 25Галилей хэкуми, КъэлипшӀ[*] зыцӀэ хэкуми, Ерусалими, Иудей хэкуми, Иордан псыхъом иадрабгъуи ащыщхэр купышхохэу Исус ыуж ихьэщтыгъэх+.

ЯТФЭНЭРЭШЪХЬ

Исус Ӏуашъхьэм тетэу Тхьэм игущыӀэхэр зэригъэӀугъэр

(Маттэ 5–7)

5^1Исус цӀыф купышхохэр зелъэгъум, Ӏуашъхьэм дэкӀуаий, тӀысыгъэ. ЗэтӀысым, игъогу рыкӀохэрэр къыбгъодэхьагъэх, 2Исус ахэмэ Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэу ыублагъ.

Гъогу мафэ теуцуагъэхэр

(Лука 6:20-23)

3•– Гурэ псэрэкӀэ тхьамыкӀэхэр[*] гъогу мафэ теуцуагъэх, сыда пӀомэ, ахэр Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэтых.

4Гукъао зиӀэхэр гъогу мафэ теуцуагъэх, сыда пӀомэ, ахэмэ ягукъао Тхьэм ашъхьащихыщт+.

5Зыгу пэгагъэ имылъхэр гъогу мафэ теуцуагъэх, сыда пӀомэ, ахэмэ ӀахьышӀоу къалъыӀэсыщтыр чӀылъэр ары+.

6Шъыпкъагъэм фэзэщхэу, фалӀэхэрэр гъогу мафэ теуцуагъэх, сыда пӀомэ, ахэмэ афикъун шъыпкъагъэ агъотыжьыщт+.

7ГукӀэгъу зыгу илъхэр гъогу мафэ теуцуагъэх, сыда пӀомэ, ахэмэ гукӀэгъу агъотыжьыщт+.

8Зыгу къабзэхэр гъогу мафэ теуцуагъэх, сыда пӀомэ, ахэмэ Тхьэр алъэгъущт+.

9ЗэшӀуныгъэ цӀыфмэ ахэзылъхьэхэрэр гъогу мафэ теуцуагъэх, сыда пӀомэ, ахэмэ Тхьэм ибынхэкӀэ яджэщтых+.

10Шъыпкъагъэм пае цӀыфхэу къин зэрагъэщэчыхэрэр гъогу мафэ теуцуагъэх, сыда пӀомэ, ахэр Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэтых.

11– Сэ сигъогу шъузэрэрыкӀорэм пае, цӀыфхэр къышъохъонхэмэ, къин шъуагъэщэчмэ, шъуимыфэшъуашэу Ӏэегъэ пстэури къышъуаӀуалӀэмэ, гъогу мафэ шъутеуцуагъ+. 12ШъугушӀу, шъучэф, сыда пӀомэ, Тхьэм уашъом ӀахьышӀоу къыщышъуфигъэшъошэщтыр инышъ ары. Аущтэу шъо шъуапэкӀи пегъымбархэм къин арагъэщэчыщтыгъ+.

Щыгъумрэ нэфынэмрэ

(Марк 9:50; Лука 14:34-35)

13•– ЧӀылъэм ищыгъур шъоры. Ау щыгъум ищыугъагъэ хэкӀымэ, сыдэущтэу ар пщыущта? ЗыкӀи ишӀуагъэ къэкӀожьыщтэп. Ар ратэкъужьынышъ, цӀыфмэ аулъэгущт.

14– Дунаим инэфынэр шъоры. Ӏуашъхьэм тет къалэр бгъэбылъышъущтэп+. 15Зыми остыгъэ хигъанэу, щэлъэ чӀэгъым чӀигъэуцорэп, тетыпӀэ лъагэм тырегъэуцо нахь. ЕтӀанэ унэм ис пстэуми ащ инэфынэ анэсы+. 16Арышъ, цӀыфмэ апашъхьэ шъуинэфынэ щэрэнэф, шъуишӀушӀагъэхэр алъэгъунхэшъ, шъуя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэм шытхъу фашӀыным пае+.

Тэурат хабзэм ехьылӀагъ

17– Муса и Тэурат хабзэ[*] итхэмрэ пегъымбархэм атхыгъэ тхылъхэм[*] арытхэмрэ згъэкӀодынхэу сыкъэкӀуагъэкӀэ шъумыгугъ. Ахэр згъэкӀодынхэу арэп сыкъызкӀэкӀуагъэр, изгъэкъунхэу ары нахь+. 18Шъыпкъэр шъосэӀо, уашъомрэ чӀылъэмрэ щэӀэхэфэ, Мусэ и Тэурат хабзэ итхэу хьарыфхэм анахь цӀыкӀуи зы уцупӀи хэкӀодыкӀыщтэп, ащ ит пстэури къэшъыпкъэжьыфэ+.

19ЦӀыфэу мы унашъохэм анахь цӀыкӀухэм ащыщэу зыгорэм емыдэӀоу, адрэ цӀыфхэри а унашъом емыдэӀунхэу язгъашӀэрэм Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэт цӀыфхэм анахь цӀыкӀу дэдэкӀэ еджэщтых. Ау мы унашъохэр зыгъэцакӀэу, цӀыфмэ ахэр язгъашӀэрэр Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэт цӀыф инхэм ащыщкӀэ еджэщтых+. 20Шъыпкъэр шъосэӀо, шъуишъыпкъагъэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ фарисейхэмрэ яшъыпкъагъэ нахьи нахь ин мыхъумэ, Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ шъучӀэхьащтэп+.

Губжыным ехьылӀагъ

21– Пэсэрэ цӀыфхэм зэрараӀуагъэр[*] шъо зэхэшъухыгъэ: «ЦӀыф умыукӀ. ЦӀыф зыукӀырэр хьыкумэшӀым[*] ыпашъхьэ ращэщт»+. 22Ау сэ шъосэӀо, хэтми ежь ыш[*] фэгубжырэр хьыкумэшӀым ыпашъхьэ ращэщт. Ежь ыш «О ушъхьэнэкӀ!» езыӀорэр Тхьэмэтэ Хэсэшхом[*] ыпашъхьэ ращэщт. Ау ыш «О удел!» езыӀорэр джэхьнэм машӀом кӀоныр фэшъуашэу мысэ хъущт+.

23– Арышъ, Тхьэм ептынэу тыныр къурмэншӀыпӀэм зыпхьыкӀэ, о пшы гукъанэ горэ къыпфыриӀэу угу къэкӀыжьмэ, 24уитын къурмэншӀыпӀэм ыпашъхьэ къыщыгъани, ыпэ рапшӀэу кӀуи, пшы ешӀужь. ЕтӀанэ къакӀуи, уитын тыжь.

25– О уидэогъу псынкӀэу ешӀужь, уригъусэу гъогум утетыфэ. Армырмэ хьыкумэшӀым ыпашъхьэ урищэщт. ХьыкумэшӀыми иӀофшӀакӀо уӀэкӀилъхьащт, хьапсыми учӀадзэщт+. 26Шъыпкъэр осэӀо, аужырэ чапычыр[*] отыжьыфэ, хьапсым укъычӀэкӀыжьыщтэп.

Зинэ шӀэным ехьылӀагъ

27– ЗэраӀуагъэр[*] зэхэшъухыгъ: «Зинэ умышӀэ»+. 28Ау сэ шъосэӀо, хэти бзылъфыгъэ горэм енэцӀэу еплъымэ, ыгукӀэ зинэ ышӀэгъах+. 29Арышъ, о унэ джабгъу псэкӀод пшӀэнэу удихьыхмэ, къитхъыжьи чӀэдз. О ппкъы зэкӀэ джэхьнэмым хадзэным нахьи, пӀэпкъ-лъэпкъхэм ащыщэу зы пшӀокӀодыныр оркӀэ нахьышӀу. 30О пӀэ джабгъуи псэкӀод пшӀэнэу удихьыхмэ, пыупкӀыжьи, чӀэдз. О ппкъы зэкӀэ джэхьнэмым кӀоным нахьи, пӀэпкъ-лъэпкъхэм ащыщэу зы пшӀокӀодыныр оркӀэ нахьышӀу+.

Шъхьэгъусэ тӀупщыжьыным ехьылӀагъ

(Маттэ 19:9; Марк 10:11-12; Лука 16:18)

31•– Пасэм мыри аӀуагъ[*]: «Зишъуз зытӀупщыжьырэм къызэритӀупщыжьырэ тхылъ рерэт»+. 32Ау сэ шъосэӀо, ишъуз зинэ ымышӀагъэу, хэтми зытӀупщыжьырэм шъузым зинэ ригъашӀэу мэхъу, (етӀанэ шъузыр джыри дэкӀожьмэ). Ащ фэдэу хэтми лӀы горэм къытӀупщыжьыгъэ шъуз къэзыщэжьырэм зинэ ышӀагъэу мэхъу+.

ТхьарыӀоным ехьылӀагъ

33– Джыри пэсэрэ цӀыфхэм зэрараӀуагъэр[*] шъо зэхэшъухыгъ: «ЗыкӀи пцӀыкӀэ тхьарыӀо умышӀы, ау Зиусхьаным фэпшӀыгъэ тхьарыӀохэр гъэшъыпкъэжьых»+. 34Ау сэ шъосэӀо, тхьарыӀо зыкӀи шъумышӀы. УашъомкӀи тхьарыӀо шъумышӀы, сыда пӀомэ, уашъор Тхьэм итӀысыпӀэ лъапӀ+. 35ЧӀылъэмкӀи тхьарыӀо шъумышӀы, сыда пӀомэ, ар Тхьэм ылъакъохэр зытет лъэгукӀэтын лъапӀ. ЕрусалимкӀи тхьарыӀо шъумышӀы, сыда пӀомэ, ар пачъыхьэшхом икъал+. 36ПшъхьэкӀи тхьарыӀо умышӀы, сыда пӀомэ, зы шъхьац налъ нэмыӀэми шӀуцӀи фыжьи пшӀын плъэкӀыщтэп. 37Ау «Ары» шъуӀуагъэмэ, ар жъугъэцакӀэ, «Хьау» шъуӀуагъэми, ари жъугъэцакӀэ. Ащ блэкӀырэр шэйтаным иӀоф щыщ+.

ЦӀыф бзаджэм шъупэмыуцужь

(Лука 6:29-30)

38•– Мыри зэраӀуагъэр[*] зэхэшъухыгъ: «О унэ къеӀэрэм ынэ еӀэжь, о пцэ къеорэм ыцэ еожь»,+
39ау сэ шъосэӀо, цӀыф бзаджэм шъупэмыуцужь. Ау хэти о унэгушъо джабгъу къеорэм адрэ нэгушъори фэгъаз+. 40Зыгорэ уиджанэ пӀихынэу къыодэонэу фаемэ, уищыгъын кӀыӀутелъ къыфэгъан. 41Лъэбэкъу мин дэпкӀунэу уезгъэзырэм лъэбэкъу минитӀу дэкӀу. 42О зыгорэкӀэ къыолъэӀурэм ет, чӀыфэ пӀызыхынэу фаеми уакӀыб фэмыгъаз+.

Шъуипыйхэр шӀу шъулъэгъух

(Лука 6:27-28, 32-36)

43– ЗэраӀуагъэр[*] зэхэшъухыгъ: «Уигъунэгъу шӀу лъэгъу, уипый уджэгъу». 44Ау сэ шъосэӀо, шъуипыйхэр шӀу шъулъэгъух, цӀыфхэу къин шъозгъэщэчыхэрэм Тхьэм шӀукӀэ шъуафелъэӀу,+
45шъуя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэм ибын шъухъуным пае. Ащ итыгъэ цӀыф бзаджэхэми цӀыфышӀухэми къафыкъуегъэкӀы, шъыпкъагъэ зиӀэхэми зимыӀэхэми ощх къафырегъэщхы+. 46ШӀу шъузылъэгъухэрэм язакъоу шӀу шъулъэгъухэмэ, сыд фэдэ ӀахьышӀуа шъузщыгугъырэр? Хьакъулахь ахъщэр[*] хэзыххэрэм а дэдэр арыба ашӀэрэр? 47Шъо шъушыхэм анэмыкӀ зыми ыӀапэ шъумыубытмэ, илыягъэу сыда шӀугъэу шъушӀэрэр? Хымэ лъэпкъхэми а дэдэр ашӀэба? 48Арышъ, шъуя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэм ишъыпкъагъэ щыкӀагъэ зи имыӀэу, ежь зэрэикъугъэм фэдэу, шъори зишъыпкъагъэ щыкӀагъэ зи имыӀэу, цӀыф икъугъэ шъухъун фае+.

ЯХЭНЭРЭШЪХЬ

Сэдакъэм ехьылӀагъ

6^1– Шъо шӀу зышъушӀэкӀэ, цӀыфхэм тагъэшӀэгъощт шъуӀоу, ахэмэ алъэгъоу зэрэшъумышӀэнхэм шъуфэсакъ. Армырмэ, шъуя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэм ӀахьышӀу къышъуфигъэшъошэщтэп+.

2– Арышъ, сэдакъэ зыптыкӀэ, цӀыфхэм къэбар ямыгъашӀ, синэгогухэм ачӀэсхэу, урамхэми атетхэу нэпитӀу зиӀэ цӀыфхэм адрэхэм къэбар зэрарагъашӀэрэм фэдэу, ежьхэм зыщагъэтхъунхэм пае. Шъыпкъэр шъосэӀо, аущтэу зышӀэхэрэм яӀахь агъотыгъах+. 3Ау о сэдакъэ зыптыкӀэ, пӀэ джабгъу Ӏофэу ышӀырэр пӀэ сэмэгу ымышӀэу орэхъу, 4сэдакъэу о птыгъэр шъэфэу къэнэным пае. Ащыгъум уя Тэ лъапӀэу цӀыфхэм шъэфэу ашӀэрэр зылъэгъурэм уиӀахьышӀу къыуитыщт.

Тхьэм уелъэӀуным ехьылӀагъ

(Лука 11:2-4)

5•– Тхьэм шъуелъэӀу хъумэ, нэпитӀу зиӀэ цӀыфхэм зэрашӀырэм фэдэу шъумышӀы. ЦӀыфхэм зарагъэлъэгъуным пае, Тхьэм елъэӀухэзэ, синэгогухэми урам къуапэхэми къащыуцунхэр якӀас. Шъыпкъэр шъосэӀо, ахэмэ яӀахь агъотыгъах+. 6Ау о Тхьэм уелъэӀу зыхъукӀэ, уиунэ ихьажьи, пчъэр къыфэшӀи, уя Тэ лъапӀэу цӀыфхэм амылъэгъурэм елъэӀу. Ащыгъум уя Тэ лъапӀэу цӀыфхэм шъэфэу ашӀэрэр зылъэгъурэм уиӀахьышӀу къыуитыщт+. 7Тхьэм шъузелъэӀукӀэ, бащэ шъумыӀо, хымэ лъэпкъхэм зэрашӀырэм фэдэу; сыда пӀомэ, ахэмэ гущыӀабэ къаӀомэ, ятхьэлъэӀухэм Тхьэр къядэӀунэу мэгугъэх+. 8Арышъ, ахэмэ зэрашӀырэм фэдэу шъумышӀы; сыда пӀомэ, шъо шъуелъэӀуным ыпэкӀэ шъуищыкӀагъэр шъуя Тэ лъапӀэм ешӀэшъ ары.

9– Моущтэу Тхьэм шъуелъэӀу: «О тя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэр! ПцӀэ цӀыфхэм агъэлъапӀэ орэхъу.

10Уи Тетыгъошхо къэрэкӀу. Узыфаер уашъом зэрэщыхъурэм фэдэу, чӀылъэми щэрэхъу+.

11Хьалыгъоу тищыкӀагъэр непэ къытэт+.

12Мыхъунэу тшӀагъэхэр къытфэгъэгъу, тэ мыхъун къытэзышӀагъэхэм зэрафэдгъэгъурэм фэдэу.

13Шэйтаным псэкӀод тигъэшӀэнэу фит умышӀы, ащи тыщыухъум. МыкӀодыжьын тетыгъошхори, лъэкӀышхори, щытхъушхори о уиех. Амин»+.

14– ЦӀыфмэ мыхъунэу ашӀагъэхэр зафэжъугъэгъухэкӀэ, шъуя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэм шъори мыхъунэу шъушӀагъэхэр къышъуфигъэгъущтых, – къыпигъэхъожьыгъ Исус+. 15– Ау цӀыфмэ мыхъунэу ашӀагъэхэр шъо зафэшъумыгъэгъухэкӀэ, шъуя Тэ лъапӀи шъо мыхъунэу шъушӀагъэхэр къышъуфигъэгъущтхэп+.

НэкӀым ехьылӀагъ

16– Ащ фэдэу шъунэкӀы зыхъукӀэ, нэпитӀу зиӀэ цӀыфхэм афэдэу зышъумыгъэнэшхъэй; сыда пӀомэ, зэранэкӀырэр цӀыфмэ арагъэлъэгъуным пае, ахэмэ анахэ зэхагъахьэ. Шъыпкъэр шъосэӀо, ахэмэ яӀахь агъотыгъах. 17-18Ау о унэкӀы зыхъукӀэ, цӀыфхэм ащ гу лъамытэу, уя Тэ лъапӀэу цӀыфхэм амылъэгъурэм изакъоу зэрэунэкӀырэм гу лъитэным пае, дэгъэ лъапӀэ пшъхьэ щыф, унэгуи тхьакӀы. Ащыгъум уя Тэ лъапӀэу цӀыфхэм шъэфэу ашӀэрэр зылъэгъурэм уиӀахьышӀу къыуитыщт.

Уашъом мылъкушхо щышъуугъой

(Лука 12:33-34)

19•– ЧӀылъэм мылъкушхо щышъумыугъой, сыда пӀомэ, хъунэмрэ улъыинымрэ чӀылъэм щыӀэр щагъэкӀоды, тыгъуакӀохэм чӀылъэми унэхэр щатӀэкӀых, щэтыгъух+. 20Ау уашъом мылъкушхо щышъуугъой. Хъунэми улъыиными ащ дэжьым щагъэкӀодырэп, тыгъуакӀохэми щатӀэкӀырэп, щатыгъурэп+. 21Сыда пӀомэ, о уимылъкушхо зыдэщыӀэм угуи щыӀэщт.

Пкъым иостыгъэр

(Лука 11:33-36)

22– Пкъым иостыгъэ – нэр ары. Арышъ, о унэ псаумэ, зэкӀэ о ппкъы нэфынэщт. 23Ау о унэ дэимэ, зэкӀэ о ппкъы шӀункӀыщт. Арышъ, о пхэлъ нэфынэр шӀункӀымэ, а шӀункӀыр сыдэу шӀункӀышху!

Тхьэмрэ ахъщэмрэ

(Лука 16:13)

24– Зы цӀыфыр тхьэмэтитӀум афэлэжьэн ылъэкӀыщтэп, е зыр ыуджэгъунышъ, адрэр шӀу ылъэгъущт, е зым шъыпкъэу фыщытынышъ, адрэр зэрипэсыщтэп. Шъо Тхьэми ахъщэми шъуафэлэжьэн шъулъэкӀыщтэп+.

ГумэкӀыным ехьылӀагъ

(Лука 12:22-34)

25– Арышъ, шъосэӀо, «Сыда тшхыщтыр, сыда тызэшъощтыр?» шъуӀоу, шъуищыӀэныгъэ пае шъумыгумэкӀ. «Сыда тщыгъыщтыр?» шъуӀоу, шъупкъы паий шъумыгумэкӀ. Гъомылэм нахьи щыӀэныгъэр нахь лъапӀэба, щыгъыным нахьи пкъыр нахь лъапӀэба+? 26Ошъогум щыбыбырэ бзыухэм шъуяплъ. Ахэмэ чылапхъи апхъырэп, лэжьыгъи ахыжьырэп, конхэм аратэкъожьырэп, ауми шъуя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэм ахэр егъашхэх. Шъо ахэмэ анахьи бэкӀэ шъуанахь лъапӀэба+? 27ГумэкӀэу хэта шъуащыщэу зищыӀэныгъэ сыхьат закъокӀэ зезгъэукӀыхьан зылъэкӀыщтыр?

28– Щыгъыным пае сыда шъузкӀэгумэкӀырэр? Губгъо къэгъагъэхэм якъэкӀыкӀэ шъуеплъ. Ахэр лажьэхэрэп, ци аджырэп, 29ау сэ шъосэӀо, ежь пачъыхьэ Сэлмэн сыд фэдизэу дахэу кӀэракӀэщтыгъэми, ахэмэ ащыщэу зыгорэм фэдэу фэпэгъагъэп+. 30А уцэу губгъом непэ итэу, неущ хьакум радзэжьыщтыр Тхьэм аущтэу зигъэкӀэракӀэкӀэ, ащ нахьи бэкӀэ нахьыбэу шъо шъуигъэкӀэрэкӀэнба, шъо шӀошъхъуныгъэ зимакӀэхэр+? 31Арышъ, «Сыда тшхыщтыр?», е «Сыда тызэшъощтыр?», е «Сыда тщыгъыщтыр?» шъуӀоу шъумыгумэкӀ. 32Сыда пӀомэ, а Ӏоф пстэури ары дунаим тет лъэпкъхэр зылъыхъухэрэр. А зэпстэури шъо зэрэшъуищыкӀагъэр шъуя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэм ешӀэ. 33Ау ыпэ рапшӀэу Тхьэм и Тетыгъошхо иӀофхэмрэ Тхьэм ишъыпкъагъэрэ ауж шъуит, етӀанэ а Ӏоф пстэури къышъуӀэкӀэхьащт+. 34Арышъ, неущырэ мафэм шъуфэмыгумэкӀ. Неущырэ мафэр ежь ышъхьэ фэгумэкӀыжьыщт, сыда пӀомэ, зыфэгумэкӀыжьын икъун Ӏоф сыдрэ мафи иӀэшъ ары.

ЯБЛЭНЭРЭШЪХЬ

Зыми хьыкум тешъумышӀыхь

(Лука 6:37-38, 41-42)

7^1•– Зыми хьыкум тешъумышӀыхь, Тхьэм хьыкум къышъутыримышӀыхьаным пае+. 2Сыда пӀомэ, шъо цӀыфхэм хьыкум зэратешъушӀыхьэрэм фэдэу, Тхьэм шъори хьыкум къышъутыришӀыхьащт, шъо шапхъэу зэрэшъушырэм фэдэ шапхъэкӀи Тхьэм шъо къышъуфишыжьыщт+.

3– О унэ пкъэоу кӀэлъым гу лъымытэу, пхъэцалэу о пшы ынэ кӀэлъыр сыд пае плъэгъура? 4Пкъэур о унэ кӀэлъ пэтзэ, сыдэущтэу пшы епӀон плъэкӀыра: «Пхъэцалэу о унэ кӀэлъыр къыкӀэсэгъэх» пӀоу? 5О, нэпитӀу зиӀэр, ыпэ рапшӀэу пкъэоу о унэ кӀэлъыр къыкӀэхыжьи, етӀанэ пхъэцалэу пшы ынэ кӀэлъыр къызэрэкӀэпхыжьыщтыр нафэу плъэгъущт.

6– Ӏофхэу шъо шъугухэмкӀэ лъапӀэхэр хьэхэм яшъумыт. Налмэс-налкъутэхэр къохэм апашъхьэ щишъумыпхъыхь. Армырмэ, ахэмэ ахэр аулъэгунхэшъ, зыкъызэрагъэзэкӀынышъ, шъори шъузэхацунтхъэжьыщт+.

Тхьэм шъуелъэӀу, шъулъыхъу, къэлапчъэм шъутеу

(Лука 11:9-13)

7•– ШъуелъэӀуи, Тхьэм къышъуитыщт; шъулъыхъуи, къэжъугъотыщт; къэлапчъэми шъутеуи, Тхьэм къышъуфыӀуихыщт; 8сыда пӀомэ, хэтми Тхьэм елъэӀурэм зыкӀэлъэӀурэр иӀэ хъущт, лъыхъурэми зылъыхъурэр ыгъотыщт; къэлапчъэм теорэми Тхьэм къыфыӀуихыщт+. 9Е цӀыф къышъухэта, зыкъо хьалыгъу пае къелъэӀумэ, мыжъо езытыщтыр? 10Е пцэжъые пае къелъэӀумэ, блэ езытыщтыр? 11Аущтэу шъо шъубзаджэ пэтми, шъуилъфыгъэхэм шӀу зэряшъутыщт шӀыкӀэр шъошӀэмэ, ащ нахьи нахьыбэу шъуя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэм ежь елъэӀухэрэм тынышӀухэр къаритыщтхэба+? 12Аущтэу цӀыфхэр къыжъудэзекӀонхэу шъузэрэфаем фэдэу шъори ахэмэ сыдигъуи шъуафыщыт. Джары Тэурат хабзэм итхэми пегъымбархэм атхыгъэхэми къарыкӀырэр+.

Къэлэпчъэ зэжъур

(Лука 13:24)

13•– Къэлэпчъэ зэжъумкӀэ шъудахь; сыда пӀомэ, кӀодыпӀэм икъэлапчъэ шъуамбгъо, ащ кӀорэ гъогури гъогушху. А гъогум рыкӀохэри бэ мэхъух. 14Ау щыӀэныгъэм игъогу узэрытехьэрэ къэлапчъэр зэжъу, ащ кӀорэ гъогури бгъузэ. Ар къэзгъотхэри макӀэх+.

Чъыгыр зыфэдэр къыпыкӀэрэмкӀэ къэпшӀэщт

(Лука 6:43-44)

15•– Пегъымбар нэпцӀхэм шъуафэсакъ. Ахэмэ мэлышъо щыгъын ащыгъэу, ау агухэмкӀэ тыгъужъ цунтхъакӀохэм афэдэхэу шъуадэжь къэкӀох+. 16Чъыгыр зыфэдэр къыпыкӀэрэмкӀэ зэрэпшӀэрэм фэдэу, а цӀыфхэм Ӏофхэу агъэцакӀэхэрэмкӀэ зыфэдэхэр къэшъушӀэщт. Пырэжъые куандэм сэнашъхьэ къыпача е шхъум ынджыр къыпача+? 17Ащ фэдэу сыдрэ чъыгышӀум шӀу къыпэкӀэ, ау чъыг дэим дэй къыпэкӀэ+. 18ЧъыгышӀум дэй къыпыкӀэн ылъэкӀыщтэп, чъыг дэими шӀу къыпыкӀэн ылъэкӀыщтэп. 19Сыдрэ чъыгэу шӀу къызыпымыкӀэрэр раупкӀынышъ, машӀом падзэщт+. 20Арышъ, а цӀыфхэм Ӏофхэу агъэцакӀэхэрэмкӀэ ахэр зыфэдэхэр къэшъушӀэщтых.

ЕгъашӀэми шъусшӀэщтыгъэп

(Лука 13:25-27)

21– Хэтрэ цӀыфэу «Зиусхьан! Зиусхьан!» къысэзыӀорэр арэп Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэхьащтыр, ся Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэр зыфаер зыгъэцакӀэрэр ары нахь. 22А мафэм цӀыфыбэмэ моущтэу къысаӀощт: «Зиусхьан! Зиусхьан! Тхьэм ежь игущыӀэхэр тыгухэм къарилъхьэхэу, ахэр о пцӀэкӀэ къатӀощтыгъэхэба, джынапцӀэхэри о пцӀэкӀэ цӀыфмэ ахэтфыщтыгъэхэба, Ӏофышхо гъэшӀэгъон Ӏаджыхэри о пцӀэкӀэ тшӀэщтыгъэхэба?»+
23Ау сэ ахэмэ занкӀэу ясӀощт: «ЕгъашӀэми шъо шъусшӀэщтыгъэп. СанэӀу шъуикӀ, шъо бзэджашӀэхэр»+.

Унэ зышӀырэ лӀы акъылышӀомрэ унэ зышӀырэ лӀы акъылынчъэмрэ

(Лука 6:47-49)

24•– Арышъ, хэти сэ сигущыӀэхэр зэхэзыхэу, ахэри зыгъэцакӀэрэр зыфэдэр лӀы акъылышӀоу, зиунэ мыжъо пытэм тезышӀыхьагъэр ары. 25Ощхыр къещхыгъ, псыхэри къиугъэх, жьыбгъэхэри къепщэхэзэ, а унэм тезэрэхьагъэх, ау а унэр къызэхэуагъэп, сыда пӀомэ, мыжъом тырашӀыхьагъэти ары. 26Ау хэти сигущыӀэхэр зэхэзыхэу, ахэри зымыгъэцакӀэрэр зыфэдэр лӀы акъылынчъэу, зиунэ пшахъом тезышӀыхьагъэр ары. 27Ощхыр къещхыгъ, псыхэри къиугъэх, жьыбгъэхэри къепщэхэзэ, а унэм тезэрэхьагъэх. А унэр къызэхэуагъ, къызызэхаоми, Ӏэе дэдэу къызэхэуагъ+.

28Исус мы гущыӀэхэр къызеӀохэм, цӀыф купышхохэм Тхьэм игущыӀэхэр зэраригъашӀэщтыгъэ шӀыкӀэр агъэшӀэгъуагъ, 29сыда пӀомэ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ фарисейхэмрэ афэмыдэу, тетыгъошхо иӀэу, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэщтыгъэхэти ары.[*]+

ЯЕНЭРЭШЪХЬ

Исус шъоджэ уз Ӏае зиӀэ лӀы горэ зэригъэхъужьыгъэр

(Марк 1:40-45; Лука 5:12-16)

8^1•Исус Ӏуашъхьэм къызехыжьым, цӀыф купышхуабэхэр ыуж ихьагъ. 2Ащ дэжьым шъоджэ уз Ӏае зиӀэ лӀы горэ Исус къыбгъодахьи, лъэгонджэмышъхьэкӀэ ыпашъхьэ къитӀысхьи, къыӀуагъ:

– О тхьэматэ, уфаемэ, сыбгъэхъужьын плъэкӀыщт+.

3Исус ыӀэ ыщэий, тырилъхьи[*], къыӀуагъ:

– Ары, сыфай, псаоу къэхъужь! Ардэдэм шъоджэ узыр а лӀым хэкӀыжьи, ыкӀышъо къабзэ хъужьыгъэ. 4Ащ дэжьым Исус а лӀым риӀуагъ:

– Фэсакъ, мыр зыми емыӀуат, ау дин пащэм дэжь кӀуи, зегъэлъэгъу. ЕтӀанэ пегъымбар Мусэ иунашъо тетэу къурмэн шӀы. Ар узэрэхъужьыгъэмкӀэ цӀыфхэм апашъхьэ шыхьат хъущт+.

Исус дзэ пащэм иунэӀут зэригъэхъужьыгъэр

(Лука 7:1-10; Иуан 4:43-54)

5•ЕтӀанэ Исус къалэу Капернаум[*] дэхьагъ. Зыдахьэм, дзэ пащэ горэ къыбгъодахьи, къелъэӀугъ:

6– О тхьэматэ, сиунэӀут ыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытагъэу, гугъушхом ыхьэу, унэм илъ.

7– Сэ сыкъэкӀонышъ, ар згъэхъужьыщт, – Исус риӀуагъ.

8– О тхьэматэ, о сиунэ укъихьаныр сифэшъуашэп, – къыӀожьыгъ дзэ пащэм, – ау зы гущыӀэ закъо къаӀуи, унашъо шӀи, сиунэӀут хъужьыщт+. 9Сыда пӀомэ, сэри зыгорэм унашъо къысфешӀы, сыфэӀорышӀэ, сиунашъо къедэӀунхэу дзэлӀхэри сиӀ. Зыгорэм «КӀо» есӀомэ, кӀощт. Адрэми «КъакӀо» есӀомэ, къэкӀощт. СиунэӀути «Мыр шӀэ» есӀомэ, ащи ышӀэщт.

10Исус ар зызэхехым, ыгъэшӀагъуи, игъусэхэм ариӀуагъ:

– Шъыпкъэр шъосэӀо, мыщ фэдэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэ цӀыф закъо Израиль хэгъэгум изгъотагъэп+. 11Ау сэ шъосэӀо, тыгъэ къокӀыпӀэмкӀи тыгъэ къохьапӀэмкӀи цӀыфыбэхэр къикӀынхэшъ, Ибрахьимэ, Исхьакъ, Якъубэ ягъусэхэу Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо гухэхъо Ӏанэ чӀыпӀэхэр щаубытыщт+. 12Ау мы пачъыхьагъум ицӀыфхэр шӀункӀым икуупӀэ хадзэщтых. Ащ куохьаурэ цэ зэрэгъэшхырэ щыхъущт+.

13ЕтӀанэ Исус дзэ пащэм риӀуагъ:

– КӀо, о пшӀошъ зэрэхъугъэм фэдэу къыбдэхъущт. А сыхьат дэдэм дзэ пащэм иунэӀут хъужьыгъэ+.

Исус цӀыфыбэхэр зэригъэхъужьыгъэр

(Марк 1:29-34; Лука 4:38-41)

14•ЕтӀанэ Исус Петрэ иунэ зехьэм, Петрэ ишӀугуащэ плъыр-стыркӀэ сымаджэу, пӀэм хэлъэу ылъэгъугъ+. 15Исус ащ ыӀапэ нэсыгъ, плъыр-стырри хэкӀыжьыгъ. ШӀугуащэр къэтэджыжьи, Исус къыхьакӀэу ыублагъ+.

16Пчыхьэ зэхъум, джынапцӀэ зыхэс цӀыфыбэхэр Исус дэжь къащагъэх. Исус джынапцӀэхэр зы гущыӀэкӀэ цӀыфмэ ахифыхи, сымэджэ пстэури ыгъэхъужьыгъ. 17Аущтэу зыкӀэхъугъэр пегъымбар Ешайа мы гущыӀэхэу къыӀуагъэхэр[*] къэшъыпкъэжьынхэр ары: «Тэ тигъойщэягъэхэр ттырихи, тиузхэр ежь зытырилъхьажьыгъ».

Исус игъогу рыкӀоным къин щэчыгъоу хэлъыр

(Лука 9:57-62)

18•ЦӀыф купышхуабэхэу къеуцокӀыгъэхэр Исус зелъэгъум, игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

– НекӀо, псыхъураем иадрабгъу тызэпырыжъугъэкӀ+.

19Джащыгъум Тэурат егъэджэкӀо пащэ горэ Исус къыбгъодахьи, къыриӀуагъ:

– Дин гъэсакӀу, тыдэ укӀоми, уауж сыкъырыкӀощт.

20– Баджэхэм исынхэу бы яӀ, ошъогу бзыухэми набгъо яӀ, ау ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ышъхьэ зэрихьылӀэжьын чӀыпӀэ иӀэп, – риӀожьыгъ Исус.

21ЕтӀанэ игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу нэмыкӀ горэм Исус къыриӀуагъ:

– Тхьэматэ, ыпэ рапшӀэу сыкӀонышъ, сятэ чӀэслъхьажьынэу фит сыкъэшӀ.

22– ЛӀагъэхэм ежьхэм ялӀагъэхэм яхьадэхэр чӀарэлъхьажь, ау о сауж къырыкӀу, – риӀожьыгъ Исус.

Исус жьыбгъэ щынэгъошхор зэригъэуцугъэр

(Марк 4:35-41; Лука 8:22-25)

23•Исус къуашъо горэм зетӀысхьэм, игъогу рыкӀохэри ыуж итхэу къуашъом итӀысхьагъэх. 24ОшӀэ-дэмышӀэу жьыбгъэ щынэгъошхо псыхъураем къыщыхъуи, псыорхэр къуашъом къиохэ хъугъэ. Ау Исус чъыещтыгъэ. 25Джащыгъум ахэр Исус къыбгъодахьэхи, къагъэущи, аӀуагъ:

– Зиусхьан, тымыкӀодэу тыкъэгъэнэжь, тэкӀоды.

26– Сыда шъузкӀэщынэрэр, шӀошъхъуныгъэр зимакӀэхэр? – ариӀуагъ Исус ахэмэ. ЕтӀанэ къэтэджи, жьыбгъэшхоми псыми ягыигъ, кӀым-сым дэди хъугъэ+.

27– Хэта мыр, жьыбгъэшхори псыри зыгъэдаӀорэр? – аӀуагъ цӀыфхэм агъэшӀагъоу.

Исус джынапцӀэхэр зыхэсхэ нэбгыритӀу зэригъэхъужьыгъэр

(Марк 5:1-20; Лука 8:26-39)

28•ЕтӀанэ псыхъураем иадрабгъу ит хэкоу Гергесэ[*] къалэм епхыгъэм Исус зынэсым, джынапцӀэхэр зыхэсхэ нэбгыритӀу къэунэхэм къачӀэкӀхи, къыпэгъокӀыгъэх. А гъогум зы цӀыфи бламыгъэкӀэу, лӀы ебгагъэх.

29– Тхьэм ы Къу, сыда о уиӀофэу къытхэлъыр? Игъо къэмысэу къин тэбгъэщэчынэу укъэкӀуагъа? – аӀозэ, къэкууагъэх+.

30Ау ахэмэ апэчыжьэу къо Ӏэхъогъушхо щыхъущтыгъ. 31Джащыгъум джынапцӀэхэр Исус къелъэӀугъэх:

– Мы лӀыхэм тызахэпфыкӀэ, мо къо Ӏэхъогъум тыгъакӀуи, къохэм апкъыхэм тахэгъахь.

32– ШъукӀу! – ариӀуагъ Исус ахэмэ. Аущтэу зеӀом, джынапцӀэхэр лӀыхэм ахэкӀыжьхи, къохэм апкъыхэм ахэхьагъэх. Къохэм апкъыхэм захахьэхэм, Ӏэхъогъур зэкӀэ Ӏошъхьэ нэпкъым ечъэхи, псыхъураем хэлъади, псым хэкӀодагъ. 33Къуахъохэр хэхьажьхи, къалэм чъэжьыгъэх, хъугъэ-шӀэгъэ пстэури, джынапцӀэхэр зыхэсыгъэ лӀитӀум къащышӀыгъэри щаӀотагъ. 34Джащыгъум зэрэкъалэу дэкӀыгъ Исус пэгъокӀынхэу, ар залъэгъум, яхэку ыбгынэнэу елъэӀугъэх+.

ЯБГЪОНЭРЭШЪХЬ

ЗыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀы горэ Исус зэригъэхъужьыгъэр

(Марк 2:1-12; Лука 5:17-26)

9^1•ЕтӀанэ Исус къуашъом итӀысхьи, псыхъураем къызэпырыкӀыжьи, икъалэ къэкӀожьыгъ+. 2Джащыгъум зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀы горэ пӀуаблэм телъэу Исус дэжь къахьыгъ. Исус ахэмэ яшӀошъхъуныгъэ зелъэгъум, зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀым риӀуагъ:

– Угу умыгъэкӀоды, сикӀал! УипсэкӀодшӀагъэхэр къыпфэгъугъэх+.

3Исус ар къызеӀом, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм ащыщэу заулэмэ агукӀэ аӀуагъ:

– Мы лӀым Тхьэр егъэпцӀы+.

4Исус ахэмэ агухэм арылъыр ешӀэти, къыӀуагъ:

– Шъугухэм мыщ фэдэ гукъэкӀ бзаджэхэр сыда зыкӀарылъыр? 5Тара нахь псынкӀагъор, «УипсэкӀодшӀагъэхэр къыпфэгъугъэх» пӀоныр ара, хьауми «Къэтэджи, къэкӀухь» пӀоныр ара? 6Ау къэшъушӀэным пае, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо псэкӀодшӀагъэхэр ыгъэгъунхэу дунаим тетыгъо зэрэщыриӀэр, – джащыгъум Исус зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀым риӀуагъ:

– Къэтэджи, уипӀуаблэ къашти, шъуадэжь кӀожь.

7А лӀыр къэтэджи, ядэжь кӀожьыгъэ. 8ЦӀыф купышхохэм ар залъэгъум, агъэшӀэгъуагъ. ЦӀыфхэм ащ фэдэ тетыгъо къязытыгъэ Тхьэми щытхъу фашӀыгъ.

Исус игъогу рыкӀонэу Маттэ къызэреджагъэр

(Марк 2:13-17; Лука 5:27-32)

9•Исус нахь чыжьэу кӀозэ, хьакъулахь ахъщэр зыщыхахырэ унэм Ӏусэу, Маттэ зыцӀэ лӀы горэ ылъэгъугъ.

– Сауж къырыкӀу, – риӀуагъ Исус. Маттэ къэтэджи, Исус ыуж ихьагъ.

10ЕтӀанэ Исус Маттэ иунэ щышхагъ. Хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкӀодышӀэхэмрэ бэ хъухэу къэкӀуагъэхэу, Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ адашхэщтыгъэх. 11Фарисейхэм ар залъэгъум, Исус игъогу рыкӀохэрэм араӀуагъ:

– Шъо шъуидин гъэсакӀо хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкӀодышӀэхэмрэ сыда зыкӀадашхэрэр, зыкӀадешъорэр+?

12Ау Исус ар зызэхехым, къыӀуагъ:

– Псаухэр арэп Ӏазэ зищыкӀагъэхэр, сымаджэхэр ары нахь. 13ШъукӀуи, мы гущыӀэхэу Тхьэм къыӀуагъэхэм[*] къарыкӀырэр къызэжъугъашӀ: «Къурмэныр арэп сызыфаер, гукӀэгъур ары нахь». Сыда пӀомэ, шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфхэм сяджэнэу арэп сыкъызфэкӀуагъэр, псэкӀодышӀэхэр япсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀэгъожьынхэм пае, сяджэнэу ары нахь+.

Джурт тхьэматэхэр нэкӀым ехьылӀагъэу Исус къызэреупчӀыгъэхэр

(Марк 2:18-22; Лука 5:33-39)

14•Джащыгъум Иуан игъогу рыкӀохэрэр Исус дэжь къакӀохи, къыраӀуагъ:

– Тэррэ фарисейхэмрэ бэрэ тэнэкӀы[*]. О уигъогу рыкӀохэрэм сыда зыкӀамынэкӀырэр+?

15– Шъаор ягъусэфэкӀэ, шъаом игъусэхэр шъыгъонхэ алъэкӀына? – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ. – Ау шъаор затырахыщт мафэхэр къэкӀощтых. А мафэхэр къызыкӀохэкӀэ, анэкӀыщт+.

16– ШэкӀыкӀэм щыщ идэжьын щыгъыныжъым зыми фишӀырэп, сыда пӀомэ, шэкӀыкӀэм щыщ идэжьыным щыгъыныжъыр зэӀитхъынышъ, гъуанэр нахь ин ышӀыщт. 17Джащ фэдэу, сэнэпс шӀыгъакӀэр шъонтыжъхэм арагъахъорэп. Аущтэу ашӀымэ, шъонтхэр къызэготхъынхэшъ, сэнэпсыр къичъыжьыщт, шъонтхэри кӀодыщтых. Сэнэпс шӀыгъакӀэр шъонтыкӀэх зэрагъахъорэр. Джащыгъум тӀури мыкӀодхэу къэнэжьыщтых.

Исус тхьэматэ горэм ыпхъоу лӀагъэр къызэригъэтэджыжьыгъэр; Исус ищыгъын къынэсыгъэ бзылъфыгъэр зэригъэхъужьыгъэр

(Марк 5:21-43; Лука 8:40-56)

18•Исус цӀыфхэм а гущыӀэхэр ариӀохэзэ, тхьэматэ горэ къыбгъодахьи, лъэгонджэмышъхьэкӀэ Исус ыпашъхьэ къитӀысхьи, къыӀуагъ:

– Сэ спхъу джыдэдэм лӀагъэ, ау о къакӀуи, пӀэ телъхьи, къэхъужьыщт.

19Джащыгъум Исус къэтэджи, игъогу рыкӀохэрэр игъусэхэу а тхьэматэм дэжь кӀуагъэ.

20Бзылъфыгъэ горэ, илъэс пшӀыкӀутӀу хъугъэу, лъыбэ къыкӀэкӀэу гуӀэщтыгъэ. Ар Исус ыкӀыбкӀэ къекӀуалӀи, ищыгъын цыпэ къынэсыгъ; 21сыда пӀомэ, ыгукӀэ мыщ фэдэу ыӀуагъэти ары: «Исус ищыгъын сынэс къодыеми, сыхъужьыщт»+.

22Исус зыкъызэригъэзэкӀи, бзылъфыгъэр къызелъэгъум, къыӀуагъ:

– Угу умыгъэкӀоды, сипшъашъ. УишӀошъхъуныгъэ уигъэхъужьыгъ. А сыхьат дэдэм къыщегъэжьагъэу а бзылъфыгъэр хъужьыгъэ+.

23ЕтӀанэ Исус тхьэматэм иунэ ихьи, къамылапщэхэри, цӀыф бырсыр купышхори хьэдагъэ къаӀэтэу зелъэгъум, 24къыӀуагъ:

– ШъуикӀ, пшъэшъэжъыер лӀагъэп, мэчъые нахь. Исус ар къызеӀом, къыдэхьащхыгъэх+. 25ЦӀыф купышхор зырагъэкӀым, Исус пшъэшъэжъыем кӀэрыхьи, ыӀэ ыубытыгъ, пшъэшъэжъыери къэтэджыгъ+. 26А къэхъугъэм икъэбар а хэкум зэкӀэ ис цӀыфхэм зэлъашӀэ хъугъэ.

Исус лӀы нэшъуитӀу зэригъэхъужьыгъэр

27Исус а чӀыпӀэм къызекӀыжьым, лӀы нэшъуитӀу ыуж къихьагъ, къылъыджэхэзэ:

– Даутэ ы Къу[*], гукӀэгъу къытфэшӀ!+

28ЕтӀанэ Исус унэм зехьэм, а лӀы нэшъуитӀур къыбгъодэхьагъ. Исус ахэмэ ариӀуагъ:

– Ар сэ сшӀэн зэрэслъэкӀыщтымкӀэ шӀошъхъуныгъэ шъуиӀа?

– ШӀошъхъуныгъэ тиӀ, о тхьэматэ, – къыраӀожьыгъ ахэмэ.

29ЕтӀанэ Исус ыӀэхэр ахэмэ анэхэм атырилъхьи, къыӀуагъ:

– Шъо шъушӀошъ зэрэхъугъэм фэдэу къыжъудэрэхъу+.

30Исус аущтэу къызеӀом, ахэмэ анэхэр къэплъэжьыгъэх.

– Шъуфэсакъ, мыр зыми ешъумыӀу, – ариӀуагъ Исус, унэшъо пытэ афишӀэу+. 31Ау ахэр унэм къызекӀыжьхэм, а къэбарыр хэкум зэкӀэ изы ашӀыгъ+.

Исус бзакоу, джынапцӀэ зыхэс лӀы горэ зэригъэхъужьыгъэр

32Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ унэм икӀыжьхэ зэхъум, бзакоу, джынапцӀэ зыхэс лӀы горэ цӀыфхэм Исус дэжь къащагъ. 33Исус джынапцӀэр а лӀым зыхефым, лӀы бзэкуагъэр къэгущыӀагъ. Ар залъэгъум, цӀыф купышхом ыгъэшӀагъоу къыӀуагъ:

– Мыщ фэдэ Ӏоф Израиль хэгъэгум тэ ныбжьи щытлъэгъугъэп.

34Ау фарисейхэм аӀуагъ:

– ДжынапцӀэхэм япащэ илъэкӀ ары мы лӀым джынапцӀэхэр цӀыфмэ зэрахифырэр+.

Исус цӀыф купышхом ыгу зэрэфэгъугъэр

35Исус зэкӀэ къалэхэри, къуаджэхэри къыкӀухьэщтыгъ. Синэгогухэм цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щаригъашӀэщтыгъ, Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀэгъэ къэбарышӀури аригъэӀущтыгъ, хэтрэ сымаджи гъойщаий ыгъэхъужьыщтыгъ. 36Мэлахъо зимыӀэ мэл Ӏэхъогъум фэдэу улэугъэхэу, заухъумэжьын амылъэкӀэу цӀыф купышхохэр зелъэгъум, Исус ыгу ягъугъ+. 37ЕтӀанэ игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

– Лэжьыгъэр бэ, ау лэжьакӀохэр макӀэх. 38Арышъ, лэжьыгъэр къахыжьыным пае, лэжьакӀохэр къыгъэкӀонхэу лэжьыгъэр зыем шъуелъэӀу+.

ЯПШӀЭНЭРЭШЪХЬ

Апостол пшӀыкӀутӀур

(Марк 3:13-19; Лука 6:12-16)

10^1•Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀумэ къяджи, ахэмэ джынэпцӀэ Ӏаехэр цӀыфмэ ахафынхэу тетыгъо аритыгъ, хэтрэ сымаджи гъойщаий агъэхъужьынэуи лъэкӀ аритыгъ.

2А апостол[*] пшӀыкӀутӀумэ ацӀэхэр мары: апэу Симонэу ПетрэкӀэ заджэхэрэр; ащ ышэу Индрыс; Зебедей ыкъуитӀоу Якъубэрэ Иуанрэ; 3Филипп, Бар-Талмай, Фомэ, Маттэу хьакъулахь ахъщэр хэзыхыщтыгъэр, Алфей ыкъо Якъуб, Таддей; 4Симонэу зихэгъэгу ыпсэ емыблэжьэу фэлажьэщтыгъэр[*], Иудэ Искариот; а Иудэр ары нэужым Исус тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытыгъэр.

Исус апостол нэбгырэ пшӀыкӀутӀур Тхьэм фэлэжьэнхэу зэрэдигъэкӀыгъэхэр

(Марк 6:7-13; Лука 9:1-6)

5А апостол пшӀыкӀутӀур Исус зыдегъэкӀым, мы унашъор афишӀыгъ:

– Хымэ лъэпкъхэм адэжь шъумыкӀу, Самарие хэкум[*] щыщ къалэ горэми шъудэмыхь. 6Ащ нахьи израиль цӀыфэу мэл кӀодыгъэхэм афэдэхэм адэжь шъукӀу+. 7ШъукӀуи, «Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо къэблэгъагъ» шъуӀуи, къэбар яжъугъэӀу+. 8Сымаджэхэр жъугъэхъужьых, лӀагъэхэри къэжъугъэтэджыжьых, шъоджэ уз Ӏаер зиӀэхэри псаухэу, къабзэхэу жъугъэхъужьых, джынапцӀэхэри цӀыфхэм ахэшъуфых. Уасэ хэмылъэу къышъуӀэкӀэхьагъ, шъори уасэ хэмылъэу яшъутыжь+. 9Шъуибгырыпхыхэм арылъэу дышъи, тыжьыни, гъоплъэ ахъщи зыдэшъумышт. 10Гъогум шъузытехьэкӀэ, Ӏалъмэкъи, джэнитӀуи, цуакъи, бэщи зыдэшъумыштэх. Сыда пӀомэ, лэжьакӀом игъомлапхъэ ыгъотыныр ифэшъуаш+.

11– Къалэми, къуаджэми, тыдэ шъудахьэми, зифэшъошэ цӀыф горэм шъукӀэупчӀ. А чӀыпӀэм шъукъекӀыжьыфэ а цӀыфым иунэ шъуис. 12Унэм шъузихьэкӀэ, «Тхьэм шъо мы унэм исхэм гупсэф къышъуерэт» шъуӀуи, шӀуфэс яшъух. 13Унэм исхэм а шӀуфэс гущыӀэр яфэшъуашэмэ, Тхьэм гупсэф ахэмэ къаритыщт, ау имыфэшъуашэу къычӀэкӀмэ, гупсэфым шъуадэжь къерэгъэзэжь. 14Ау зы унэ горэм исхэм, е зы къалэ горэм дэсхэм ащыщэу зыми шъуримыгъэблагъэмэ е шъуигущыӀэхэм къямыдэӀумэ, а унэм шъукъызикӀыжькӀэ, е а къалэм шъукъыздэкӀыжьыкӀэ, шъулъакъохэм ателъ сапэр атешъуутхыпкӀыкӀыжь+. 15Шъыпкъэр шъосэӀо, ахърэт мафэм а къалэм къинэу ыщэчыщтым нахьи, къалэхэу Содомрэ Ӏаморрэрэ[*] къинэу ащэчыщтыр нахь мэкӀэщт+.

Сэ сигъогу шъузэрэрыкӀорэм пае, цӀыфхэм къин шъуагъэщэчыщт

(Марк 13:9-13; Лука 21:12-17)

16•– Мары, мэлхэм шъуафэдэу тыгъужъхэм шъуахэсэгъахьэ. Арышъ, блэхэм афэдэу зыжъугъэӀуш, гъэпцӀэн зыхэмылъ тхьаркъохэм афэдэуи шъущыт+. 17ЦӀыфмэ шъуафэсакъ, сыда пӀомэ, тхьэмэтэ хасэхэм апашъхьэ шъуаращэщт, ясинэгогухэми къамыщкӀэ къащышъоощтых. 18Сэ сигъогу шъузэрэрыкӀорэм пае, Ӏэшъхьэтетхэмрэ пачъыхьэхэмрэ апашъхьэ шъуаращэщт. ШъузыращэкӀэ, ахэми хымэ лъэпкъхэми апашъхьэ къэбарышӀум шыхьат шъуфэхъунэу игъо шъуифэщт+. 19ХьыкумэшӀым ыпашъхьэ шъузыращэкӀэ, «Сыда тӀощтыр?» е «Сыдэущтэу тӀощта?» шъуӀоу шъумыгумэкӀ; сыда пӀомэ, шъуӀон фаер Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ащ дэжьым шъугухэм къарилъхьащт. 20КъэгущыӀэщтыр шъорэп, шъуя Тэ лъапӀэ ы Псэ ЛъапӀэу шъугухэм арылъыр ары нахь+.

21– ЦӀыфым ежь ыш, тым ежь илъфыгъэ тетыгъо зиӀэхэм арагъэукӀыным пае, арагъэубытыщт. Лъфыгъэхэри ны-тыхэм апэуцущтых, тетыгъо зиӀэхэми арагъэукӀыщтых+. 22Шъо сэ сцӀэ зэрэжъугъэлъапӀэрэм пае, цӀыф пстэуми шъуауджэгъущт. Ау кӀэухым нэсыфэ теубытагъэ зиӀэр мыкӀодэу Тхьэм къыгъэнэжьыщт+. 23Зы къалэм къин щышъуагъэщэчымэ, нэмыкӀ къалэ горэм кӀэшъуӀэжь. Сыда пӀомэ, шъыпкъэр шъосэӀо, Израиль хэгъэгум икъалэхэр къэшъукӀухьанхэу игъо шъуимыфэзэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къэкӀожьыщт+.

24– ЕджакӀор езгъаджэрэм нахьи нахь инэп, Ӏофтабгэри итхьэматэ нахьи нахь инэп+. 25ЕджакӀор езгъаджэрэм фэдэ хъумэ, ащ фырикъущт, унэӀутри итхьэматэ фэдэ хъумэ, ащи ар фырикъущт. Унэр зыем БаӀал-ЗэбулкӀэ[*] зеджэхэкӀэ, унагъом исхэми ащ нахьи нахь Ӏае афаӀонба+?

Шъузщыщынэн фаер

(Лука 12:4-7)

26– Арышъ, ахэмэ шъуащымыщын, сыда пӀомэ, къэмылъэгъожьынэу чӀэухъумагъэу зи щыӀэп, цӀыфхэм къамышӀэнэуи гъэбылъыгъэу зи щыӀэп+. 27Мэзахэм щышъуасӀорэр мэфэ нэфынэм щышъуӀотэжь. ШъутхьакӀумэхэм къяӀушъашъэхэу къышъуаӀорэр унашъхьэхэм шъуатетэу цӀыфхэм яжъугъэӀу. 28Псэр зыукӀын зымылъэкӀэу, пкъыр зыукӀыхэрэм шъуащымыщын. Ащ нахьи, псэри пкъыри джэхьнэмым щызгъэкӀодышъущтым шъущыщын+. 29Бзыу цӀыкӀуитӀур зы чапычкӀэ ащэрэба? Ау щытми, шъуя Тэ лъапӀэ фэмыеу, ахэмэ ащыщэу зи чӀыгум къытефэщтэп. 30Ау шъо шъушъхьэ тет шъхьац нэлъэ пстэури лъытагъэ. 31Арышъ, шъумыщын. Шъо бзыубэхэм анахьи шъуанахь лъапӀ+.

Христос игъогу рыкӀохэрэм узэращыщыр цӀыфхэм ябгъэшӀэныр

(Лука 12:8-9)

32– ЦӀыфмэ апашъхьэ сэ сигъогу рыкӀохэрэм зэращыщыр хэтми къыщызыӀорэр, ар сигъогу рыкӀохэрэм зэращыщыр ся Тэу уашъом щыӀэм ыпашъхьэ сэри щысӀощт+. 33Ау хэтми сэ сигъогу рыкӀохэрэм ащымыщэу цӀыфмэ апашъхьэ щызыӀорэр, ар сигъогу рыкӀохэрэм зэращымыщыр ся Тэу уашъом щыӀэм ыпашъхьэ сэри щысӀощт+.

Зэзэгъыныгъэр чӀылъэм къыфэсхьынэу арэп сыкъызфэкӀуагъэр, чатэр къыфэсхьынэу ары нахь

(Лука 12:51-53; 14:26-27)

34•– Зэзэгъыныгъэр чӀылъэм къыфэсхьыным пае, сэ сыкъэкӀуагъэу шъумыгугъ. Зэзэгъыныгъэр къэсхьынэу арэп сыкъызфэкӀуагъэр, чатэр къэсхьынэу ары нахь;+
35сыда пӀомэ, сыкъызфэкӀуагъэр къор ятэ, пхъури янэ, нысэри игуащэ пэзгъэуцужьынэу ары. 36ЦӀыфым ипыйхэр ежь иунагъо исхэр ары.

37– Хэтми сэ шӀу сызэрилъэгъурэм нахьи, зятэ е зянэ нахьышӀу зылъэгъурэр сфэшъуашэп. Ащ фэдэуи хэтми сэ шӀу сызэрилъэгъурэм нахьи, зыкъо е зыпхъу нахьышӀу зылъэгъурэр сфэшъуашэп. 38Хэтми зикъащ къэзымыштэу, сауж къырымыкӀорэр сфэшъуашэп+. 39Хэтми зыпсэ мыкӀодэу, къызэригъэнэжьыщтым ыуж итым ыпсэ шӀокӀодыщт, ау хэтми сэщ пае зыпсэ зышӀокӀодрэм ыпсэ мыкӀодэу къыгъэнэжьыщт+.

ӀахьышӀу бгъотыныр

(Марк 9:41)

40– Шъо шъуезгъэблагъэрэм сэри сыригъэблэгъагъэу мэхъу, сезгъэблагъэрэми сыкъэзгъэкӀуагъэри ригъэблэгъагъэу мэхъу+. 41Хэти пегъымбар горэ зэрэпегъымбарым пае езгъэблагъэрэм пегъымбарым иӀахьышӀу ыгъотыжьыщт, хэти шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфыр ащ ишъыпкъагъэ пае езгъэблагъэрэми шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфым иӀахьышӀу ыгъотыжьыщт+. 42Хэти мы цӀыф цӀыкӀухэм ащыщэу зыгорэ сигъогу зэрэрыкӀорэм пае, зы псы чъыӀэ шъоныбжъ нэмыӀэми езгъашъорэм, шъыпкъэр шъосэӀо, ащ ифэшъошэ ӀахьышӀур шӀокӀодыщтэп+.

ЯПШӀЫКӀУЗЭНЭРЭШЪХЬ

11^1•Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀум унашъохэр зафешӀыхэ ужым, а чӀыпӀэм икӀи, джуртмэ якъалэхэм цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щаригъэшӀэнхэу, щаригъэӀунхэу кӀуагъэ.

УмэхъэкӀо Иуан Исус дэжь лӀыкӀохэр зэригъэкӀуагъэхэр

(Лука 7:18-35)

2Иуан хьапсым чӀэсэу[*] Христос Ӏофэу ышӀагъэхэм якъэбар зызэхехым, игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу нэбгыритӀу ыгъакӀуи,+
3ригъэупчӀыгъ:

– Ора къэкӀон фаер, хьауми нэмыкӀ горэм тыпэплъэн фая?

4– Жъугъэзэжьи, – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ, – Ӏофэу зэхэшъухыхэрэмрэ шъулъэгъухэрэмрэ Иуан ешъуӀотэжьых: 5нэшъухэр къэплъэжьых, лъащэхэр тэрэзэу зекӀо мэхъужьых, шъоджэ уз Ӏае зиӀэхэр псаухэу, къабзэхэу мэхъужьых, дэгухэм зэхахыжьы, лӀагъэхэр къэтэджыжьых, тхьамыкӀэхэми къэбарышӀур зэхахы. 6Сэщ пае зыгу мыхъун къизымыгъахьэрэр гъогу мафэ теуцуагъ+.

7Иуан игъогу рыкӀохэрэр зежьэжьхэм, Исус цӀыф купышхохэм Иуан ехьылӀагъэу ариӀоу ыублагъ:

– Шъоф нэкӀым шъузыдэкӀым, сыда шъулъэгъунэу шъузыфэягъэр? Жьыбгъэм ыгъэсысырэ къамыл шъулъэгъунэу арыгъа+? 8Армырмэ, сыда шъулъэгъунэу шъузыфэягъэр ащ шъузыдэкӀым? Щыгъын дахэхэр зыщыгъ лӀы горэ арыгъа? Щыгъын дахэхэр зыщыгъхэр зэрысхэр пачъыхьэхэм яунэшхохэр ары. 9Адэ, сыда шъулъэгъунэу шъузыфэягъэр ащ шъузыдэкӀым? Пегъымбара? Сэ шъосэӀо, ар пегъымбар къодыеп, ар пегъымбарым нахьи нахь ин+. 10Ар лӀыкӀоу зикъэбар Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм[*] моущтэу арытыр ары:

«Мары, о уапэ силӀыкӀо къэсэгъакӀо, ащ уигъогу пфигъэпсыщт»+.

11– Шъыпкъэр шъосэӀо, бзылъфыгъэхэм къакӀэхъуагъэхэм ащыщэу умэхъэкӀо Иуан нахьи нахь ин щыӀэп. Ау щытми, Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэт цӀыфхэм ащыщэу анахь цӀыкӀури Иуан нахьи нахь ин+. 12УмэхъэкӀо Иуан имафэхэм къащегъэжьагъэу джы нэс, цӀыфхэм Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэт цӀыфхэм къин арагъэщэчыгъ, а тетыгъошхор лӀыгъэкӀэ аубытынэу бзэджашӀэхэри ыуж итых;+
13сыда пӀомэ, умэхъэкӀо Иуан имафэхэм анэсыфэ, пегъымбархэр зэкӀэ пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ итхэмкӀи а тетыгъошхор къызэрэкӀощтым къытегущыӀагъэх. 14Ар шъуштэнэу шъуфаемэ, умэхъэкӀо Иуаныр къэкӀон фэегъэ пегъымбар Иляс[*] ары+. 15РыдэӀонэу тхьакӀумэ зиӀэм зэхерэх!+

16– Джырэ цӀыфхэр сыда зыфэзгъэдэщтыр? Урамым тес кӀалэхэу моущтэу зыӀохэу, яныбджэгъумэ яджэхэрэм афэдэх:

17«Къамылым тышъуфепщагъэ пэтми, шъо шъукъэшъуагъэп; тэ гъыбзэ орэд къышъуфэтӀуагъэ пэтми, шъо шъугъыгъэп».

18– Сыда пӀомэ, Иуан къэкӀуагъ. Ащ енэкӀы, сэнэпси ешъорэп. «Ащ джынапцӀэ хэс» аӀо+. 19ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къэкӀуагъ. Ар машхэ, ешъо. «Шхэн-ешъоныр зикӀасэу, хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкӀод зышӀэхэрэмрэ яныбджэгъу» аӀо. Ау Тхьэм иакъылышӀуагъэ къыхэкӀыгъэ хъугъэ-шӀагъэхэм а акъылышӀуагъэр къагъэшъыпкъэжьы+.

Гъогу мыгъо утеуцуагъ, къалэу Хоразин! Гъогу мыгъо утеуцуагъ, къалэу Бет-Сайдэ!

(Лука 10:13-15)

20•Джащыгъум Исус ежь иӀофышхо гъэшӀэгъонхэм анахьыбэхэр зыщишӀэгъэ къалэхэм ягыеу ыублагъ, ахэр япсэкӀодшӀагъэхэм зэрафыкӀэмыгъожьыгъэхэм пае.

21– Гъогу мыгъо утеуцуагъ, къалэу Хоразин! Гъогу мыгъо утеуцуагъ, къалэу Бет-Сайдэ! Сыда пӀомэ, шъуадэжь щысшӀэгъэ Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэр къалэхэу Тиррэ Сидонрэ[*] ащысшӀэгъагъэхэмэ, бэшӀагъэу шъыгъоныгъэ щыгъын ащыгъэу, анэгухэр яжьэкӀэ цӀэлагъэхэу япсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀэгъожьыщтыгъэх+. 22Ау шъосэӀо, ахърэт мафэм къинэу шъущэчыщтым нахьи, Тиррэ Сидонрэ къинэу ащэчыщтыр нахь мэкӀэщт+. 23О Капернаум, уашъом удэкӀоена? Джэхьнэмым икуупӀэ унэсыфэ упхырызыщт нахь[*], сыда пӀомэ, уадэжь щысшӀэгъэ Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэр къалэу Содом[*] щысшӀэгъагъэхэмэ, ар джы нэсыфэ щытэу къэнэщтыгъ. 24Ау сэ шъосэӀо, ахърэт мафэм къинэу о пщэчыщтым нахьи, Содом къинэу ыщэчыщтыр нахь мэкӀэщт.

Садэжь шъукъакӀуи, гупсэф шъостыщт

(Лука 10:21-22)

25•Ащ дэжьым Исус игущыӀэ лъигъэкӀуатэу ыӀуагъ:

– Ся Т, уашъоми чӀылъэми я Зиусхьан, мы Ӏофхэр цӀыф акъылышӀу зиӀэхэмрэ зэхэшӀыкӀ зиӀэхэмрэ ашӀоуушъэфыгъэу, сабыйхэм зэрябгъэшӀагъэмкӀэ щытхъу пфэсэшӀы. 26Ары, ся Т, о ар аущтэу пшӀоигъуагъ.

27– Ся Тэ щыӀэ пстэури къысӀэкӀилъхьагъ. Къо лъапӀэр Ты лъапӀэм нэмыкӀ зыми ышӀэрэп. Ты лъапӀэри зыми ышӀэрэп, Къо лъапӀэмрэ Къо лъапӀэм ар зэхаригъэшӀыкӀэнэу къыхихырэ цӀыфхэмрэ анэмыкӀ+.

28– ЗэкӀэ улэугъэхэу, хьылъэшхо зытелъхэр, садэжь шъукъакӀуи, гупсэф шъостыщт+. 29Сэ сибжь[*] зытешъулъхьи, къасӀорэр зэжъугъашӀэ, сыда пӀомэ, сыгу шъабэ, пэгагъи илъэп. ЕтӀанэ гупсэф жъугъотыщт; 30сыда пӀомэ, сэ сибжь щэчыгъошӀу, сихьылъи псынкӀэ+.

ЯПШӀЫКӀУТӀОНЭРЭШЪХЬ

Шэмбэт мафэм Исус игъогу рыкӀохэрэм коцышъхьэхэр къызэрэпачыгъэхэр

(Марк 2:23-28; Лука 6:1-5)

12^1•А лъэхъаным Исус шэмбэт мафэ[*] горэм коц хьасэхэр зэпичыхэзэ кӀощтыгъ. Игъогу рыкӀохэрэр мэлакӀэ лӀагъэхэти, коцышъхьэхэр къыпачыхэзэ ашхыхэу аублагъ+. 2Фарисейхэм ар залъэгъум, Исус къыраӀуагъ:

– Еплъ, шэмбэт мафэм хабзэкӀэ пшӀэ мыхъущтыр[*] уигъогу рыкӀохэрэм ашӀэ+.

3– Даутэрэ игъусэхэмрэ мэлакӀэ лӀэхэ зэхъум, ащ ышӀагъэм[*] шъуеджагъэба? – ариӀожьыгъ Исус+. 4– Ар Тхьэм иунэ ихьи, цӀыфхэм Тхьэм ыпашъхьэ ралъхьэгъэ хьалыгъур[*] ежьыри игъусэхэми ашхыгъ. А хьалыгъур дин пащэхэм анэмыкӀ хабзэкӀэ зыгорэм ышхы хъущтыгъэп, ау Даути игъусэхэми ашхыгъ+. 5Е дин пащэхэр Тхьэм иунэшхо чӀэтхэу, шэмбэт мафэм лажьэхэу, а мафэр амыгъэлъапӀэми[*], лажьэ ямыӀэу къызэрэнэрэр Мусэ и Тэурат хабзэ зэритхагъэм шъуеджагъэба? 6Ау шъосэӀо, Тхьэм иунэшхо нахьи нахь инэу зыгорэ къышъухэт+. 7«КъурмэншӀыныр арэп сызыфаер, гукӀэгъур ары нахь» ыӀуи, Тхьэм къыӀогъэ гущыӀэхэм[*] къарыкӀырэр шъушӀэщтыгъэмэ, лажьэ зимыӀэхэрэр жъугъэмысэщтыгъэхэп; 8сыда пӀомэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо шэмбэт мафэм итхьэмат.

ЗыӀэ лъэныкъо пыгъукӀыгъэ лӀы горэ Исус зэригъэхъужьыгъэр

(Марк 3:1-6; Лука 6:6-11)

9•ЕтӀанэ Исус а чӀыпӀэм ӀукӀи, ахэмэ ясинэгогу чӀэхьагъ. 10ЗыӀэ лъэныкъо пыгъукӀыгъэ лӀы горэ ащ чӀэтыгъ. Исус зэрагъэмысэн Ӏоф горэ къагъотыным пае, моущтэу къеупчӀыгъэх:

– Шэмбэт мафэм сымаджэр бгъэхъужьыныр хабзэкӀэ хъущта, мыхъущта+?

11– Хэта шъуащыщэу мэл закъоу иӀэр шэмбэт мафэм машэм зифэкӀэ, къизымыхыжьыщтыр? – ариӀуагъ Исус ахэмэ. 12– ЦӀыфыр мэлым нахьи бэкӀэ нахь лъапӀэба? Арышъ, шэмбэт мафэм шӀу пшӀэныр хабзэкӀэ хъущт+.

13ЕтӀанэ Исус а лӀым риӀуагъ:

– О пӀэ къэщэй. ЛӀым ыӀэ къыщэий, адрэ Ӏэм фэдэ хъужьыгъэ+. 14Джащыгъум фарисейхэр синэгогум чӀэкӀыжьхи, Исус агъэкӀодынэу гухэлъ ашӀызэ, зэрагъэкӀодыщт шӀыкӀэмкӀэ зэупчӀыжьыгъэх.

Тхьэм ежь зыфигъэлэжьэнэу къыхихыгъэр

Ау Исус ахэмэ ягухэлъ къызешӀэм, а чӀыпӀэм ӀукӀыжьыгъ. 15ЦӀыфыбэхэр ыуж итхэу кӀуагъэх, ахэмэ ахэт сымаджэхэри зэкӀэ ыгъэхъужьыгъ. 16Ау Исус ахэмэ унэшъо пытэ афишӀыгъ ежь игугъу цӀыфмэ афамышӀынэу+. 17Аущтэу зыкӀэхъугъэр пегъымбар Ешайа итхылъ итхэу, Тхьэм мы гущыӀэхэу[*] Христос ехьылӀагъэу къыӀуагъэхэр къэшъыпкъэжьынхэр ары:

18«Мыры къысфэлэжьэнэу къыхэсхыгъэр. Ар шӀу слъэгъоу, сикӀасэу сыгу зэӀурэр ары. Сэ спсэ ащ ыгу ислъхьанышъ, ащ шъыпкъагъэр хымэ лъэпкъхэм аригъэӀущт.

19Ащ бырсыр макъэ къыӀэтыщтэп, куощтэп. Ащ ымакъэ урамхэми хэти ащызэхихыщтэп.

20Къамыл ныкъо зэпыкӀ зэпикӀыжьыщтэп, макӀэу блэрэ шъагъэри[*] ыгъэкӀосэщтэп, шъыпкъагъэр тыригъэкӀоным нэсыфэ.

21ЦӀыф лъэпкъхэр зыщыгугъыщтхэр ежьыр ары».

Исусрэ джынапцӀэхэм япащэу БаӀал-Зэбулрэ

(Марк 3:20-30; Лука 11:14-23; 12:10)

22•Ащ дэжьым нэшъоу, бзакоу джынапцӀэ зыхэс лӀы горэ цӀыфхэм Исус дэжь къащагъ. Исус лӀы бзакор гущыӀэшъоу, ылъэгъушъоу ыгъэхъужьыгъ. 23ЗэкӀэ цӀыфхэм лъэшэу агъэшӀагъоу аӀощтыгъ:

– Мыр Даутэ ы Къоу Христос ара+?

24Ау фарисейхэм ар зызэхахым, моущтэу аӀуагъ:

– БаӀал-Зэбулэу джынапцӀэмэ япащэ илъэкӀ ары джынапцӀэхэр цӀыфхэм зэрахифырэр+.

25Ау ахэмэ ягухэлъхэр Исус ышӀэзэ, ариӀуагъ:

– Сыдрэ пачъыхьагъум лъэныкъуитӀоу зигощымэ, зэхэтэкъощт. Ащ фэдэуи сыдрэ къали, сыдрэ уни лъэныкъуитӀоу гощыгъэ хъумэ, щыӀэжьын ылъэкӀыжьыщтэп. 26Шэйтаными зы цӀыф горэм шэйтаныр хифымэ, ащыгъум ежь ышъхьэкӀэ лъэныкъуитӀоу гощыгъэ мэхъу. Сыдэущтэу етӀанэ ащ итетыгъо щыӀэжьын ылъэкӀын? 27Адэ БаӀал-Зэбул илъэкӀыкӀэ сэ джынапцӀэхэр цӀыфхэм ахэсэфыхэмэ, шъо шъуицӀыфхэм джынапцӀэхэр зэрахафырэр хэт илъэкӀ хъура? Арышъ, ахэр шъо хьыкумэшӀы къышъуфэхъущтых+. 28Ау сэ джынапцӀэхэр цӀыфхэм зэрахэсфырэр Тхьэм ы Псэ ЛъапӀ арышъ, Тхьэм и Тетыгъошхо къызэрэшъухэхьагъэр ары ащ къикӀырэр.

29– Ащ фэдэу, кӀуачӀэ зиӀэ лӀы горэм иунэ ихьэу, ащ ихьапщыпхэр къытыгъун хэта зылъэкӀыщтыр, ыпэ рапшӀэу а лӀэу кӀуачӀэ зиӀэр зэкӀоцӀимыпхэмэ? Ау а лӀыр зэкӀоцӀипхэмэ, иунэ къыхъункӀэн ылъэкӀыщт.

30– Сэ симыгъусэр къыспэуцу, сэ къыздэзымыугъоирэми ретэкъухьэ+. 31Арышъ, шъосэӀо, цӀыфхэм сыдрэ псэкӀодэу ашӀагъэри, сыд фэдэу Тхьэр агъэпцӀыгъэми афэгъущтых, ау хэтми Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ зыгъэпцӀырэм фэгъущтэп+. 32Хэтми ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо гущыӀэ Ӏае фэзыӀорэм фэгъущт, ау Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ гущыӀэ Ӏае фэзыӀорэм мы дунаими адрэ дунаими къащыфэгъущтэп.

Чъыгыр зыфэдэр къыпыкӀэрэмкӀэ къэпшӀэщт

(Лука 6:43-45)

33– Чъыгыр шӀумэ, къыпыкӀэри шӀу; чъыгыр дэймэ, къыпыкӀэри дэи; сыда пӀомэ, чъыгыр зыфэдэр къыпыкӀэрэмкӀэ къэпшӀэщт+. 34Шъо, блэщылъфыхэр, шъуибзэджагъэкӀэ сыдэущтэу шӀу къэшъуӀон шъулъэкӀына? Сыда пӀомэ, жэм къыдэкӀырэр гум илъыр ары+. 35ЦӀыфышӀум ыгу илъ шӀугъэм шӀугъэ къыхехы, цӀыф бзаджэми ыгу илъ бзэджагъэм бзэджагъэ къыхехы+. 36Сэ шъосэӀо, цӀыфхэм сыдрэ гущыӀэу, пкӀэ зимыӀэу къаӀорэм пае ахърэт мафэм Тхьэм джэуап ратыжьын фаеу хъущт;+
37сыда пӀомэ, уигущыӀэхэм ялъытыгъэу Тхьэм уигъэхыещт, уигущыӀэхэм ялъытыгъэуи уигъэмысэщт+.

Нэшэнэ гъэшӀэгъон горэ уашъом къафыригъэхынэу фарисейхэр Исус къызэрелъэӀугъэхэр

(Марк 8:11-12; Лука 11:29-32)

38•Ащ дэжьым Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ фарисейхэмрэ ащыщхэм Исус къыраӀуагъ:

– Дин гъэсакӀу, нэшэнэ гъэшӀэгъон горэ тэбгъэлъэгъунэу тыфай+.

39– Джырэ цӀыф бзаджэхэу Тхьэр зымышӀэхэрэр нэшэнэ гъэшӀэгъон фаех, – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ, – ау пегъымбар Юныс инэшанэ нэмыкӀ Тхьэм ахэмэ къаритыщтэп;+
40сыда пӀомэ, Юныс[*] пцэшхо иным ыныбэ мэфищырэ чэщищырэ зэрилъыгъэм фэдэу, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо мэфищырэ чэщищырэ чӀылъэм икуупӀэ чӀэлъыщт+. 41Къалэу Нинэвие дэсыгъэ цӀыфхэр ахърэт мафэм къэтэджынхэшъ, джырэ цӀыфхэм къядэощтых, къагъэмысэщтых, сыда пӀомэ, ахэмэ Тхьэм игущыӀэхэр Юныс аригъэӀухэу зызэхаххэм, япсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀэгъожьыгъэх. Мары, пегъымбар Юныс нахьи нахь инэу зыгорэ къышъухэт+. 42Джащ фэдэу къыблэ хэгъэгум щыщэу бзылъфыгъэ пачъыхьэр[*] ахърэт мафэм къэтэджынышъ, джырэ цӀыфхэм къядэощт, къыгъэмысэщтых, сыда пӀомэ, а бзылъфыгъэ пачъыхьэр пачъыхьэ Сэлмэн иакъылышӀуагъэ едэӀунэу чӀылъэм икъуапэ къикӀи, къэкӀуагъ. Мары, пачъыхьэ Сэлмэн нахьи нахь инэу зыгорэ къышъухэт+.

ДжынэпцӀэ Ӏаем къызэригъэзэжьырэр

(Лука 11:24-26)

43•– ДжынэпцӀэ Ӏае горэ цӀыф горэм зыхэкӀыкӀэ, зыгъэпсэфыпӀэ лъыхъоу, псы зэрымыт шъоф нэкӀым къыщекӀухьэ, ау ыгъотырэп. 44Джащыгъум еӀо: «Сызхэсыгъэ цӀыфэу сиунагъэм дэжь згъэзэжьыщт». Ащ дэжь къегъэзэжьышъ, унэр нэкӀэу, пхъэнкӀыгъэу, зэлъыӀухыгъэу къегъотыжьы. 45Джащыгъум макӀо, джынэпцӀибл ежь нахьи нахь бзаджэхэу къыздещэхэшъ, унэм етӀысхьэх. ЫкӀэ ыкӀэжьым а цӀыфым иӀоф ыпэрэм нахьи нахь дэи мэхъу. Джары джырэ цӀыфхэм къяхъулӀэщтыр+.

Исус янэрэ ышхэмрэ

(Марк 3:31-35; Лука 8:19-21)

46•Исус а гущыӀэхэр цӀыф купышхохэм ариӀо зэхъум, ежь янэрэ ышхэмрэ къэкӀуагъэхэу, къыдэгущыӀэхэмэ ашӀоигъоу щагум дэтыгъэх+. 47Зыгорэм Исус къыриӀуагъ:

– КъэдаӀолъ, о уянэрэ пшыхэмрэ къэкӀуагъэхэу, къыбдэгущыӀэхэмэ ашӀоигъоу щагум дэтых.

48– Хэта сянэри, хэта сшыхэри? – риӀожьыгъ Исус къезыӀуагъэм. 49ЕтӀанэ игъогу рыкӀохэрэм Ӏапэ афишӀи, къыӀуагъ:

– Мыхэр ары сэ сянэри сшыхэри; 50сыда пӀомэ, хэти сэ ся Тэу уашъом щыӀэр зыфаер зыгъэцакӀэрэр ары сшыри, сшыпхъури, сянэри+.

ЯПШӀЫКӀУЩЭНЭРЭШЪХЬ

Чылапхъэр зыпхъырэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Марк 4:1-9; Лука 8:4-8)

13^1•А мэфэ дэдэм Исус унэм къикӀи, псыхъурэе Ӏушъом ӀутӀысхьагъ. 2ЦӀыф купышхохэу Исус дэжь къыщызэрэугъоигъэхэр зэрэбагъэм пае, ар къуашъом итӀысхьагъ. ЗэкӀэ цӀыфхэр псыхъураем Ӏутыгъ. 3ЕтӀанэ Исус гъэсэпэтхыдэхэмкӀэ цӀыфхэм Ӏофыбэхэр ариӀуагъ:

– ШъукъэдаӀу. ЛӀы горэ чылапхъэ ыпхъынэу дэкӀыгъ. 4Чылапхъэр ыпхъызэ, ащ щыщ тӀэкӀу гъогум тетэкъуагъ. Бзыухэр къэбыбыхи, ар ашыпыгъ. 5Ау зы тӀэкӀуи етӀэ макӀэ зыхэлъ чӀыгу мыжъуалъэм тетэкъуагъ. ЧӀыгур куугъэпти, шӀэх дэдэу къыхэкӀыгъ, 6ау тыгъэр къызыдэкӀуаем пыгъукӀыгъ, лъэпсэ куу зэримыӀагъэм пае гъугъэх. 7НэмыкӀ тӀэкӀуи панэхэм ахэтэкъуагъ. Панэхэр къэкӀыхи, чылапхъэу къыхэкӀыгъэхэр атхьэлагъэх. 8Ау етӀани зы тӀэкӀу чӀыгу дэгъум хэтэкъуагъ, шъхьэлъагъэх. Зы шъхьэ налъэм коцишъэ къытыгъ, адрэм тӀокӀищ, адрэми щэкӀ къикӀыгъ. 9ЕтӀанэ Исус къыпигъэхъожьыгъ:

– РыдэӀонэу тхьакӀумэ зиӀэм зэхерэх+.

ЦӀыфхэм гъэсэпэтхыдэхэр Исус къызкӀафиӀуатэщтыгъэр

(Марк 4:10-12; Лука 8:9-10)

10•Ащ нэужым игъогу рыкӀохэрэр Исус къыбгъодахьэхи, къеупчӀыгъэх:

– ЦӀыфхэм гъэсэпэтхыдэхэмкӀэ сыда узкӀадэгущыӀэрэр?

11– Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ишъэфхэр шъушӀэнхэу Тхьэм фитыныгъэ къышъуитыгъ, ау ахэмэ къаритыгъэп, – ариӀожьыгъ Исус+. 12– Тхьэм зиӀэм нахьыбэ къыритыщт, къелыжьэуи бэ иӀэщт, ау зимыӀэм иӀэ тӀэкӀури Ӏихыжьыщт Тхьэм+. 13Сэ цӀыфхэм гъэсэпэтхыдэхэмкӀэ сазкӀыдэгущыӀэрэр: Ахэр еплъыхэ пэтми, алъэгъурэп, даӀохэ пэтми, зэхахырэп, къагурыӀорэп.

14Ӏофэу ахэмэ къяхъулӀэрэмкӀэ Тхьэм ежь игущыӀэхэу пегъымбар Ешайа ыгу къырилъхьэхи, къыригъэӀуагъэхэр[*] къэшъыпкъэжьыгъэх:

«Шъо егъашӀэм зэхэшъух зэпытыщт, ау къыжъугурыӀощтэп; шъо егъашӀэм шъулъэгъу зэпытыщт, ау гу лъышъутэщтэп.

15Сыда пӀомэ, мы цӀыф лъэпкъым щыщхэм гулъытэ ямыӀэ хъугъэх. Ахэмэ атхьакӀумэхэмкӀэ жъажъэу зэхахы, анэхэри аупӀыцӀагъэх. Аущтэу щымытыгъэмэ, анэхэмкӀэ алъэгъущтыгъ, атхьакӀумэхэмкӀи зэхахыщтыгъ, агухэмкӀи къагурыӀощтыгъ, садэжьи къагъэзэжьыгъэмэ, сэ ахэр згъэхъужьыщтыгъэх»+.

16– Ау шъо шъунэхэри шъутхьакӀумэхэри гъогу мафэ теуцуагъэх, ахэмэ алъэгъу, зэхахы+. 17Шъыпкъэр шъосэӀо, пегъымбар Ӏаджыми шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыф Ӏаджыми шъо шъулъэгъурэр алъэгъумэ ашӀоигъуагъ, ау алъэгъугъэп, шъо зэхэшъухырэри зэхахымэ ашӀоигъуагъ, ау зэхахыгъэп+.

Чылапхъэр зыпхъырэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэм къикӀырэр

(Марк 4:13-20; Лука 8:11-15)

18•– Ащыгъум чылапхъэр зыпхъырэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэм къикӀырэм шъукъедэӀу: 19Тхьэм и Тетыгъошхо икъэбар зыгорэм зэхихэу, ау къызыгурымыӀокӀэ, шэйтаныр къэкӀошъ, чылэпхъэшӀоу а цӀыфым ыгу илъ хъугъэр рехыжьы. Мыр чылапхъэу гъогум тепхъагъэм фэд. 20Адрэ цӀыфыр мыжъуабэ зыхэлъ чӀыгум тепхъэгъэ чылапхъэм фэд. А цӀыфыр ары Тхьэм игущыӀэхэр зэрэзэхиххэу, а гущыӀэхэр гушӀуагъокӀэ зыштэрэр. 21Ау ащ ыгукӀэ лъапсэ зэримыӀэм пае, шӀошъхъуныгъэм игъогу бэрэ тетыжьрэп. Тхьэм игущыӀэхэм апаекӀэ, е гузэжъогъу зэрэхафэу, е цӀыфхэм ащ къин зэрэрагъэщэчэу, шӀошъхъуныгъэм игъогу текӀыжьы+. 22ЕтӀани зы цӀыф панэхэм ахэпхъэгъэ чылапхъэм фэд. Ащ Тхьэм игущыӀэхэр зэхехы, ау мы дунаим игугъухэмрэ баиныгъэм игъэпцӀэныгъэрэ Тхьэм игущыӀэхэу ыгу илъхэр атхьалэхэшъ, ащ зи шӀугъэ къыпыкӀырэп+. 23ЕтӀани нэмыкӀ цӀыфыр чӀыгу дэгъум хэпхъэгъэ чылапхъэм фэд. Ары Тхьэм игущыӀэхэр зэхэзыхэу, зэхэзышӀыкӀырэр. Ащ шӀугъэ къыпэкӀы, е фэдишъэ, е фэдэ тӀокӀищ, е фэдэ щэкӀ+.

Уц шӀоеу коцым ыгузэгу пыим хипхъагъэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

24Исус нэмыкӀ гъэсэпэтхыди ахэмэ къафиӀотагъ:

– Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо зыфэдэр лӀэу чылэпхъэшӀу зихьасэ хэзыпхъагъэр ары. 25Ау цӀыфхэр чъыехэзэ, ипый къакӀуи, коцым ыгузэгу уц шӀой хипхъи, ӀукӀыжьыгъ. 26А коцыр къыхэкӀи, шъхьэлъэнэу зырегъажьэм, уц шӀоири къыхэкӀыгъ. 27Хьасэр зыем дэжь илэжьакӀохэр кӀохи, раӀуагъ: «Тхьэматэ, чылэпхъэшӀуба уихьасэ щыппхъыгъэр? Адэ, мы уц шӀоир тыдэ къикӀыгъа?» 28«Ар пый горэм ышӀагъ», – къариӀожьыгъ тхьэматэм. «Тэ тыкӀонышъ, ар къыхэтчынэу уфая?» – еупчӀыгъэх лэжьакӀохэр тхьэматэм. 29Ау ежь тхьэматэм къыӀуагъ: «Хьау, ар хъущтэп, сыда пӀомэ, уц шӀоим игъусэу коцыри къыхэшъучынкӀи мэхъу. 30ТӀури зэгъусэу хыныгъом нэсыфэ къызэдэрэкӀ. Къахыжьын зыхъукӀэ, хынакӀомэ ясӀощт: „Уц шӀойхэр ыпэ рапшӀэу къыхэшъухи, шъупхых, машӀокӀэ жъугъэстынхэм пае; етӀанэ коцыр Ӏушъухыжьи, сиконхэм арышъутакъу“»+.

Андэгурацэмрэ тэджэпсымрэ яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэхэр

(Марк 4:30-32; Лука 13:18-21)

31•Джыри нэмыкӀ гъэсэпэтхыдэ къафиӀотагъ Исус ахэмэ:

– Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо зыфэдэр андэгурацэр ары. А цэр лӀы горэм ихьасэ щишӀагъ. 32Цэ пстэуми анахь цӀыкӀу пэтми, ар къызыкӀырэ ужым, зы илъэс зыныбжьэу къэкӀыгъэ пстэуми анахь ин. Ошъогу бзыухэри къэбыбыхэзэ, ащ икъутамэхэм атесынхэу чъыгы мэхъу+.

33ЕтӀани Исус нэмыкӀ гъэсэпэтхыди къафиӀотагъ:

– Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо зыфэдэр тэджэпсыри ары. Бзылъфыгъэ горэм тэджэпсыр къышти, хьаджыгъэу Ӏэнлъищым арыфэрэр зэхипшыхьагъ, зэрэщытэу къэтэджыфэ+.

34А зэпстэури гъэсэпэтхыдэхэмкӀэ цӀыф купышхомэ къафиӀотагъ Исус. Гъэсэпэтхыдэ хэмытэу адэгущыӀэщтыгъэп. 35Исус цӀыфхэм адэгущыӀэзэ, гъэсэпэтхыдэхэр зыкӀафиӀотагъэр пегъымбарым мы гущыӀэхэу къыӀуагъэхэр къэшъыпкъэжьынхэр ары:

«Гъэсэпэтхыдэхэр къэсӀуатэхэу сыжэ къызэтесхынышъ, дунаир къызыхъугъэм щегъэжьагъэу аушъэфыщтыгъэ Ӏофхэр къэсӀощтых»+.

Уц шӀоеу коцым ыгузэгу пыим щипхъыгъэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэм къикӀырэр

36Ащ нэуж Исус цӀыф купышхохэм къахэкӀи, унэу зэрысыгъэм ихьажьыгъ. Игъогу рыкӀохэрэр къыбгъодахьэхи, къыраӀуагъ:

– Хьасэм къыхэкӀэгъэ уц шӀоим ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэм къикӀырэр къыдгурыгъаӀу.

37– ЧылэпхъэшӀур зыпхъырэр ЦӀыф Лъэпкъым ы Къу ары, – къыӀожьыгъ Исус. 38– Хьасэр дунаир ары. ЧылэпхъэшӀур Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэт цӀыфхэр ары. Уц шӀоир шэйтаным ицӀыфхэр ары+. 39Пыеу а уцыр коц гузэгум хэзыпхъагъэр шэйтаныр ары. Хыныгъор мы дунаим икӀэух ары, хынакӀохэр мэлэӀичхэр ары+. 40Уц шӀоир къыхачэу, машӀомкӀэ зэрагъэстырэм фэдэу ары зэрэхъущтыр мы дунаим икӀэух: 41ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо имэлэӀичхэр ыгъэкӀонхэшъ, уц шӀоир лэжьыгъэм зэрэхачырэм фэдэу, цӀыфхэм псэкӀод язгъашӀэрэ цӀыфхэри, нэмыкӀ цӀыфхэу бзэджагъэ зышӀэхэри Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀаукъэбзыкӀыщтых+. 42МэлэӀичхэм а цӀыфхэр аугъоинхэшъ, мэшӀошхом ихьаку радзэщтых. Ащ дэжьым куохьаурэ цэ зэрэгъэшхырэ щыхъущтых+. 43Джащыгъум шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфхэр тыгъэ нэбзыйхэм афэдэу, Ты лъапӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэтхэу къыщынэфыщтых. РыдэӀонэу тхьакӀумэ зиӀэм зэхерэх+.

Гъэсэпэтхыдищ

44– Ащ нэмыкӀэуи Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо зыфэдэр мылъкушхоу хьасэм щыгъэбылъыгъэр ары. А мылъкушхор цӀыф горэм къызегъотым, ыгъэбылъыжьи, гушӀозэ кӀуи, иӀэр зэкӀэ ыщэжьи, а хьасэр къыщэфыгъ.

45– ЕтӀанэ Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо зыфэдэр налмэс-налкъутэ дэгъухэм алъыхъурэ сатыушӀэр ары. 46Налмэс-налкъутэ лъапӀэ зегъотым, кӀуи, иӀэр зэкӀэ ыщэжьи, ар къыщэфыгъ.

47– Джыри Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо зыфэдэр хъытыоу хым хадзагъэу, пцэжъые зэмылӀэужыгъуабэ къэзыубытыгъэр ары+. 48Ащ изы зэхъум, пцэжъыяшэхэм ар хы ныджым къытыралъэшъожьыгъ. ЕтӀанэ ахэр тӀысхи, пцэжъые дэгъухэр щалъэхэм аралъхьэхи, пцэжъые дэйхэр чӀадзыжьыгъэх+. 49Джащ фэд зэрэхъущтыр мы дунаим икӀэух дэжь. МэлэӀичхэр къехынхэшъ, шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфхэм цӀыф бзаджэхэр къахащынхэшъ,+
50мэшӀошхом ихьаку радзэщтых. Ащ дэжьым куохьаурэ цэ зэрэгъэшхырэ щыхъущтых+.

МылъкукӀэмрэ мылъкужъымрэ

51Ащ нэуж яупчӀыгъ Исус игъогу рыкӀохэрэм:

– А пстэури шъо дэгъоу къыжъугурыӀуагъа?

– Ары, къыдгурыӀуагъ, Зиусхьан, – пэгъокӀ ратыжьыгъ ахэмэ.

52– Ащ къыхэкӀыкӀэ хэтрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэу Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀахьэрэр унэр зыем фэд, – ариӀуагъ Исус ахэмэ. – Ащ мылъку гъэтӀылъыпӀэу иӀэм мылъкукӀи мылъкужъи къычӀехы.

Назарет дэс цӀыфхэм Исус зэрамыштагъэр

(Марк 6:1-6; Лука 4:16-30)

53•А гъэсэпэтхыдэхэм якъэӀотэн Исус къызеухым, а чӀыпӀэм икӀыжьыгъ. 54Янэ икъалэ къэкӀожьи, цӀыфхэм ясинэгогу Тхьэм игущыӀэхэр щаригъашӀэхэу ыублагъ. ЦӀыфхэм зэраригъашӀэщтыгъэ шӀыкӀэр агъэшӀагъоу къаӀуагъ:

– Мы лӀым мыщ фэдиз акъылышӀу тыдэ къырихыгъа? Мы лъэкӀ зыхэлъ Ӏофышхохэр тыдэ къикӀыгъэха+? 55ПхъашӀэм ыкъор арыба мыр? Мыщ янэба МерэмкӀэ заджэхэрэр? Якъуб, Иосый, Симон, Иудэ мы лӀым ышхэба+? 56Ышыпхъухэри зэкӀэ тэ къытхэсхэба? Аущтэу зыхъукӀэ, мы лӀым мы Ӏоф пстэури тыдэ къырихыгъа?

57Аущтэу Исус пае агу мыхъун къырагъэхьагъ.

– Пегъымбарым лъытэныгъэ фэзымышӀыхэрэр ежь янэ икъалэ дэсхэмрэ ежь иунагъо щыщхэмрэ арых ныӀэп, – ариӀуагъ Исус ахэмэ+.

58Ахэмэ шӀошъхъуныгъэ зэрямыӀэм пае, Исус Ӏофышхо гъэшӀэгъоныбэхэр ащ щишӀагъэп.

ЯПШӀЫКӀУПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ

УмэхъэкӀо Иуан ышъхьэ зэрэпаупкӀыгъэр

(Марк 6:14-29; Лука 9:7-9)

14^1•А мафэхэм пщэу Ирод[*] Исус икъэбар зэхихыгъэти, 2Ӏофтабгэхэм ариӀуагъ:

– Ар умэхъэкӀо Иуан арын фае. Ар лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъ, джары ащ фэдэ лъэкӀ зыхэлъ Ӏофышхохэр зыкӀыӀэкӀэкӀыхэрэр+. 3-4Ирод ар зыкӀиӀуагъэр мыры: ежь ышэу Филипп зыцӀэр псауми, Ирод а Филипп ишъузэу Иродиадэ къыщэжьыгъ. Ар къызэрищэжьыгъэм пае, Иуан Ирод риӀощтыгъ: «О пшы ишъуз къэпщэжьыныр хабзэкӀэ хъущтэп». Ащ нэужым Иродиадэ ихьатыркӀэ Ирод идзэлӀхэм Иуан аригъэубыти, Ӏэхъу-лъэхъу тыраригъалъхьи, хьапсым чӀаригъэдзагъ+. 5Ирод фэягъ Иуан ыукӀынэу, ау цӀыфхэм ащыщынэщтыгъ, сыда пӀомэ, ахэмэ Иуан пегъымбаркӀэ алъытэщтыгъэти ары+. 6Ау Ирод къызыхъугъэ мафэр агъэлъапӀэзэ, Иродиадэ ыпхъу утыгум къиуцуи, къызэрэугъоигъэхэм къафэшъуагъ, пщы Ироди ыгу еӀугъ. 7Ыгу еӀугъэти, пшъашъэм тхьарыӀо фишӀи, ыӀуагъ:

– Сыд щыщми узыфаер остын+.

8Янэ ыуӀушыгъэти, пшъашъэм къыӀуагъ:

– УмэхъэкӀо Иуан ышъхьэ лэгъэшхом илъэу къысэт.

9-10Пачъыхьэм ар зызэхехым, ыгу лъэшэу къеуагъ, ау хьакӀэхэм апашъхьэ пшъашъэм тхьарыӀоу фишӀыгъэм пае зыфаер ратынэу унашъо ышӀи, Иуан ышъхьэ хьапсым къыщыпиупкӀынэу дзэлӀ горэ ыгъэкӀуагъ. 11Иуан ышъхьэ лэгъэшхом илъэу къахьи, пшъашъэм ратыгъ, пшъашъэми янэ фихьыгъ. 12ЕтӀанэ Иуан игъогу рыкӀохэрэр къакӀохи, Иуан ихьадэ хьапсым чӀахыжьи, агъэтӀылъыжьыгъ. ЗычӀалъхьажьым, къэбарыр Исус фахьыгъ+.

Исус нэбгырэ минитф зэригъэшхагъэр

(Марк 6:30-44; Лука 9:10-17; Иуан 6:1-14)

13•Исус а къэбарыр зызэхехым, цӀыфхэм ахэкӀи, къуашъомкӀэ Ӏудзыгъэ чӀыпӀэ горэм изакъоу кӀуагъэ. Ау цӀыфхэм ар зызэхахым, къалэхэм къадэкӀхи, лъэсэу Исус лъыкӀуагъэх. 14Исус къуашъом къикӀи, цӀыф купышхор зелъэгъум, ыгу ягъуи, сымаджэхэу ахэтхэр ыгъэхъужьыгъэх.

15Пчыхьэ зэхъум, игъогу рыкӀохэрэр Исус къыбгъодахьэхи, къаӀуагъ:

– Мы чӀыпӀэр нэкӀы, мафэри хэкӀотэгъах. Къуаджэхэм адэхьанхэшъ, гъомлапхъэ къызфащэфыжьыным пае, цӀыф купышхохэр тӀупщыжьых.

16– Зыми кӀонхэу ящыкӀагъэп. Шъо ахэр жъугъашхэх, – ариӀуагъ Исус ахэмэ+.

17– Тэ хьалыгъуитфрэ пцэжъыитӀурэ нахь тиӀэп, – къыраӀожьыгъ адрэхэм.

18– Моу ахэр сэ къысфэшъухь, – къыӀожьыгъ Исус.

19ЕтӀанэ Исус цӀыф купышхохэр уцым хэтӀысхьанхэу ариӀуагъ. Хьалыгъуитфымрэ пцэжъыитӀумрэ къыштэхи, уашъом дэплъыий, Тхьэм щытхъу фиӀуагъ. ЕтӀанэ хьалыгъухэр зэгуичхи, игъогу рыкӀохэрэм аритыгъ; ахэми цӀыф купышхохэм афагощыгъ. 20ЦӀыф пстэури шхагъэ, загъэшхэкӀыгъ. Ащ нэужым къялыжьыгъэ хьалыгъу такъырхэр мэтэ пшӀыкӀутӀумэ арызэу аугъоижьыгъэх. 21Шхагъэхэр зэкӀэ, бзылъфыгъэхэмрэ сабыйхэмрэ хэмытхэу, нэбгырэ минитф фэдиз хъущтыгъэх+.

Исус псы кӀыӀум тетэу зэрэкӀуагъэр

(Марк 6:45-52; Иуан 6:16-21)

22•ЕтӀанэ Исус цӀыф купышхохэр етӀупщыжьыфэхэ, игъогу рыкӀохэрэр ежь ыпэ рапшӀэу псыхъураем иадрабгъу зэпырыкӀынхэу къуашъом ригъэтӀысхьагъэх. 23ЦӀыф купышхохэр зетӀупщыжьыхэ ужым, Тхьэм елъэӀунэу изакъоу Ӏуашъхьэм дэкӀоягъ. Пчыхьэ къызэхъуми, а чӀыпӀэм зэризакъоу тетыгъ+. 24Ау къуашъор псыхъураем ыгузэгу нэсыгъагъ, жьыбгъэри къыпеоти, хыорхэм къуашъор къин хадзагъ.

25АтэкъэӀогъум дэжь къуашъом исхэм алъэныкъокӀэ псы кӀыӀум тетэу, Исус къэкӀуагъ. 26Исус псы кӀыӀум тетэу къакӀоу игъогу рыкӀохэрэм залъэгъум, хьэдэджадэу аӀуи, лъэшэу щтагъэхэу кууагъэх+.

27Ау зэкуохэм, Исус къариӀуагъ:

– Шъугу шъумыгъэкӀоды, сэры ар, шъумыщын.

28– Зиусхьан, орымэ ар, псы кӀыӀум сытетэу, уадэжь сыкъэкӀонэу къысаӀу, – риӀуагъ Петрэ Исус.

29– КъакӀо, – къыриӀожьыгъ Исус. Петрэ къуашъом икӀи, псы кӀыӀум тетэу Исус дэжь кӀоу ыублагъ. 30Ау жьыбгъэшхоу къепщэрэм гу зылъетэм, къэщтагъ. Псым чӀэбэу зеублэм, къэкууагъ:

– Зиусхьан, симытхьалэу сыкъэгъэнэжь.

31Петрэ ар къызэриӀоу, Исус ыӀэ ыщэий, къыубыти, риӀуагъ:

– О шӀошъхъуныгъэ зимакӀэр, сыда узкӀехъырэхъышагъэр+?

32ЕтӀанэ а нэбгыритӀур къуашъом зетӀысхьажьым, жьыбгъэр уцужьыгъэ. 33Ащ ыуж, къуашъом исхэр лъэгонджэмышъхьэкӀэ Исус ыпашъхьэ къитӀысхьэхи, раӀуагъ: – Шъыпкъэу о Тхьэм ури Къу+.

Исус Геннисарет хэкум сымаджэхэр зэрэщигъэхъужьыгъэхэр

(Марк 6:53-56)

34Псыхъураем зызэпырэкӀыхэм, Геннисарет хэкум нэсыгъэх+. 35А чӀыпӀэм ис цӀыфхэм Исус къызашӀэжьым, а хэкум зэрэщытэу макъэ щагъэӀуи, сымаджэхэр зэкӀэ Исус къыфахьыгъэх. 36Зи мыхъуми, Исус ищыгъын цыпэ нигъэсынхэу къелъэӀугъэх, ищыгъын цыпи нэсыгъэ пстэури хъужьыгъэ.

ЯПШӀЫКӀУТФЭНЭРЭШЪХЬ

Тыжъхэм къакӀэныжьыгъэ хабзэхэр

(Марк 7:1-23)

15^1•Джащыгъум Ерусалим къикӀыгъэ фарисейхэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ Исус дэжь къакӀохи, къеупчӀыгъэх:

2– О уигъогу рыкӀохэрэр тятэжъхэм къытфагъэнэгъэ хабзэхэм сыда зыкӀатекӀыхэрэр? Сыда пӀомэ, ахэмэ аӀэхэр амытхьакӀхэу машхэх!+

3– Шъори шъуятэжъхэм яхабзэхэм шъуатетыным пае, Тхьэм иунашъо сыда шъузыкӀытекӀырэр? – ариӀожьыгъ Исус+. 4– Сыда пӀомэ, Тхьэм ыӀуагъ[*]: «Уятэрэ уянэрэ лъытэныгъэ афэшӀ», «Хэти зятэ е зянэ ӀаекӀэ тегущыӀэрэр шъуукӀын фае»+. 5-6Ау шъо шъоӀо: «„Сэ тынэу шъо шъостын слъэкӀыщтыгъэр джы Тхьэм пае тын сшӀыщт“ ыӀоу, цӀыф горэм ежь ятэ е янэ риӀомэ, ащыгъум ятэ-янэхэм лъытэныгъэ афимышӀыми хъущт». Аущтэу шъушӀэзэ, шъуятэжъхэм къышъуфагъэнэгъэ хабзэхэмкӀэ Тхьэм игущыӀэхэр лъэныкъокӀэ ешъогъэзыкӀых. 7Шъо, нэпитӀу зиӀэхэр! Пасэм пегъымбар Ешайа шъыпкъэр къышъуиӀолӀагъ моущтэу зеӀом[*]:+

8«Мы цӀыфхэм аӀупэхэмкӀэ сагъэлъапӀэ, ау агухэмкӀэ спэчыжьэх.

9Ахэмэ цӀыфхэр Тхьэм иӀофхэм афагъасэхэзэ, Тхьэм иунашъо ичӀыпӀэ цӀыф хабзэ зэрэрагъэуцорэм пае, сэ сызэрагъэлъапӀэрэр хьаулый»+.

10Ащ нэужым Исус цӀыф купышхомэ къяджи, ариӀуагъ:

– ШъукъэдаӀуи, зыгурыжъугъаӀу. 11ЦӀыфыр мыкъабзэ зышӀырэр ыжэ дахьэрэр арэп, ыжэ къыдэкӀырэр ары нахь+.

12Джащыгъум игъогу рыкӀохэрэр Исус къыбгъодахьэхи, къеупчӀыгъэх:

– Фарисейхэм а къэпӀуагъэхэр зызэхахым, агу мыхъун къызэрэрагъэхьагъэр ошӀа?

13– Сыдрэ къэкӀыгъэу ся Тэу уашъом щыӀэм чӀым химыгъэтӀысхьагъэр къыхэтхъыжьыгъэ хъущт, – ариӀожьыгъ Исус+. 14– Ахэмэ ауж шъуикӀ. Мы фарисейхэр цӀыф нэшъухэм япэрыт нэшъух. Зы нэшъум адрэ нэшъур зэрищэн хъумэ, тӀури машэм ифэщт+.

15Аущтэу зеӀом, Петрэ Исус къыриӀожьыгъ:

– А гъэсэпэтхыдэу къэпӀотагъэм къикӀырэр къыдгурыгъаӀу.

16– Джыри зи къыжъугурымыӀоу ара? – къыӀожьыгъ Исус.

17– Жэм дахьэрэ пстэури ныбэм зэрихьэу, пкъым къызэрэхэкӀыжьырэр къыжъугурыӀорэба? 18Ау жэм къыдэкӀыхэрэр гу кӀоцӀым къекӀых. Ахэр ары цӀыфыр мыкъабзэ зышӀыхэрэр;+
19сыда пӀомэ, гум къикӀыхэрэр мыхэр арых: гупшысэ бзаджэхэр, цӀыф укӀыныр, зинэ шӀэныр, тыгъоныр, цӀыфхэм пцӀы ателъхьаныр, ӀаекӀэ цӀыфхэм атегущыӀэныр+. 20Ахэр ары цӀыфыр мыкъабзэ зышӀыхэрэр. Ау Ӏэ мытхьакӀыгъэхэмкӀэ шхэным цӀыфыр мыкъабзэ ышӀырэп.

Ханаан хэкум щыщ бзылъфыгъэм шӀошъхъуныгъэу иӀагъэр

(Марк 7:24-30)

21•ЕтӀанэ Исус а чӀыпӀэм икӀи, къалэхэу Тиррэ Сидонрэ яӀэгъо-благъо кӀуагъэ. 22Джащыгъум а лъэныкъом къикӀыгъэу, Ханаан хэкум щыщэу бзылъфыгъэ горэ[*] Исус къекӀолӀагъ, куозэ:

– Тхьэматэ, Даутэ ы Къу, гукӀэгъу къысфэшӀ. Зы джынапцӀэ горэм сэ спхъу Ӏаеу ригъэзыгъ+.

23Ау Исус а бзылъфыгъэм зы гущыӀэ риӀожьыгъэп, зы пэгъокӀи ритыжьыгъэп. Игъогу рыкӀохэрэр Исус къыбгъодахьэхи, къаӀуагъ:

– Мыр куозэ, тауж итышъ, ӀугъэкӀ.

24– Израиль цӀыфхэу мэл кӀодыгъэхэм афэдэхэр ары ныӀэп сыкъызфэкӀуагъэхэр, – къыӀожьыгъ Исус+.

25Ау бзылъфыгъэр Исус къыбгъодахьи, лъэгонджэмышъхьэкӀэ ыпашъхьэ къитӀысхьи, къыӀуагъ:

– О тхьэматэ, къыздэӀэпыӀ!

26– Хьалыгъур сабыйхэм аӀыпхэу хьэхэм ябгъэшхыныр тэрэзэп, – пэгъокӀ ытыжьыгъ Исус+.

27– Шъыпкъэ, тхьэматэ, – къыӀожьыгъ бзылъфыгъэм, – ау хьэхэми ятхьэматэхэм яӀанэ къетэкъохырэ шкъойхэр ашхых.

28– О бзылъфыгъ, шӀошъхъуныгъэу уиӀэр ины, – риӀуагъ Исус. – О зэрэпшӀоигъом тетэу къыбдэрэхъу. А сыхьат дэдэм къыщегъэжьагъэу а бзылъфыгъэм ыпхъу хъужьыгъэ.

Исус цӀыфыбэхэр зэригъэхъужьыгъэр

29•Ащ нэужым Исус а чӀыпӀэм икӀи, Галилей псыхъураем рекӀокӀыгъ. Ӏуашъхьэм дэкӀуаий, ащ тетӀысхьагъ. 30ЦӀыфыбэхэм цӀыф лъащэри, Ӏащэри, нэшъури, дэгури, нэмыкӀрэ уз зиӀэхэри къыздащэхи, Исус дэжь къэкӀуагъэх. Сымаджэхэр ащ ылъакъохэм адэжь щагъэгъолъхи, Исус ахэр ыгъэхъужьыгъ. 31Бзакохэр гущыӀэхэу, Ӏащэхэр псаухэу, лъащэхэр тэрэзэу зекӀохэу, нэшъухэр къэплъэжьыгъэхэу цӀыфхэм залъэгъум, агъэшӀагъощтыгъ, Израиль и Тхьэ щытхъу фашӀыщтыгъ.

Исус нэбгырэ миниплӀ зэригъэшхагъэр

(Марк 8:1-10)

32Исус игъогу рыкӀохэрэм къяджи, ариӀуагъ:

– Мы цӀыфхэм сыгу ягъу, сыда пӀомэ, мэфищ хъугъэу сигъусэх, ашхыни яӀэп. МэлакӀэ лӀэхэу стӀупщыжьынхэкӀэ сыфаеп. Гъогум щызэхэфэнхэкӀи мэхъу+.

33– Мыщ фэдиз цӀыф купышхом афикъун хьалыгъу шъоф нэкӀым тыдэ къитхын тлъэкӀына? – къыраӀуагъ игъогу рыкӀохэрэм Исус+.

34– Хьалыгъу тхьапша шъуиӀэр? – яупчӀыгъ Исус ахэмэ.

– Хьалыгъуиблырэ пцэжъые тӀэкӀурэ тиӀ, – къаӀожьыгъ ахэмэ.

35Джащыгъум Исус цӀыф купышхор чӀыгум етӀысэхынэу унашъо афишӀыгъ. 36Хьалыгъуиблымрэ пцэжъыехэмрэ къыштэхи, Тхьэм щытхъу фишӀыгъ. ЕтӀанэ хьалыгъухэр зэгуичыхи, игъогу рыкӀохэрэм аритыгъ. Ахэми цӀыфхэм афагощыгъ. 37ЦӀыф пстэури шхагъэ, загъэшхэкӀыгъ. Ащ нэужым хьалыгъу такъырхэу къялыжьыгъэхэр мэтиблымэ арызэу аугъоижьыгъэх. 38Шхагъэхэр, бзылъфыгъэхэмрэ сабыйхэмрэ хэмытхэу, нэбгырэ миниплӀ фэдиз хъущтыгъэх+. 39ЕтӀанэ Исус цӀыф купышхор ытӀупщыжьи, къуашъом итӀысхьи, Магадан хэкум кӀуагъэ.

ЯПШӀЫКӀУХЭНЭРЭШЪХЬ

Нэшэнэ гъэшӀэгъон уашъом къафыригъэхынэу фарисейхэр Исус къызэрелъэӀугъэхэр

(Марк 8:11-13; Лука 11:29-32)

16^1•Фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ Исус дэжь къакӀохи, ежь агъэунэфыным пае, нэшэнэ гъэшӀэгъон уашъом къафыригъэхынэу къелъэӀугъэх+.

2Ау Исус ахэмэ ариӀожьыгъ:

– Пчыхьэм моущтэу шъоӀо: «Уашъор шэплъышъ, мафэр ошӀу хъущт». 3Пчэдыжьыми моущтэу шъоӀо: «Уашъом ошъуапщэр тиз, шэплъы, непэ оешхо хъущт». Уашъом итеплъэ къикӀырэр къыжъугурэӀо, ау мы лъэхъаным инэшанэхэм къарыкӀырэр къыжъугурыӀон шъулъэкӀырэп. 4Джырэ цӀыф бзаджэхэу Тхьэр зымышӀэхэрэр нэшэнэ гъэшӀэгъон фаех, ау пегъымбар Юныс инэшанэ[*] нэмыкӀ Тхьэм ахэмэ къаритыщтэп. Ар къызеӀо ужым, Исус ахэмэ ахэкӀи, ӀукӀыжьыгъ+.

Фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ ятэджэпс

(Марк 8:14-21)

5•ЕтӀанэ псыхъураем иадрабгъу зызэпырэкӀыжьхэм, игъогу рыкӀохэрэм хьалыгъу къыздахьынэу ащыгъупшэгъагъ. 6Исус ахэмэ ариӀуагъ:

– Шъуфэсакъ. Фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ ятэджэпс зыщышъуухъум+.

7– Хьалыгъу тиӀэпышъ ары ащ зыкӀиӀорэр, – зэраӀозэ, игъогу рыкӀохэрэр а Ӏофым тегущыӀагъэх.

8Исус ахэмэ аӀорэм гу лъити, къыӀуагъ:

– ШӀошъхъуныгъэ зимакӀэхэр, хьалыгъу зэрэшъуимыӀэм сыд пае шъутегущыӀэра+? 9Джыри зи къыжъугурымыӀоу ара? Шъугу къэкӀыжьырэба, хьалыгъуитфыр цӀыф минитфым зафызэгосэчым, хьалыгъу такъырхэр арызэу сыд фэдиз матэу шъуугъоижьыгъэхэр+? 10Хьалыгъуиблыри цӀыф миниплӀым зафызэгосэчым, хьалыгъу такъырхэр матэхэм арызэу сыд фэдиза шъуугъоижьыгъэхэр+? 11«Фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ ятэджэпс зыщышъуухъум» зысэӀом, хьалыгъур арэп зыфэсӀогъагъэр, ар сыдэущтэу къыжъугурымыӀора?

12Исус зыфиӀогъагъэр хьалыгъу тэджэпсыр арыгъэп, ау фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ цӀыфхэр Ӏофхэу зыфагъасэщтыгъэхэр ары нахь. Ащ зыщаухъумэн зэрэфаер Исус игъогу рыкӀохэрэм джы къагурыӀуагъ.

«Оры Христосэу Тхьэм ы Къор» Петрэ Исус зэрэриӀуагъэр

(Марк 8:27-30; Лука 9:18-21)

13•ЕтӀанэ къалэу Кайсарфилипие[*] иӀэгъо-благъо Исус къызэкӀом, игъогу рыкӀохэрэм яупчӀыгъ:

– Сэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо, хэт сыщыщэу цӀыфхэм аӀора?

14– Зы купым о уумэхъэкӀо Иуанэу аӀо, – къаӀожьыгъ ахэмэ. – НэмыкӀхэми о упегъымбар Илясэу[*] аӀо. ЕтӀанэ адрэхэми о упегъымбар Иеремиеу е пегъымбархэм уащыщ горэу аӀо+.

15– Адэ шъо, сэ хэт сыщыщэу шъуӀора? – яупчӀыгъ Исус ахэмэ.

16– Оры Христосэу щыӀэныгъэр къыздикӀырэ Тхьэм ы Къор, – къыӀожьыгъ Симон Петрэ+.

17– Гъогу мафэ утеуцуагъ о, Юныс ыкъо Симон, – къыриӀожьыгъ Исус. – Сыда пӀомэ, мыр зэхэозгъэшӀыкӀыгъэр цӀыфэп, ся Тэу уашъом щыӀэр ары нахь+. 18Сэ осэӀо, о у Петрэ[*], мыжъом уфэд, сэ сичылыс о къыптесшӀыхьащт, лӀэныгъэм ыкӀуачӀэхэри а чылысым текӀонхэ алъэкӀыщтэп+. 19Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо иӀункӀыбзэхэр остыщт; чӀылъэм сыд щыщми о фит умышӀырэр уашъоми фит щыхъущтэп; чӀылъэм сыд щыщми о фит пшӀырэри уашъоми фит щыхъущт.

20Джащыгъум ежь зэрэ Христосыр зыми рамыӀотэнэу игъогу рыкӀохэрэм Исус унэшъо пытэ афишӀыгъ+.

Ежь зэраукӀыщтри лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыщтри Исус къызэриӀуагъэр

(Марк 8:31–9:1; Лука 9:22-27)

21•А лъэхъаным къыщегъэжьагъэу Исус игъогу рыкӀохэрэм къагуригъаӀоу ыублагъ:

– Сэ Ерусалим сыкӀон фае. Нахьыжъхэми[*], дин пэщэшхохэми, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэми къиныбэ сагъэщэчыни саукӀыни фаеу къыспыщылъ, ящэнэрэ мафэми лӀагъэхэм сыкъахэтэджыкӀыжьын фае+.

22Аущтэу къызеӀом, Петрэ Исус лъэныкъокӀэ Ӏуищи, фимыдэу фежьагъ:

– Зиусхьан, Тхьэм ар ерэмыд. Ар зыкӀи къыохъулӀэ хъущтэп.

23Исус Петрэ зыкъыфигъази, къыриӀуагъ:

– Сауж икӀ, шэйтан. Сэ сигъогукӀэ пэрыохъу укъысфэхъу, сыда пӀомэ, о уигупшысакӀэ Тхьэм игупшысакӀэп, цӀыфым игупшысакӀ нахь+.

24Джащыгъум Исус игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

– Зыгорэ сауж къырыкӀонэу фаемэ, ежь зыфэе Ӏофхэр къерэгъанэхи, лӀэныгъэм икъащ къерэшти, сауж къырэрэкӀу;+
25сыда пӀомэ, хэти зыпсэ мыкӀодэу къэзгъэнэжьынэу фаем ыпсэ шӀокӀодыщт, ау хэти сэщ пае зыпсэ зышӀокӀодрэм ыпсэ мыкӀодэу къыгъэнэжьыщт+. 26Дунаир зэкӀэ цӀыфым ие хъоу, ежь кӀодмэ, а цӀыфым ишӀуагъэу къекӀыщтыр сыда? Хьауми цӀыфым ыпсэ пае уасэу сыда ытышъущтыр+? 27Сыда пӀомэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо имэлэӀичхэр игъусэхэу ежь я Тэ ищытхъушхо фэдэ щытхъушхо иӀэу къэкӀожьыщт. Ащыгъум хэти ышӀагъэм фэшъуашэр ригъэгъотыжьыщт+. 28Шъыпкъэр шъосэӀо, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо и Тетыгъошхо иӀэу къакӀоу алъэгъуфэ, мыщ дэжьым щыт цӀыфхэм ащыщхэу заулэм лӀэныгъэр алъэгъущтэп+.

ЯПШӀЫКӀУБЛЭНЭРЭШЪХЬ

Исус итеплъэ зэрэзэрихъокӀыгъэр

(Марк 9:2-13; Лука 9:28-36)

17^1•Мэфих зытешӀэм, Исус Петри, Якъуби, ащ ыш Иуани зэригъэгъусэхи, Ӏошъхьэ лъагэм язакъоу дищэягъэх+. 2Джащыгъум ахэмэ апашъхьэ Исус итеплъэ щызэрихъокӀыгъ. Ынэгу тыгъэм фэдэу къэлыдыгъ, ищыгъынхэри осым фэдэу фыжьыбзэ хъугъэх+. 3Зэплъэхэм, пегъымбархэу Мусэрэ Илясрэ Исус къыдэгущыӀэхэу игъогу рыкӀорэ нэбгырищым къафэлъэгъуагъэх.

4– Зиусхьан, мыщ дэжьым тызэрэщыӀэр дэгъу, – риӀуагъ Петрэ Исус. – Уфаемэ, чэлищ мыщ дэжьым щызгъэӀэн, ощ пае зы, Мусэ паий зы, Иляс паий зы.

5Петрэ къэгущыӀэзэ, ошӀэ-дэмышӀэу ошъопщэ нэфынэ къакӀуи, ахэмэ къашъхьэщыхьагъ. Ошъуапщэм макъэ горэ къыхэӀукӀыгъ:

– Мары сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэу сыгу зэӀурэр.[*] Ащ ыӀорэм шъуедэӀу+.

6Ар зызэхахым, Исус игъогу рыкӀохэрэр лъэшэу щтагъэхэу чӀыгум бгъэгукӀэ зырадзэхыгъ. 7Ау Исус ахэмэ абгъодахьи, ӀапэкӀэ анэси, къыӀуагъ:

– Шъумыщын, шъукъэтэдж.

8Къыздэплъыехэм, Исус нэмыкӀ зи алъэгъужьыгъэп.

9Ахэр Ӏуашъхьэм къехыжьхэзэ, Исус унашъо афишӀыгъ:

– ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыфэ, шъулъэгъугъэр зыми ешъумыӀотэжь+.

10Игъогу рыкӀорэ нэбгырищыр Исус къеупчӀыгъ:

– Адэ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм ыпэ рапшӀэу пегъымбар Иляс къэкӀон фаеу[*] сыда зыкӀаӀорэр?

11– Шъыпкъэ, Иляс къэкӀонышъ, Ӏоф пстэури тэрэзэу зэтыригъэуцожьын фае, – ариӀожьыгъ Исус. 12– Ау сэ шъосэӀо, Иляс къэкӀогъах, ари къашӀэжьыгъэп, ау Ӏоф бзэджагъэу ащ рашӀэнхэу зыфэягъэхэр рашӀагъэх. Ащ фэдэу ахэмэ ЦӀыф Лъэпкъым ы Къуи къин рагъэщэчыщт.

13Джащыгъум Исус зыфиӀорэр умэхъэкӀо Иуан арэу Исус игъогу рыкӀохэрэм къагурыӀуагъ+.

Исус джынапцӀэ зыхэс кӀалэ горэ зэригъэхъужьыгъэр

(Марк 9:14-29; Лука 9:37-43)

14•Ащ нэужым Исусрэ игъусищымрэ цӀыф купышхом дэжь къызагъэзэжьым, лӀы горэ Исус къыбгъодахьи, ыпашъхьэ лъэгонджэмышъхьэкӀэ къитӀысхьи, 15къыӀуагъ:

– Тхьэматэ, скъо гукӀэгъу къыфэшӀ, сыда пӀомэ, мэзакӀэр къызихьэкӀэ, лъэшэу къин ещэчы. Бэрэ машӀом е псым хэфэ. 16О уигъогу рыкӀохэрэм адэжь сщагъэ, ары шъхьакӀэ, ахэмэ агъэхъужьын алъэкӀыгъэп.

17– Е-о-ой, шӀошъхъуныгъэ зимыӀэхэу, джырэ цӀыф къуанчэхэр, – къыриӀожьыгъ Исус. – Сыд фэдизрэ сышъухэтын фая? Сыд фэдизрэ шъусщыӀэн фая? А кӀалэр къысфашъущ.

18Къызыфащэм, Исус джынапцӀэм егыигъ, джынапцӀэри кӀалэм хэкӀыжьыгъ. А сыхьатым щегъэжьагъэу кӀалэр хъужьыгъэ+.

19ЕтӀанэ Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ язакъоу къызэнэжьхэм, ахэр Исус къыбгъодахьэхи, къеупчӀыгъэх:

– А джынапцӀэр тэ хэтфын зыкӀэтымылъэкӀыгъэр сыда?

20– Шъо шъуишӀошъхъуныгъэ макӀэшъ ары, – ариӀожьыгъ Исус. – Шъыпкъэр шъосэӀо, андэгурацэм[*] фэдизэу шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэмэ, мы Ӏуашъхьэм, «ӀукӀи модэ кӀо!» зешъуӀокӀэ, ар ӀукӀынышъ, кӀощт. Ащыгъум шъо къыжъудэмыхъун Ӏоф зи къэнэжьыщтэп+.

21– Мыщ фэдэ джынапцӀэр тхьэлъэӀумрэ нэкӀымрэ афэшъхьафкӀэ цӀыфым хэпфышъущтэп, – къыпигъэхъожьыгъ Исус.

Ежь зэраукӀыщтри лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыщтри ятӀонэрэу Исус къызэриӀуагъэр

(Марк 9:30-32; Лука 9:43-45)

22•Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ Галилей хэкум зыщызэрэугъоижьхэм, Исус ариӀуагъ:

– ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо цӀыфхэм аубытынышъ, 23ахэмэ аукӀыщт, ящэнэрэ мафэми лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыщт. Исус ар зареӀом, агу лъэшэу къеуагъ+.

Исусрэ Петрэрэ Тхьэм иунэшхо пае хьакъулахь ахъщэр зэратыгъэр

24Капернаум къызэкӀохэм, Тхьэм иунэшхо пае хьакъулахь ахъщэу дидрахм зыцӀэр[*] хэзыхыхэрэр Петрэ дэжь къакӀохи, къаӀуагъ:

– Тхьэм и унэшхо пае хьакъулахь ахъщэу дидрахмэр шъуидин гъэсакӀом ета+?

25– Ары, еты, – къыӀожьыгъ Петрэ. ЕтӀанэ Петрэ унэм зехьэм, зи къыӀонэу игъо имыфэзэ, Исус ащ къыдэгущыӀагъ:

– О сыдэу ухаплъэра, Симон? Дунаим тет пачъыхьэмэ хьакъулахьэу хьапщыпхэм атыралъхьэрэмрэ хьакъулахьэу цӀыфмэ атыралъхьэрэмрэ хэта къызыӀахырэр? Ежьхэм акъохэр ара, хьауми нэмыкӀ цӀыфхэр ара?

26– НэмыкӀ цӀыфхэр ары, – къыӀожьыгъ Петрэ.

– ЗэрэхъурэмкӀэ, ежьхэм акъохэм хьакъулахь атыралъхьэрэп, арыба? – риӀожьыгъ Исус Петрэ. 27– Ау мы цӀыфхэм агу къетымыгъэоным пае, псыхъураем кӀуи, уипцэкъэнтф хадзи, апэрэ пцэжъыеу къыхэбдзырэр къашти, ыжэ зэтехи, тыжьын ахъщэ дэбгъотэщт. Ар шти, хьакъулахьэу сэщ паий ощ паий ят+.

ЯПШӀЫКӀОЕНЭРЭШЪХЬ

Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэт цӀыфхэм ащыщэу хэта анахь ин дэдэр?

(Марк 9:33-37; Лука 9:46-48)

18^1•А мафэхэм игъогу рыкӀохэрэр Исус къыбгъодахьэхи, къеупчӀыгъэх:

– Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэт цӀыфхэм ащыщэу хэта анахь ин дэдэр?

2Исус сабый горэм къеджи, азыфагу дигъэуцуи, 3къыӀуагъ:

– Шъыпкъэр шъосэӀо, шъугухэм арылъыр зэшъухъокӀэу, сабыйхэм шъуафэдэ шъумыхъумэ, Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ шъучӀэхьащтэп+. 4Арышъ, мы сабыим фэдэу хэти зышъхьэ зыгъэцӀыкӀужьырэр ары Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэт цӀыфхэм анахь ин дэдэр. 5Хэти мыщ фэдэ сабыир сцӀэкӀэ къезгъэблагъэрэм сэ сыригъэблэгъагъэу мэхъу+.

ЦӀыфхэм псэкӀод ашӀэнэу дэзыхьыхырэ Ӏофхэр

(Марк 9:42-48; Лука 17:1-2)

6– Ау мы цӀыкӀухэм ащыщэу сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэм псэкӀод ышӀэнэу хэти дэзыхьыхыгъэм мыжъошъхьал рашӀэу, хы куупӀэм хадзэу рагъэтхьэлагъэмэ, ежьыркӀэ нахьышӀущтыгъ. 7ЦӀыфхэм псэкӀод ашӀэнэу дэзыхьыхырэ Ӏофхэм апаекӀэ дунаир гъогу мыгъо теуцуагъ. Шъыпкъэ, ащ фэдэ Ӏофхэр къэхъунхэ фае, ау цӀыфэу къызыпкъырыкӀырэр гъогу мыгъо теуцуагъ+. 8О пӀэ е о плъакъо псэкӀод пшӀэнэу удихьыхмэ, пыупкӀыжьи, чӀэдз. ПӀитӀури е плъэкъуитӀури уиӀэхэу мыухыжьын машӀом упадзэным нахьи, уӀащэу е улъащэу мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ бгъотыныр оркӀэ нахьышӀу+. 9Ащ фэдэуи, о унэ псэкӀод пшӀэнэу удихьыхмэ, къитхъыжьи, чӀэдз. УнитӀу псаоу джэхьнэмым имашӀо упадзэным нахьи, зы нэ нахь уимыӀэми, мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ бгъотыныр оркӀэ нахьышӀу+.

10•– Шъуфэсакъ, мы цӀыкӀухэм ащыщэу зыгори зэшъумыпэсэу шъущымыт; сыда пӀомэ, сэ шъосэӀо, мы цӀыкӀухэм ямэлэӀичхэу уашъом щыӀэхэм ся Тэу уашъом щыӀэм ынэгу щалъэгъу зэпыт. 11ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къызыфэкӀуагъэр цӀыф кӀодыгъэм лъыхъунышъ, мыкӀодэу къыгъэнэжьыныр ары.

Мэлэу кӀодыгъэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Лука 15:3-7)

12– Шъо сыдэущтэу шъухаплъэра? ЦӀыф горэм мэлишъэ иӀэу тӀон. Ахэмэ ащыщэу зыр гъуащэмэ, адрэ тӀокӀиплӀырэ пшӀыкӀубгъурэр Ӏуашъхьэмэ къатыринэнхэшъ, кӀонышъ, мэлэу гъощагъэм лъыхъущтба? 13Шъыпкъэр шъосэӀо, а мэлыр къызигъотыжькӀэ, мэл тӀокӀиплӀырэ пшӀыкӀубгъурэу ныбжьи мыгъощагъэхэм анахьи, а мэлым нэхь щыгушӀукӀыщт. 14Ащ фэдэу шъуя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэр мы цӀыкӀухэм ащыщ гори кӀодыным фаеп+.

Пшэу псэкӀод зышӀэрэр

(Лука 17:3)

15•– О пшы оркӀэ псэкӀод ышӀэмэ, ыдэжь кӀуи, ар зэрэпсэкӀодыр шъуизакъо зыхъукӀэ, гурыгъаӀу. КъызыодэӀукӀэ, ащыгъум о пшы къыпфэнэщт+. 16Ау къызыомыдэӀукӀэ, зы нэбгырэ е нэбгыритӀу пшы дэжь зыдащ. Ащыгъум «шыхьатитӀумэ е шыхьатищымэ къаӀорэмкӀэ[*] сыдрэ гущыӀи гъэшъыпкъагъэ хъущт»+. 17Ахэмэ ядэӀунэу ымыдэмэ, чылыс зэӀукӀэм щыщхэм апашъхьэ Ӏофыр илъхь. Чылыс зэӀукӀэми едэӀунэу ымыдэмэ, хымэ лъэпкъхэм ащыщэу зыгорэм фэдэу е хьакъулахь ахъщэр хэзыхырэм[*] фэдэу оркӀэ орэхъу+.

18– Шъыпкъэр шъосэӀо, чӀылъэм сыд щыщми шъо фит шъумышӀырэр уашъоми фит щыхъущтэп; чӀылъэм сыд щыщми шъо фит шъушӀырэри уашъоми фит щыхъущт.

19– Джыри шъосэӀо, чӀылъэм шъуащыщэу нэбгыритӀу шъузэгурыӀоу, сыд щыщкӀи шъуелъэӀумэ, ся Тэу уашъом щыӀэм ар къышъуфишӀэщт+. 20Сыда пӀомэ, сэ сцӀэкӀэ нэбгыритӀу е нэбгырищ зызэрэугъоихэкӀэ, сэри ахэмэ сахэт.

ГукӀэгъу зыхэмылъ унэӀутым ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

21Джащыгъум Петрэ Исус къыбгъодахьи, къеупчӀыгъ:

– Зиусхьан, сэ сшы сэркӀэ псэкӀод ышӀэмэ, тхьапшырэ фэзгъэгъун фая? Гъогогъуиблым нэса+?

22– Сэ осэӀо, гъогогъуибл къодыеп, гъогогъуиблыр тӀокӀищырэ пшӀырэкӀэ штагъэу нахь, – риӀожьыгъ Исус.

23– Арышъ, Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо зыфэдэр пачъыхьэу зиунэӀутмэ ателъ чӀыфэр зылъытэнэу фэягъэр ары. 24Ылъытэнэу зыфежьэм, талант[*] минипшӀ чӀыфэ зытелъэу зыгорэ къыфащагъ. 25Ау къыритыжьынэу амал иӀэпти, ари, ащ ишъузи, илъфыгъэхэри, иӀэр зэкӀэ ащэхэзэ, чӀыфэр ригъэпщыныжьынэу пачъыхьэм унашъо ышӀыгъ+.

26– Джащыгъум а унэӀутым лъэгонджэмышъхьэкӀэ пачъыхьэм ыпашъхьэ зыщыридзыхи, риӀуагъ: «Семыгъэз. ЗэкӀэ остыжьыщт». 27Пачъыхьэм ыгу унэӀутым егъуи, чӀыфэр фигъэгъуи, ытӀупщыжьыгъ.

28– А унэӀутыр зыӀокӀыжьым, адрэ унэӀутмэ ащыщэу идинаришъэ чӀыфэ зытелъым ӀукӀи, «Сэ сичӀыфэу птелъыр къысэтыжь» ыӀуи, ытхьалэу ыублагъ.

29– Джащыгъум адрэ унэӀутым ащ ыпашъхьэ зыщыридзыхи, елъэӀузэ, къыӀуагъ: «Семыгъэз, остыжьыщт».

30– Ау мыдрэм ымыдэу, хьапсым чӀаригъэдзагъ, чӀыфэр къыретыжьыфэ чӀэсынэу+. 31Адрэ унэӀутхэу ар зылъэгъугъэмэ лъэшэу агу къеуагъэти, тхьэматэм дэжь кӀохи, хъугъэр зэкӀэ раӀотэжьыгъ.

32– Тхьэматэм а унэӀутыр къаригъащи, риӀуагъ: «УнэӀут бзадж, укъысэлъэӀугъэти, сичӀыфэу птелъыгъэр зэкӀэ пфэзгъэгъугъ. 33Сэ о гукӀэгъу къызэрэпфэсшӀыгъэм фэдэу, ори адрэ унэӀутым гукӀэгъу фэпшӀын фэягъэба?» 34Тхьэматэр лъэшэу къэгубжыгъ, ичӀыфэу телъыри зэкӀэ къыретыжьыфэ аӀыгъынэу а унэӀутыр хьапс ухъумакӀохэм аритыгъ.

35– Шъуащыщэу хэти ыгукӀэ ыш фэзымыгъэгъурэм ся Тэу уашъом щыӀэр ащ фэдэу къыдэзекӀощт, – къыпигъэхъожьыгъ Исус етӀанэ+.

ЯПШӀЫКӀУБГЪОНЭРЭШЪХЬ

Шъхьэгъусэр тӀупщыжьыным ехьылӀагъ

(Марк 10:1-12)

19^1•Исус а гущыӀэхэр къызеӀохэм ыуж, Галилей хэкум икӀи, Иудей хэкоу Иордан псыхъом иадрабгъу щыӀэм кӀуагъэ. 2ЦӀыф купышхохэри ыуж итхэу кӀуагъэх, ахэмэ ахэт сымаджэхэри а чӀыпӀэм щигъэхъужьыгъ.

3Джащыгъум фарисей заулэ Исус къыбгъодахьи, хагъэукъоным пае къеупчӀыгъэх:

– Сыд фэдэ шъхьаусыгъом къыхэкӀыкӀэ лӀым ишъуз ытӀупщыжьыныр хабзэкӀэ хъущта?

4– ЩыӀэр зэкӀэ къэзгъэхъугъэ Тхьэм ублапӀэм дэжь «хъулъфыгъэрэ бзылъфыгъэрэ къыгъэхъугъ» ыӀоу, Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытхэм[*] шъуяджагъэба? – пэгъокӀ ытыжьыгъ Исус+. 5– «Ащ къыхэкӀыкӀэ хъулъфыгъэр ятэ-янэхэм ахэкӀынышъ, ишъуз гъусэ фэхъунышъ, итӀур зыпкъ хъущтых» ыӀоу, Тхьэм зэриӀуагъэм[*] шъуеджагъэба+? 6Аущтэу ахэр зыпкъых нахь, пкъитӀу хъужьхэрэп. Арышъ, а тӀоу Тхьэм гъусэ зэфишӀыгъэхэр цӀыфым зэгуигъэкӀыжь хъущтэп+.

7– Адэ, «лӀы горэм зэритӀупщыжьырэ тхылъ ишъуз ритымэ, шъузыр ытӀупщыжь хъущт» ыӀуи, пегъымбар Мусэ сыд пае унашъо къышӀыгъа?[*] – къыраӀуагъ фарисейхэм Исус+.

8– Шъуигуркъагъэ пае шъуишъузхэр шъутӀупщыжьынхэу пегъымбар Мусэ фит шъуишӀыгъ, – ариӀожьыгъ Исус. – Ау ублапӀэм дэжь ащ фэдагъэп. 9Ау сэ шъосэӀо, ишъуз зинэ ымышӀагъэу хэтми зытӀупщыжьэу, нэмыкӀ бзылъфыгъэ къэзыщэжьырэм зинэ ышӀагъэу мэхъу. Ащ фэдэу хэтми лӀы горэм ытӀупщыжьыгъэ шъуз къэзыщэжьырэм зинэ ышӀагъэу мэхъу+.

10– ЛӀымрэ шъузымрэ зэрэзэфыщытыр арымэ, ащыгъум къэмыщэныр нахьышӀу, – къыраӀуагъ игъогу рыкӀохэрэм Исус.

11– Сэ къэсӀуагъэр хэти ыштэн ылъэкӀыщтэп, – ариӀожьыгъ Исус. – Ар зыштэн зылъэкӀхэрэр Тхьэм лъэкӀ къызэритыгъэхэр ары ныӀэп;+
12сыда пӀомэ, цӀыфхэм ащыщхэу зы куп янэмэ къызэралъфэу къащэни дэкӀони амылъэкӀынэу къэхъухэшъ, къащэни дэкӀони алъэкӀырэп. НэмыкӀхэри къащэн амылъэкӀынэу цӀыфхэм ашӀыгъэх. ЕтӀанэ нэмыкӀхэми Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэтынхэм пае, ежьхэм къащэни дэкӀони адэрэп. Ар зыштэн зылъэкӀырэм ерэшт.

Исусрэ сабыйхэмрэ

(Марк 10:13-16; Лука 18:15-17)

13•Джащыгъум цӀыфхэм сабыйхэр Исус къыфащагъэх, Тхьэм ынэшӀу къащифэным пае, Исус ыӀэхэр атырилъхьэнхэуи Тхьэм афелъэӀунэуи. Ау Исус игъогу рыкӀохэрэм ахэмэ афадагъэп. 14КъыӀуагъ Исус:

– Сабыйхэр садэжь къэрэкӀох, пэрыохъу шъуафэмыхъу, сыда пӀомэ, ащ фэдэхэр Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэтых+.

15ЕтӀанэ Исус ыӀэхэр ахэмэ атрилъхьагъ. Ащ нэужым а чӀыпӀэм икӀыжьыгъ.

КӀэлэ баир

(Марк 10:17-31; Лука 18:18-30)

16•ЛӀы горэ Исус къыбгъодахьи, къыӀуагъ:

– Дин гъэсакӀу, мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ згъотыным пае, сыд дэгъоу сшӀэщтыр+?

17– ДэгъумкӀэ сыд пае укъысэупчӀыра? – риӀожьыгъ Исус а лӀым. – Тхьэм нэмыкӀ дэгъу зи щыӀэп. МыкӀодыжьын щыӀэныгъэ бгъотынэу уфаемэ, Тхьэм иунашъохэр гъэцакӀэх+.

18– Сыд унашъоха?[*] – къеупчӀыжьыгъ адрэр Исус.

– «ЦӀыф умыукӀы, зинэ умышӀэ, умытыгъу, нэмыкӀ цӀыфхэм пцӀы атемылъхь, 19уятэрэ уянэрэ лъытэныгъэ афэшӀ, о пшъхьэ шӀу зэрэплъэгъурэм фэдэу, уигъунэгъуи шӀу лъэгъу», – къыӀожьыгъ Исус+.

20– СикӀэлэгъу къыщегъэжьагъэу ахэр зэкӀэ сэгъэцакӀэх, – къыриӀожьыгъ кӀалэм Исус. – Сыда джыри сищыкӀагъэр+?

21– Зишъыпкъагъэ щыкӀагъэ зимыӀэ цӀыф икъугъэ ухъунэу уфаемэ, кӀуи, уимылъку щэжьи, ахъщэр тхьамыкӀэхэм ят, – риӀожьыгъ Исус. – Джащыгъум уашъом мылъкушхо щыуиӀэ хъущт. ЕтӀанэ къакӀуи, сауж къырыкӀу+.

22КӀалэм ар зызэхехым, ыгу къеоу ӀукӀыжьыгъ, сыда пӀомэ, мылъкушхо иӀагъэти ары.

23– Шъыпкъэр шъосэӀо, Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэхьаныр баимкӀэ къин, – ариӀуагъ Исус игъогу рыкӀохэрэм+. 24– Джыри шъосэӀо, баир Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэхьаным нахьи, махъшэр мэстанэм икӀыныр нахь ӀэшӀэх.

25Исус къыӀуагъэр игъогу рыкӀохэрэм зызэхахым, ар лъэшэу агъэшӀагъоу къеупчӀыгъэх:

– Ащыгъум, ежь зимыгъэкӀодэу, хэта зыкъэзгъэнэжьын зылъэкӀыщтыр?

26Исус ахэмэ яплъи, ариӀуагъ:

– ЦӀыфхэм ежьхэм замыгъэкӀодэу, зыкъагъэнэжьын алъэкӀырэп, ау Тхьэм ымылъэкӀын Ӏоф зи щыӀэп+.

27– Моу къэдаӀолъ, тэ тиӀэгъэ пстэури къэдгъани, о уауж тыкъихьагъ, – къыриӀуагъ Петрэ Исус. – Сыда ащыгъум ӀахьышӀоу тэ къэдгъотыщтыр+?

28– Шъыпкъэр шъосэӀо, – ариӀуагъ Исус, – адрэ дунаим ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо щытхъушхо иӀэу итӀысыпӀэ лъапӀэ зытетӀысхьэкӀэ, шъо сауж къырыкӀуагъэхэр тӀысыпӀэ лъэпӀэ пшӀыкӀутӀумэ шъуатетӀысхьанышъ, мысэхэмрэ хыехэмрэ зэхэжъудзыхэзэ, Израиль илӀэкъо пшӀыкӀутӀумэ хьыкум атешъушӀыхьащт+. 29Хэт щыщми е зиунэхэр, е зышхэр, е зышыпхъухэр, е зятэ, е зянэ, е зилъфыгъэхэр, е чӀыгухэр сэщ пае къэзгъэнагъэм фэдишъэу къыгъотыщт, мыкӀодыжьын щыӀэныгъи ӀахьышӀоу къылъысыщт+. 30Ау апэ итхэм ащыщхэу бэхэр ауж къинэщтых, ауж итхэри апэ хъущтых+.

ЯТӀОКӀЭНЭРЭШЪХЬ

СэнэшъхьэшӀхэм яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

20^1– Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо зыфэдэр мары. Сэнэшъхьэ хатэ зиӀэ горэ пчэдыжьым жьэу лэжьакӀохэр сэнэшъхьэ хатэм щигъэлэжьэнхэм пае ахэмэ алъыхъунэу дэкӀыгъ. 2ЛэжьакӀохэр къызегъотхэм, адэгущыӀи, мафэм динар зырыз аритынэу зэгурыӀохи, Ӏоф ашӀэнэу исэнэшъхьэ хатэ ыгъэкӀуагъэх.

3– Пчэдыжьым сыхьатыр бгъум[*] сэнэшъхьэ хатэр зыер дэкӀи, ахэмэ анэмыкӀхэу Ӏоф зимыӀэ лӀыхэр бэдзэрым дэжь Ӏутхэу ылъэгъугъэх. 4Ахэмэ моущтэу ариӀуагъ: «Шъори сисэнэшъхьэ хатэ шъукӀу, къышъутефэрэр шъостын». Ахэри кӀуагъэх.

5– Щэджагъом дэжьи[*], сыхьатыр щым дэжьи[*], сэнэшъхьэ хатэр зыер джыри дэкӀи, ыпэрэм фэдэуи ышӀыгъ. 6ЫкӀэм ыкӀэжьым сыхьатыр тфым дэжьи[*] дэкӀи, нэмыкӀхэри щытхэу зегъотхэм, ариӀуагъ: «Мэфэ реным зи шъумышӀэу, мыщ дэжьым сыда шъузкӀыщытыр?»

7– Адрэмэ къыраӀожьыгъ: «Ӏоф тэзгъэшӀэн дгъотыгъэп».

– Аущтэу къызаӀом, сэнэшъхьэ хатэр зыем ариӀожьыгъ: «Шъори шъукӀуи, сисэнэшъхьэ хатэ шъущылажь. Къышъутефэрэр къышъостын».

8– Пчыхьэ къызэхъум, сэнэшъхьэ хатэр зыем лэжьакӀохэм япащэ риӀуагъ: «ЛэжьакӀохэм къяджи, ауж къэкӀуагъэхэмкӀэ къэубли, апэрэхэм анэсэу мэфапкӀэр ят»+.

9– Сыхьатыр тфым Ӏофыр зыублагъэхэр къызэкӀохэм, лэжьакӀомэ япащэ динар зырыз аритыгъ. 10ЕтӀанэ Ӏофыр апэу зыублагъэхэр къызэкӀохэм, нахьыбэ аритынэу гугъагъэх, ау ахэми динар зырыз аритыгъ. 11Ахъщэр заштэм, сэнэшъхьэ хатэр зыем етхьаусхылӀагъэх. 12«Тэ мэфэ реным фэбэ Ӏаем тыхэтэу, къин тщэчызэ Ӏоф тшӀагъэ пэтми, мы лӀыхэу ауж къэкӀуагъэхэу, зы сыхьат нахь Ӏоф зымышӀагъэмэ тафэбгъэдагъ».

13– Ау сэнэшъхьэ хатэр зыем ахэмэ ащыщэу зыгорэм риӀуагъ: «Синыбджэгъу. Мыхъун зи къыуасшӀэрэп. Зы динарба тызэрэзэгурыӀуагъэр? 14УимэфапкӀэ шти, кӀожь. Мы лӀэу ауж къэкӀуагъэми о остыгъэм фэдиз естынэу сыфай. 15Сэ сызыфаер сиахъщэ есшӀэн сыфитба? Хьауми о ошъугъуа, сэ сыгу шӀугъэ зэрилъым пае?»

16– Джаущтэу ауж итхэр апэ хъущтых, апэ итхэри ауж къинэщтых; сыда пӀомэ, къеблэгъагъэр бэ, ау хэхыгъэхэр макӀэх, – къыпигъэхъожьыгъ Исус етӀанэ+.

Ежь зэраукӀыщтри лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыщтри ящэнэрэу Исус къызэриӀуагъэр

(Марк 10:32-34; Лука 18:31-34)

17•ЕтӀанэ Исус ЕрусалимкӀэ дэкӀуаеу, гъогум зытетым, игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур лъэныкъокӀэ Ӏуищыхи, ариӀуагъ:

18– Мары тэ джы ЕрусалимкӀэ тыдэкӀуае. Ащ ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ щаӀэкӀэхьащт. Ахэмэ ежь укӀ къытыралъхьащт, 19къыкӀэнэкӀэнхэуи, къамыщкӀэ къеонхэуи, къащым тыраӀулӀэнэуи хымэ лъэпкъхэм[*] аӀэкӀалъхьащт; ящэнэрэ мафэми ежь лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыщт+.

Зебедей ыкъохэм янэ Исус зыкӀелъэӀугъэ Ӏофыр

(Марк 10:35-45)

20•Джащыгъум Зебедей ыкъохэм[*] янэ, ыкъохэри игъусэхэу, Исус къыбгъодахьи, лъэгонджэмышъхьэкӀэ ыпашъхьэ итӀысхьи, зыгорэкӀэ къелъэӀунэу зыфигъэзагъ+.

21– Сыда узыфаер? – къыриӀуагъ Исус бзылъфыгъэм.

– О уитетыгъошхо къызысыкӀэ, мы скъуитӀу зыр уиджабгъукӀэ адрэр уисэмэгубгъукӀэ къэтӀысынхэу фит шӀы, – къыриӀожьыгъ бзылъфыгъэм+.

22– Шъо шъузыкӀэлъэӀурэр шъушӀэрэп, – къыӀожьыгъ Исус. – Къиным ишъуалъэ итэу сэ сызэшъощтым шъо шъуешъон шъулъэкӀыщта, хьауми цӀыфхэм Ӏаеу сызэраумэхъыщт шӀыкӀэм фэдэу, зяжъугъэумэхъын шъулъэкӀыщта?

– ТлъэкӀыщт, – къыраӀожьыгъ ахэмэ+.

23– Сэ сызэшъощт къиным ишъуалъэ итым шъори шъуешъощт, – ариӀуагъ Исус. – ЦӀыфхэм сэ Ӏаеу сызэраумэхъыщт шӀыкӀэм фэдэу, шъори шъуаумэхъыщт. Ау сэ сиджабгъукӀи сисэмэгубгъукӀи шъукъэтӀысынэу фит шъусшӀын слъэкӀыщтэп. А тӀысыпӀэхэр ся Тэ зыфигъэхьазырыгъэ цӀыфхэм яй.

24Адрэ нэбгырипшӀэу Исус игъогу рыкӀохэрэм ар зызэхахым, зэшитӀумэ афэгубжыгъэх. 25Ау Исус игъогу рыкӀохэрэм къяджагъ.

– Шъо шъошӀэ, – ариӀуагъ Исус, – мы дунаим тет пщыхэр цӀыфхэм апшъэ зэрэдэсхэрэр, тхьэматэхэу цӀыфхэм тетыгъо зэрафыряӀэрэри шъошӀэ. 26Ау шъо шъузэрэзэфыщытын фаер арэп. Шъуащыщэу ин хъу зышӀоигъор Ӏофтабгэ къышъуфэхъун фае+. 27Шъуащыщэу апэ итыныр зышӀоигъори пщылӀ къышъуфэхъун фае. 28Ащ фэдэу ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо цӀыфхэм яшӀуагъэ ежь зэригъэкӀыжьыныр арэп къызфэкӀуагъэр, ежь ишӀуагъэ цӀыфхэм аригъэкӀыныр, цӀыфыбэхэми апае ыпсэ шъхьэщэфыжьэу ытыныр ары нахь+.

Исус лӀы нэшъуитӀур зэригъэхъужьыгъэр

(Марк 10:46-52; Лука 18:35-42)

29•Ащ нэуж Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ къалэу Ерихон[*] къыдэкӀыжьхэ зэхъум, цӀыф купышхо ауж итхэу кӀощтыгъэх+. 30А чӀыпӀэм лӀы нэшъуитӀу гъогу напцэм Ӏусыгъ. Ахэмэ Исус зэрэблэкӀырэр зызэхахым, мэкъэшхокӀэ къаджэхэу къаублагъ:

– Тхьэматэу Даутэ ы Къу, гукӀэгъу къытфэшӀ!+

31Ау цӀыф купышхом хэтхэм амыдэу, «Щыжъугъэт!» араӀуагъ, ауми лӀы нэшъуитӀур джыри нахь мэкъэшхокӀэ къэджагъ:

– Тхьэматэу Даутэ ы Къу, гукӀэгъу къытфэшӀ!

32Исус къызэтеуцуи, къяджи, ариӀуагъ:

– Сыда шъуфэсшӀэнэу шъузыфаер?

33– Тхьэматэ, тынэхэр къэгъэплъэжь, – къыраӀожьыгъ ахэмэ.

34Исус ыгу ахэмэ ягъуи, анэхэм атеӀэбагъ. Ардэдэми ахэмэ анэхэр къэплъэжьыгъэх, Исуси ыуж ихьагъэх+.

ЯТӀОКӀЫРЭ ЗЫНЭРЭШЪХЬ

Щытхъушхо иӀэу Исус Ерусалим зэрэдэхьагъэр

(Марк 11:1-11; Лука 19:28-38; Иуан 12:12-19)

21^1•Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ Ерусалим игъунэгъу хъугъэх. Елеон зыцӀэ Ӏуашъхьэм[*] Ӏус къуаджэу Бет-Фагие зынэсхэм, Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэу нэбгыритӀу апэ ыгъэкӀуагъ,+
2моущтэу ариӀозэ:

– ШъупэчӀынэтӀэ къуаджэм шъудахь. Шъузэрэдахьэу щыдыбз горэ, ищыд къунан игъусэу, епхыгъэу шъуапэ къифэщт. Ахэр къэшъутӀатэхи, къысфашъущэх. 3Зыгорэм зыгорэ къышъуиӀомэ, «Зиусхьэныр мыхэм афай» ешъуӀуи, занкӀэу къэшъущэнхэу фит шъуишӀыщт.

4Аущтэу зыфэхъугъэр пегъымбарым мы гущыӀэхэу къыӀуагъэхэр[*] къэшъыпкъэжьынхэр ары:+

5«Къалэу Цион[*] пхъум фэдэм ешъуӀу: Еплъ, гушъэбагъэ иӀэу, щыдым тесэу, уипачъыхьэ къыпфэкӀо; ар зытесыр щыдыбзым икъунан ары».

6Игъогу рыкӀохэрэр кӀохи, Исус зэрариӀуагъэм тетэу ашӀыгъ. 7Щыдыбзымрэ щыд къунанымрэ къащэхи, ящыгъынхэр атыралъхьагъэх, щыгъынхэми акӀыӀу Исус тетӀысхьагъ. 8ЦӀыф купышхомэ ящыгъынхэр гъогум тыраубгъощтыгъэ, нэмыкӀхэми къутамэхэр чъыгымэ къапаупкӀыхэти, гъогум тыралъхьэщтыгъэх+. 9ЦӀыф купышхохэу Исус ыпэ итхэу кӀощтыгъэхэми, ыуж итхэу кӀощтыгъэхэми мэкъэшхокӀэ аӀощтыгъ[*]:

– Хьусаннэ,[*] Даутэ ы Къо дэжь! Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къакӀорэм щытхъушхор ий! Хьусаннэ! Анахь Лъагэм щытхъушхор ий!+

10ЕтӀанэ Исус Ерусалим зыдахьэм, зэрэкъалэу къэбырсырыгъ, цӀыфми къаӀощтыгъ:

– Мыр хэта?

11– Ар Исус ары, Галилей хэкум щыщ Назарет къалэм къикӀыгъэ пегъымбарыр ары, – къаӀощтыгъэ цӀыф купышхохэм+.

Исус щэн-щэфакӀохэр Тхьэм иунэшхо къызэрэчӀифыгъэхэр

(Марк 11:15-19; Лука 19:45-48; Иуан 2:13-22)

12•Ащ нэужым Исус Тхьэм иунэшхо чӀахьи, щэн-щэфакӀохэу чӀэтхэр[*] зэкӀэ къычӀифыхэу ыублагъ. Ахъщэ зыхъожьхэрэм[*] яӀанэхэмрэ тхьаркъо зыщэхэрэм япхъэнтӀэкӀухэмрэ зэпыригъэзагъ+. 13Исус ахэмэ ариӀуагъ:

– Тхьэм къызэриӀорэр игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*], «Сэ сиунэ тхьэлъэӀупӀэщт», ау шъо «хъункӀэкӀо гъэбылъыпӀэм»[*] фэдэ шъошӀы.

14Исус Тхьэм иунэшхо чӀэтэу, нэшъухэмрэ лъащэхэмрэ ыдэжь къакӀохи, ащ дэжьым ахэр щигъэхъужьыгъ. 15Ау дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ[*] Исус ышӀэгъэ Ӏоф гъэшӀэгъонхэр залъэгъум, сабыйхэр Тхьэм иунэшхо чӀэтхэу, «Хьусаннэ Даутэ ы Къо дэжь!» аӀоу, къэзэрэджагъэхэри зызэхахым, амыдэу,+
16Исус къыраӀуагъ:

– Ахэмэ къаӀохэрэр зэхэоха?

– Зэхэсэхы, – ариӀожьыгъ Исус, – ау ныбжьи шъуеджагъэба Даутэ мыщ фэдэу Тхьэм зэрэриӀуагъэм[*]: «Сабыйхэмрэ сабый быдзашъохэмрэ аӀупэхэмкӀэ щытхъу къызфябгъэшӀыгъ»+.

17ЕтӀанэ Исус ахэмэ ахэкӀи, къалэм дэкӀи, къуаджэу Бет-Ание[*] кӀуи, ащ чэщыр щырихыгъ+.

Исус ынджыр чъыгым зэребгыгъэр

(Марк 11:12-14, 20-24)

18•Нэф къызэшъым, Ерусалим къэкӀожьзэ, Исус къэмэлэкӀагъ+. 19Гъогум Ӏутэу ынджыр чъыг зелъэгъум, ащ къыӀухьагъ, ау тхьапэ нэмыкӀ зи пигъотагъэпти, моущтэу чъыгым риӀуагъ:

– ЕгъашӀэм о зи къыппымыкӀэжьынэу охъу! Ар къызэриӀоу, ынджыр чъыгыр гъугъэ+. 20Ар залъэгъум, игъогу рыкӀохэрэм агъэшӀагъоу аӀуагъ:

– Сыдэущтэу ынджыр чъыгыр ащ фэдэу псынкӀэу гъугъа?

21– Шъыпкъэр шъосэӀо, – ариӀуагъ Исус ахэмэ, – шъугу щэч къишъумыгъахьэу, шӀошъхъуныгъэ шъуиӀэмэ, ынджыр чъыгым къехъулӀагъэм имызакъоу шъушӀэн шъулъэкӀыщт, мы Ӏуашъхьэми, «ЗыкъэӀэти, хым зыхадз» зешъуӀокӀэ, аущтэу хъущт+. 22ШӀошъхъуныгъэ шъуиӀэмэ, сыд щыщкӀи шъуелъэӀумэ, Тхьэм къышъуфишӀэщт+.

Джурт тхьэматэхэр Исус итетыгъо къезытыгъэмкӀэ къызэреупчӀыгъэхэр

(Марк 11:27-33; Лука 20:1-8)

23•ЕтӀанэ Исус Тхьэм иунэшхо чӀахьи, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэу ыублагъ. Ахэмэ аригъашӀэ зэхъум, дин пэщэшхохэмрэ цӀыфхэм янахьыжъхэмрэ къыбгъодахьэхи, къаӀуагъ:

– Мы Ӏофхэр пшӀэнхэу фитыныгъэр тыда къыздипхыгъэр? Ахэр пшӀэнхэу тетыгъор хэта о къыозытыгъэр+?

24– Сэри шъо Ӏоф горэкӀэ сышъоупчӀыщт, – ариӀожьыгъ Исус. – ПэгъокӀ къысэшъутыжьмэ, сэри шъосӀон мы Ӏофхэр сшӀэнхэу фитыныгъэр къыздисхыгъэр. 25Иуан цӀыфхэр ыумэхъынхэу хэта къэзгъэкӀуагъэр? ЦӀыфхэр ара, хьауми Тхьэр ара?

– «Тхьэр ары Иуан къэзгъэкӀуагъэр» тӀомэ, ежь къытиӀожьыщт: «Адэ, сыда Иуан къыӀуагъэхэр шъушӀошъ зыкӀэмыхъугъэр?» – аӀозэ, зэупчӀыжьыгъэх ахэр+. 26– Ау «Щыфхэр ары Иуан къэзгъэкӀуагъэхэр» тӀомэ, цӀыфхэм тащыщынэн фае, сыда пӀомэ, цӀыф пстэуми Иуан пегъымбарэу алъытэшъ ары+.

27Арыти – «ТшӀэрэп», – къыраӀожьыгъ Исус.

– Ащыгъум сэри шъосӀощтэп мы Ӏофхэр сшӀэнхэу фитыныгъэр къыздисхыгъэр, – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ.

КъуитӀумэ яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

28ЕтӀанэ Исус къыӀуагъ:

– Сыдэущтэу шъо шъухаплъэра? ЛӀы горэм къуитӀу иӀагъ. А лӀыр апэрэм бгъодахьи, риӀуагъ: «СикӀал, кӀуи, непэ сисэнэшъхьэ хатэ щылажь».

29– Ау ащ пэгъокӀ къыритыжьыгъ: «Сыфаеп». Ары шъхьаем, нэужым кӀэгъожьи, кӀуагъэ.

30– ЕтӀанэ тыр адрэ кӀалэми бгъодахьи, а дэдэр риӀуагъ. Ащ къыӀожьыгъ: «СыкӀощт, тхьэматэ», – ау кӀуагъэп.

31– Хэта тӀумэ язэу я Тэ шӀоигъор зыгъэцэкӀагъэр?

– Апэрэр ары, – къыраӀожьыгъ ахэмэ.

– Шъыпкъэр шъосэӀо, – ариӀуагъ Исус, – хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ бзылъфыгъэ хэтакӀохэмрэ шъо шъуапэ Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэхьащтых. 32Сыда пӀомэ, Иуан шъыпкъагъэм игъогу шъутыригъэхьанэу къэкӀуагъ, шъо Иуан цыхьэ фэшъушӀыгъэп, ау хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ бзылъфыгъэ хэтакӀохэмрэ Иуан ыӀуагъэр ашӀошъ хъугъэ. Шъо ахэмэ ашӀошъ зэрэхъугъэр шъулъэгъугъэ пэтми, шъукӀэгъожьыгъэп, Иуани цыхьэ фэшъушӀыгъэп+.

СэнэшъхьэшӀ бзаджэхэм яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Марк 12:1-12; Лука 20:9-19)

33•– НэмыкӀ гъэсэпэтхыдэми шъукъедэӀу. Унэ зые горэм сэнэшъхьэ хатэ ыгъэтӀысхьагъ. Мыжъо чэукӀэ къышӀыхьи, сэнэшъхьэ фызалъэ хишӀыхьи, унэ плъэпӀэ лъаги дишӀыхьагъ. ЕтӀанэ сэнэшъхьэшӀ горэхэм хатэр аӀэкӀилъхьи, хымэ хэгъэгу горэм кӀуагъэ+. 34ЕтӀанэ сэнэшъхьэ пычыжьыгъор къызэсым, исэнэшъхьэ Ӏахь къаӀахынэу сэнэшъхьэшӀхэм адэжь унэӀутхэр ыгъэкӀуагъ.

35– Ау сэнэшъхьэшӀхэм унэӀутхэр къаубытхи, зым къеуагъэх, адрэр къаукӀыгъ, ящэнэрэри мыжъохэмкӀэ къеохэзэ, къаукӀыгъ+. 36Сэнэшъхьэ хатэр зыем джыри зэ унэӀутхэр ыгъэкӀуагъ, апэу ыгъэкӀуагъэхэм анахьи нахьыбэжьэу. СэнэшъхьэшӀхэм ахэми а дэдэр къарашӀагъ. 37ЫкӀэм ыкӀэжьым сэнэшъхьэ хатэр зыем, «Сэ скъо лъытэныгъэ къыфашӀын» ыӀуи, ыкъо ахэмэ адэжь ыгъэкӀуагъ+.

38– Ау сэнэшъхьэшӀхэм сэнэшъхьэ хатэр зыем ыкъо залъэгъум, зэраӀожьыгъ: «Мыры сэнэшъхьэ хатэр къызыфэнэжьыщтыр. Ар тэжъугъэукӀи, сэнэшъхьэ хатэр къытфэнэжьыщт»+. 39Аущтэу ари къаубыти, сэнэшъхьэ хатэм къыдадзи, къаукӀыгъ+.

40– Арышъ, сэнэшъхьэ хатэр зиер къызыкӀожькӀэ, а сэнэшъхьэшӀмэ сыд аришӀэщтыр? – къыпигъэхъожьыгъ Исус.

41Зэхэзыхыгъэхэм Исус моущтэу къыраӀуагъ:

– Сэнэшъхьэ хатэр зыем а бзэджашӀэхэр Ӏаеу ыгъэкӀодынхэшъ, нэмыкӀ сэнэшъхьэшӀхэу сэнэшъхьэ пычыжьыгъор къызыскӀэ, исэнэшъхьэ Ӏахь къезытыжьыщтхэм хатэр аӀэкӀилъхьащт+.

Унэ зышӀыхэрэм зэрамыпэсэу чӀадзыжьыгъэ мыжъор

42ЕтӀанэ Исус ариӀуагъ:

– Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм[*] моущтэу зэрарытым шъуеджагъэба: «Унэ зышӀыхэрэм зэрамыпэсэу чӀадзыжьыгъэ мыжъор унэр зыӀыгъырэ лъэпсэ дэдэ хъугъэ. Мыр Зиусхьаным иӀэшӀэгъэ Ӏоф, ари тэ гъэшӀэгъонэу къытфэлъагъо»+?

43– Арышъ, шъосэӀо, – къыпигъэхъожьыгъ Исус. – Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ шъучӀэхьаным ифитыныгъэ шъо шъутырихынышъ, и Тетыгъошхо фэшъуашэу шӀугъэ зыгъэцакӀэрэ нэмыкӀ лъэпкъ горэм ритыщт. 44Мы мыжъом тефэрэр зэпкъыриутыщт, ау зытефэрэр мыжъом ыщытӀэщт.

45Мы гъэсэпэтхыдэхэр дин пэщэшхохэмрэ фарисейхэмрэ зызэхахым, ежьхэм яхьылӀагъэу Исус ахэр къызэриӀотагъэр къагурыӀуагъэти, 46ар къаубытынэу пылъыгъэх, ау цӀыф купышхохэм ащыщынэщтыгъэх, сыда пӀомэ, ахэмэ Исус пегъымбаркӀэ алъытэщтыгъэти ары+.

ЯТӀОКӀЫРЭ ТӀУНЭРЭШЪХЬ

Нысэщэ джэгушхом ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Лука 14:15-24)

22^1•Джыри зэ Исус гъэсэпэтхыдэхэмкӀэ цӀыфхэр ыгъасэщтыгъэх, ариӀозэ:+

2– Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо зыфэдэр мары. Пачъыхьэ горэм ыкъо къыригъащи, нысэщэ джэгушхо фишӀыгъ+. 3Къыригъэблэгъэнхэу зэриӀогъэгъэ цӀыфхэм пачъыхьэм иунэӀутхэр алъигъэкӀуагъэх, ау къэкӀонхэу фэягъэхэп.

4ЕтӀанэ пачъыхьэм нэмыкӀ унэӀутхэр ыгъакӀуагъэх, моущтэу ариӀуи: «Къезгъэблэгъэнхэу зэсӀогъагъэхэм яшъуӀу: Ӏанэр хьазыр, сицухэри сибылымхэу джэгушхом фэзгъэшхагъэхэри шӀуязгъэбзыгъэх, зэкӀэри хьазыр; джэгушхом шъукъеблагъ».

5– Ау унэӀутхэм къаӀуагъэм а цӀыфхэр ымыгъапэхэу зэбгырыкӀыгъэх, зыр ихьасэ кӀуагъэ, адрэри иӀоф ыуж ихьажьыгъ. 6Адрэхэм пачъыхьэм иунэӀутхэр аубытхи, лые арахызэ, къаукӀыгъэх+. 7Пачъыхьэм ар зызэхехым, губжи, идзэ ыгъакӀуи, а цӀыф укӀакӀохэр лъэпсэкӀодэу аригъэгъэкӀодхи, якъали тыраригъэгъэстыкӀыгъ+.

8– ЕтӀанэ пачъыхьэм иунэӀутхэм ариӀуагъ: «Джэгушхор ашӀынэу хьазыр, ау къезгъэблэгъэнхэу зэсӀогъэгъэ цӀыфхэр къэкӀонхэр яфэшъуашэп+. 9Арышъ, гъогу зэхэкӀыпӀэхэм шъукӀуи, хэт щыщ жъугъотми, джэгушхом къежъугъэблагъ». 10А унэӀутхэр гъогухэм атехьэхи, агъотыгъэхэр зэкӀэ, цӀыф дэгъуи цӀыф бзаджи, къырагъэблэгъагъ; аущтэу джэгур зыщашӀырэ унэм изы хъугъэ.

11– Ау етӀанэ пачъыхьэм хьакӀэхэр зэригъэлъэгъунхэу къызехьэм, нысащэм фэшъошэ щыгъын щымыгъэу лӀы горэ ылъэгъугъ. 12Зелъэгъум, а лӀым еупчӀыгъ: «Синыбджэгъу, моущтэу уфэпагъэу сыдэущтэу укъихьагъа?» Ау адрэм зиушъэфыгъ.

13– Джащыгъум пачъыхьэм иунэӀутмэ ариӀуагъ: «Ӏэхъу-лъэхъу а лӀым тешъулъхьи, шӀункӀым икуупӀэ хэшъудз. Ащ дэжьым куохьаурэ цэ зэрэгъэшхырэ щыхъущтых»+.

14– Сыда пӀомэ, къеблэгъагъэхэр бэ, ау къыхахыгъэхэр макӀэх, – къыпигъэхъожьыгъ Исус.

Хьакъулахь ахъщэм ехьылӀагъ

(Марк 12:13-17; Лука 20:20-26)

15•Джащыгъум фарисейхэр кӀохи, Исус игущыӀэ горэм зэрэтыраубытэн шӀыкӀэмкӀэ зэупчӀыжьыгъэх+. 16Аущтэу фарисейхэм ежьхэм ягъогу рыкӀохэрэр Исус дэжь агъэкӀуагъэх, пщэу Ирод дезгъаштэхэрэр[*] ягъусэхэу. Ахэмэ къаӀуагъ:

– Дин гъэсакӀу, шъыпкъагъэ зиӀэ лӀэу узэрэпсэурэри, шъыпкъагъэм тетэу Тхьэм игъогу цӀыфхэм зэрябгъашӀэрэри тэшӀэ. ЦӀыфхэм аӀорэми уигъапэрэп, сыда пӀомэ, цӀыфмэ ятеплъэ уемыплъэу, цӀыф пстэури уизэфэд+. 17Арышъ, къытаӀу, сыд фэдэу ухаплъэра? Кайсарым[*] хьакъулахь ахъщэр етты хъущта, мыхъущта+?

18Ау Исус ахэмэ ябзэджагъэ гу лъитагъэти, къыӀуагъ:

– Сыд пае сыхэжъугъэукъонэу шъупылъа, шъо, нэпитӀу зиӀэхэр+? 19Мо хьакъулахь ахъщэр сэжъугъэлъэгъу. Аущтэу динар ахъщэ Исус къыфахьыгъ.

20– Хэта зисурэт мыщ итыри, хэта зыцӀэ мыщ тетхагъэри? – яупчӀыгъ Исус.

21– Кайсарыр ары, – къаӀуагъ ахэмэ.

– Ащыгъум Кайсарым иер Кайсарым ешъутыжь, Тхьэм иери Тхьэм ешъутыжь, – ариӀуагъ Исус+.

22Ар зызэхахым, агъэшӀагъозэ, Исус къагъани, ахэр ӀукӀыжьыгъэх.

Саддукейхэр лӀагъэхэм къэтэджыжьыкӀэ афэхъущтым ехьылӀагъэу Исус къызэреупчӀыгъэхэр

(Марк 12:18-27; Лука 20:27-40)

23•А мэфэ дэдэм лӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр зышӀошъ мыхъухэрэ саддукейхэм ащыщхэр Исус къыбгъодахьэхи, къеупчӀыгъэх:+

24– Дин гъэсакӀу, пегъымбар Мусэ ыӀуагъ[*]: «ЛӀы горэ лъфыгъэ имыӀэу лӀэмэ, а лӀым унагъо фишӀыным пае, ыш шъузабэр къыщэжьын фае»+. 25Тэ зэкъошибл къытхэтыгъ. Ахэмэ ащыщэу апэрэм шъуз къыщагъэу дунаим ехыжьыгъ. Лъфыгъэ иӀагъэпти, шъузыр ыш къыфэнагъ. 26Ащ фэдэуи ятӀонэрэми, ящэнэрэми, яблэнэрэми нэс ар къяхъулӀагъ. 27Зэпстэуми ауж дэдэу шъузыри дунаим ехыжьыгъ. 28Джы лӀагъэхэр къызытэджыжьхэкӀэ, мы зэкъошиблымэ ащыщэу хэта ар зишъузыщтыр, зэкӀэми шъузэу яӀагъэмэ?

29– Шъухэукъо, – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ. – ШъузкӀыхэукъорэр Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэмрэ Тхьэм илъэкӀышхорэ зэрэшъумышӀэхэрэр ары. 30Сыда пӀомэ, лӀагъэхэр къызытэджыжьхэкӀэ, шъуз къащэжьыщтэп, лӀыми дэкӀожьыщтхэп, уашъом щыӀэ мэлэӀичхэм афэдэщтых нахь. 31Ау «шъыпкъэу лӀагъэхэр къэтэджыжьыщтха?» шъуӀоу шъукъэупчӀымэ, мы гущыӀэхэу Тхьэм ыӀуагъэхэм[*] шъуяджагъэба: 32«Сэры Ибрахьими, Исхьакъи, Якъуби я Тхьэр»? Ащ къикӀырэр Тхьэр псэухэмрэ лӀагъэхэу зыфаӀохэрэмрэ зэря Тхьэр ары+.

33ЦӀыф купышхохэм ар зызэхахым, Исус Тхьэм игущыӀэхэр зэраригъашӀэщтыгъэ шӀыкӀэр агъэшӀэгъуагъ.

Тхьэм иунашъохэм ащыщэу анахь лъэпӀэ дэдэр

(Марк 12:28-34; Лука 10:25-28)

34•Исус саддукеймэ ажэхэр аригъэубытыгъэу фарисеймэ зызэхахым, зэрэугъоигъэх. 35Ахэмэ ащыщэу зы Тэурат егъэджэкӀо пащэ горэ Исус ыгъэунэфыным пае къеупчӀыгъ:

36– Дин гъэсакӀу, Тхьэм иунашъохэм ащыщэу анахь лъэпӀэ дэдэр[*] тара?

37– «ЗэкӀэ о угурэ упсэрэкӀи, зэкӀэ уизэхэшӀыкӀыкӀи о Зиусхьанэу уи Тхьэ шӀу лъэгъу», – риӀожьыгъ Исус+. 38– Анахь лъэпӀэ дэдэу, апэрэ унашъор джары. 39ЯтӀонэрэ унашъори[*] ащ фэд: «О пшъхьэ шӀу зэрэплъэгъурэм фэдэу, уигъунэгъуи шӀу лъэгъу»+. 40Мы унэшъуитӀум пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ итхэмрэ зэкӀэ адрэ пегъымбархэм аӀуагъэхэмрэ зэкӀэ къырагъэубыты+.

Христос хэта зыкъор?

(Марк 12:35-37; Лука 20:41-44)

41•Фарисейхэр къызызэрэугъоихэм, Исус ахэмэ яупчӀыгъ:

42– Христос сыда ешъуӀуалӀэрэр? Хэт ыкъу ар?

– Даутэ ыкъу, – къыраӀожьыгъ фарисеймэ+.

43– Аущтэу щытмэ, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Даутэ ыгу къырилъхьи, Христос ехьылӀагъэу «Си Зиусхьан» ыӀозэ, къызэрэригъэӀуагъэр сыдэущтэу хъугъа? – ариӀожьыгъ Исус. – Даутэ ыӀуагъэба[*]:

44«Тхьэу Зиусхьаным сэ си Зиусхьан къыриӀуагъ: „Уипыйхэр плъэкъо чӀэгъ къычӀэсэгъэуцофэхэ, сэ сиджабгъукӀэ о щыс“»+?

45Ежь Даутэ Христос «си ЗиусхьанкӀэ» еджэ, – къыпигъэхъожьыгъ Исус. – Арэу зыхъукӀэ, сыдэущтэу Христос Даутэ ыкъо хъура?

46Зыми Исус зы гущыӀи къыриӀожьын ылъэкӀыгъэп. А мафэм къыщегъэжагъэу ащ нэмыкӀыкӀэ Исус къеупчӀыжьынэу хэти тегушхуагъэп+.

ЯТӀОКӀЫРЭ ЩЫНЭРЭШЪХЬ

Исус Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ фарисейхэмрэ ямысагъэ къызэрэхигъэщыгъэр

(Марк 12:38-40; Лука 11:37-52; 20:45-47)

23^1•Джащыгъум ариӀуагъ Исус цӀыф купышхохэмрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ:

2– Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ фарисейхэмрэ пегъымбар Мусэ итӀысыпӀэ лъапӀэ тетӀысхьагъэх. 3Арышъ, зэкӀэ шъушӀэн фаеу, жъугъэцэкӀэн фаеу ахэмэ къышъуаӀорэр жъугъэцакӀэ, ау ашӀэрэр шъумышӀэ, сыда пӀомэ, ахэмэ аӀо нахь, агъэцакӀэрэп+. 4Хьылъэу щэчыгъуаехэр зэкӀоцӀапхэзэ, цӀыфхэм атамэхэм атыралъхьэ, ау ежьхэр цӀыфхэм адэӀэпыӀэнхэу зы Ӏэхъуамби агъэхъыерэп.

5– Ахэмэ яшӀушӀэ пстэури цӀыфхэм арагъэлъэгъуным пае ашӀэ. Ахэмэ янэмаз къэмлэнэжьыехэр[*] агъэшъуамбгъох, яшъошэ кӀыхьэхэм акӀапэхэри агъэкӀыхьэх+. 6Гухэхъо Ӏанэхэм адэжьи цӀыфхэр синэгогухэм защызэӀукӀэхэкӀи тхьэмэтэ тӀысыпӀэхэр аубытынхэри шӀу алъэгъу+. 7ЗэӀукӀэхэми ежьхэм аӀэхэм цӀыфхэр ащарагъэбэунхэри, «дин гъэсакӀокӀэ» зэрагъэджэнхэри якӀас.

8– Ау шъо «дин гъэсакӀокӀэ» зэшъумыгъаджэх, сыда пӀомэ, дин гъэсакӀоу шъуиӀэ закъор Христос ары, шъо зэкӀэми шъузэкъош+. 9ШъуятэкӀэ зыми чӀылъэм шъущемыдж, сыда пӀомэ, шъо шъуятэу шъуиӀэ закъор уашъом щыӀэ шъуя Тэ лъапӀэр ары+. 10Ащ фэдэуи «ушъыякӀокӀэ» зэшъумыгъаджэх, сыда пӀомэ, ушъыякӀоу шъуиӀэ закъор Христос ары. 11Шъо шъуащыщэу анахь ин дэдэр Ӏофтабгэ къышъуфэхъун фае+. 12Сыда пӀомэ, хэти ежь ышъхьэ зыгъэиныжьырэр Тхьэм ыгъэцӀыкӀущт, хэти ежь ышъхьэ зыгъэцӀыкӀужьыри Тхьэм ыгъэиныщт+.

13– Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, фарисейхэри, шъо, нэпитӀу зиӀэхэр! Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо икъэлапчъэ цӀыфмэ апашъхьэ щышъогъэпытэ. Шъо а тетыгъошхом ыӀэчӀэгъ шъучӀахьэрэп, чӀэхьанхэу фаехэри чӀэхьанхэу фит шъушӀыхэрэп+. 14Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, фарисейхэри, шъо, нэпитӀу зиӀэхэр! Шъузабэхэм яунэхэр къатешъохых, цӀыфмэ зяжъугъэгъэшӀэгъоным паий, тхьэлъэӀухэр шъогъэкӀыхьэх. Ащ пае Тхьэм инэу шъуигъэпщынэжьыщт.

15– Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, фарисейхэри, шъо, нэпитӀу зиӀэхэр! Шъо чӀыгуми хыми къащышъокӀухьэ, цӀыф закъо шъуидин къижъугъэхьаным пае. Ар къызыжъудэхъукӀэ, шъощ нахьи фэдитӀукӀэ нахь Ӏаеу, джэхьнэм бынэу ар шъогъэхъу.

16– Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, шъо пэщэ нэшъухэу моущтэу зыӀохэрэр: «Тхьэм иунэшхо ыцӀэкӀэ зыгорэм тхьэ ыӀомэ, ащ зи къикӀырэп, ау Тхьэм иунэшхо идышъэ ыцӀэкӀэ зыгорэм тхьэ ыӀомэ, тхьарыӀуагъэ мэхъу»+. 17Шъо, акъыл зимыӀэхэу цӀыф нэшъухэр! Тара нахь лъапӀэр: дышъэр ара хьауми Тхьэм иунэшхоу дышъэр лъапӀэ зышӀырэр ара+? 18Моущтэуи шъоӀо: «КъурмэншӀыпӀэм ыцӀэкӀэ зыгорэм тхьэ ыӀомэ, ащ зи къикӀырэп, ау къурмэныпхъэу къурмэншӀыпӀэм телъым ыцӀэкӀэ зыгорэм тхьэ ыӀомэ, тхьарыӀуагъэ мэхъу». 19Шъо, цӀыф нэшъухэр! Тара нахь лъапӀэр, къурмэныпхъэр ара, хьауми къурмэншӀыпӀэу къурмэныпхъэр лъапӀэ зышӀырэр ара+? 20Арышъ, къурмэншӀыпӀэм ыцӀэкӀэ тхьэ зыӀорэм къурмэншӀыпӀэм ыцӀэкӀи, ащ телъ пстэумэ ацӀэкӀи тхьэ ыӀуагъэу мэхъу. 21Джащ фэд, Тхьэм иунэшхо ыцӀэкӀэ тхьэ зыӀорэми Тхьэм иунэшхо ыцӀэкӀи, ащ чӀэсым ыцӀэкӀи тхьэ ыӀуагъэ мэхъу+. 22Уашъом ыцӀэкӀэ тхьэ зыӀорэми Тхьэм итӀысыпӀэ лъапӀэ ыцӀэкӀи, ащ тесым ыцӀэкӀи тхьэ ыӀуагъэ мэхъу.

23– Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, фарисейхэри, шъо, нэпитӀу зиӀэхэр! Хатэм къыдэкӀагъэхэм анахь пыутхэм ащыщэу зы пшӀанэр Тхьэм пае шъоты, ау Тэурат хабзэм итхэу, нахь Ӏофхэу жъугъэцэкӀэн фаехэу, зэфагъэр, гукӀэгъур, Тхьэм шъуфэшъыпкъэныр къэшъогъанэх. Ахэр ары жъугъэцэкӀэн фаехэр, адрэ Ӏофхэри къэшъумыгъанэхэу+. 24Шъо, пэщэ нэшъухэр! Шъузашъорэм аргъоир хэшъухызэ, махъшэу хэлъыр шъодыры.

25– Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, фарисейхэри, шъо, нэпитӀу зиӀэхэр! Шъо шъуишъуалъэхэмрэ шъуилагъэхэмрэ акӀыбхэр шъогъэкъабзэх, ау акӀоцӀхэм нэйпсыягъэрэ зымыщыӀэныгъэрэ нахь зи арылъэп. 26О фарисей нэшъур! Ыпэ рапшӀэу шъуалъэмрэ лагъэмрэ акӀоцӀ гъэкъабзэ, джащыгъум акӀыбхэри къабзэ хъущтых.

27– Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, фарисейхэри, шъо нэпитӀу зиӀэхэр. Шъо фыжьэу зыкӀыӀу гъэлэгъэ къэунэхэм шъуафэд. Ахэр дахэу къэлъагъох, ары шъхьакӀэ акӀоцӀыкӀэ хьэдэкъупшъхьэрэ сыдрэ шӀоигъэрэ ачӀиз+. 28Ащ фэдэу шъори шъуитеплъэкӀэ шъыпкъагъэр зиӀэ цӀыфхэм шъуафэдэу цӀыфхэм шъукъафэлъагъо, ау шъукӀоцӀыкӀэ нэпитӀугъэрэ бзэджагъэрэ шъукӀоцӀиз.

29– Гъогу мыгъо шъутеуцуагъ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, фарисейхэри, шъо нэпитӀу зиӀэхэр! Пегъымбархэм апае къэунэхэр шъогъэуцух, шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфхэм якъэнэтӀэхэсхэри шъогъэкӀэракӀэх. 30Ау щытми, «Тятэжъхэм ямафэхэм тэ тыщыӀагъэмэ, ахэмэ пегъымбармэ алъ загъачъэм, гъусэ тафэхъущтыгъэп» шъоӀо+. 31Джаущтэу шъуӀозэ, пегъымбархэр зыукӀыгъэмэ шъузэракъохэр шъор-шъорэу къэшъоушыхьатыжьы. 32Дэгъуба ащыгъум, шъуятэжъхэм къаублэгъэ Ӏофыр ижъугъэкъужь.

33– Шъо, блэхэр! Шъо, блэщылъфэхэр! Джэхьнэмым шъукӀонэу Тхьэм къышъутырилъхьащтым сыдэущтэу шъуӀэкӀэкӀын+? 34Ащ пае мары пегъымбархэри, акъылышӀу зиӀэ цӀыфхэри, дин гъэсакӀохэри сэ къышъуфэсэгъакӀох. Ахэмэ ащыщэу зы купыр къащым тешъуӀулӀэнышъ, шъуукӀыщт; адрэ купми шъуисинэгогухэм къамыщкӀэ шъущяощт, зы къалэм дэшъуфыхэзэ адрэ къалэм шъуфыщтых+. 35Аущтэу дунаим щагъэчъэгъэ лъы хыер зэкӀэ шъо къышъутефэщт, шъыпкъагъэ зиӀэу пегъымбар Хьавэл ылъ щегъэжьагъэу пегъымбар Зэчрееу Барахый ыкъо ылъ къыхиубытэу. Пегъымбар Зэчрей ары Тхьэм иунэшхорэ къурмэншӀыпӀэмрэ азыфагу щышъуукӀыгъагъэр+. 36Шъыпкъэр шъосэӀо, мы мыхъо-мышӀэ Ӏоф пстэуми ямысагъэ джырэ цӀыфхэм къатефэщт.

Ей, Ерусалим!

(Лука 13:34-35)

37•– Ей, Ерусалим, Ерусалим! УицӀыфхэм пегъымбархэр аукӀых, мыжъокӀэ яохэзэ Тхьэм илӀыкӀохэри аукӀых. Бзыум ищырхэр ытамэмэ ачӀэгъ зэрэщычӀиугъуаехэрэм фэдэу, сыд фэдизрэ уибынхэр зэсыугъоилӀэнхэу сыфэягъ, ау шъо шъуфэягъэп+. 38Моу зэ шъуеплъ, Тхьэр шъуикъалэ нэшӀукӀэ къеплъыжьыщтэп. 39Сэ шъосэӀо, «Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къакӀорэм щытхъушхор ий!» зыщышъуӀощт мафэм нэсыфэ, сышъулъэгъужьыщтэп+.

ЯТӀОКӀЫРЭ ПЛӀЫНЭРЭШЪХЬ

Тхьэм иунэшхо зэрэзэхакъутэщтыр Исус къызэриӀуагъэр

(Марк 13:1-2; Лука 21:5-6)

24^1•Исус Тхьэм иунэшхо къычӀэкӀыжьи, ӀукӀыжь зэхъум, Тхьэм иунэшхо хэт унэхэр Исус рагъэлъэгъунэу игъогу рыкӀохэрэр къыбгъодэхьагъэх.

2– Мы пстэури шъолъэгъуа? – ариӀуагъ Исус ахэмэ. – Шъыпкъэр шъосэӀо, мыжъуитӀу къызэтемынэжьэу, пстэури къызэхэтэкъощт+.

Къиныбэ щэчыным иублапӀ

(Марк 13:3-13; Лука 21:7-19)

3Ащ ыужым Исус Елеон зыцӀэ Ӏуашъхьэм тесызэ, игъогу рыкӀохэрэр язакъоу къыбгъодахьэхи, къеупчӀыгъэх:

– КъытаӀу, о зыфэпӀогъэ Ӏофхэр сыдигъо къэхъущтых, о дунаим укъызэрэкӀожьыщтымрэ дунаим икӀэух къызэрэкӀощтымрэ янэшанэри сыд фэда?

4– Зыми шъукъызэримыгъэпцӀэщтым шъуфэсакъ, – ариӀожьыгъ Исус+. 5– Сыда пӀомэ, сэ сцӀэкӀэ зэджэжьхэу, «Сэ сы Христос» аӀоу, цӀыфхэу къэкӀощтхэр бэ хъущтых, цӀыфыбэхэри агъэпцӀэщт. 6Благъэми чыжьэми зэо къэбар зэхэшъухыщт, ау шъо шъумыщын. А Ӏофхэр къэхъунхэ фае, ау дунаим икӀэух ащыгъум къэсыгъэгоп. 7Зы лъэпкъыр адрэ лъэпкъым, зы пачъыхьагъури адрэ пачъыхьагъум езэонэу къэтэджыщт. Гъаблэхэри къэхъущтых, чӀыпӀэ-чӀыпӀэхэми чӀыгур инэу ащысысыщт+. 8А Ӏофхэр зэкӀэ къиныбэ щэчыным иублапӀ ныӀэп.

9– ЦӀыфхэм шъо къин шъуагъэщэчыным пае, тетыгъо зиӀэхэм шъуарагъэубытынышъ, шъуарагъэукӀыщт, сэ сцӀэ зэрэжъугъэлъапӀэрэм паий, лъэпкъ пстэуми шъуауджэгъущт+. 10Джащыгъум цӀыфыбэ шӀошъхъуныгъэм игъогу текӀыщт; зым адрэр тетыгъо зиӀэхэм аригъэубытыщт, зым адрэри ыуджэгъущт+. 11Пегъымбар нэпцӀыбэхэр къэлъэгъощтых, цӀыфыбэхэри къагъэпцӀэщт+. 12Бзэджагъэм къызэрэхэхъощтым къыхэкӀэу, цӀыфыбэмэ яшӀулъэгъуныгъэ чъыӀэ хъущт. 13Ау кӀэухым нэсыфэ теубытагъэ зиӀэр мыкӀодэу Тхьэм къыгъэнэжьыщт+. 14Ау Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀэгъэ къэбарышӀур чӀылъэм тыдэкӀи щагъэӀун фае, цӀыф лъэпкъ пстэуми апашъхьэ шыхьат щыхъунхэм пае. Ащ нэужым дунаим икӀэух къэсыщт+.

Гузэжъогъушхор

(Марк 13:14-23; Лука 21:20-24)

15•– Арышъ, «Зэхэзыкъутэрэ ГущыкӀыгъоу»[*] пегъымбар Даниел зигугъу ышӀыгъэр чӀыпӀэ лъапӀэм щытэу зышъулъэгъукӀэ, (еджэрэм къыгурэрэӀу),+
16ащыгъум Иудей хэкум ис цӀыфхэр Ӏуашъхьэхэм ярэкӀолӀэжьых. 17Унашъхьэм тетыри къызехыкӀэ, зыгорэ зыдихьынэу унэм ерэмыхьажь+. 18Губгъом итыми ищыгъын кӀыӀутелъ зыдихьынэу къерэмыгъэзэжь. 19А мафэхэм бзылъфыгъэ лъэрмыхьхэмрэ сабый быдзашъо зиӀэхэмрэ гъогу мыгъо теуцощтых+. 20Шъузхэхьажьыщт мафэр кӀымафэм е шэмбэт мафэм темыфэнэу Тхьэм шъуелъэӀу; 21сыда пӀомэ, гузэжъогъушхо а мафэхэм хъущт. Ащ фэдэ гузэжъогъушхо дунаир къызыхъугъэм щегъэжьагъэу джырэ нэсыфэ щыӀагъэп ыкӀи щыӀэжьыщтэп+. 22А мафэхэр нахь макӀэ мыхъугъэхэмэ, зы цӀыфи мыкӀодэу къэнэжьыщтыгъэп. Ау ежь къыхихыгъэ цӀыфхэм яхьатыркӀэ Тхьэм а мафэхэр нахь макӀэ ышӀыщтых+. 23А мафэхэм «Мары Христос, мыщ дэжьым щыӀ» ыӀоу е «Христос модэ щыӀ» ыӀоу зыгорэм къышъуиӀомэ, шъушӀошъ шъумыгъэхъу;+
24сыда пӀомэ, Христос нэпцӀхэмрэ пегъымбар нэпцӀхэмрэ къэлъэгъощтых. Ахэмэ нэшэнэ гъэшӀэгъонхэри, Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэри къагъэлъэгъощтых, алъэкӀымэ, Тхьэм къыхихыгъэ цӀыфхэри агъэпцӀэнхэм пае+. 25Джары, а Ӏофхэр къэхъунхэм ыпэ якъэбар шъосӀуагъ+.

26– Арышъ, «Мары, Христос шъоф нэкӀым щыӀ» къызышъуаӀокӀэ, ащ дэжь шъумыкӀу. «Мары, Христос ыкӀоцӀырэ унэм щыӀ» аӀоми, шъушӀошъ шъумыгъэхъу; 27сыда пӀомэ, тыгъэ къокӀыпӀэм къыщытэджырэ пчыкӀэм тыгъэ къохьапӀэм нэс дунаир зэригъэнэфырэм фэдэу, мафэу ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къызыкӀожьыщтри хъущт+. 28ШъушӀэрэба, хьэйуан псэхалӀэр зыдэщыӀэм бгъэжъхэри зэрэщызэрэугъоищтхэр+.

ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо дунаим къызэрэкӀожьыщтыр

(Марк 13:24-27; Лука 21:25-28)

29•– А гузэжъогъушхо мафэмэ ауж ошӀэ-дэмышӀэу тыгъэр ушӀункӀыжьыщт, мазэри къэнэфыжьыщтэп. Жъуагъохэри уашъом къефэхыщтых, уашъом щыӀэ кӀуачӀэхэри хъыещтых+. 30Джащыгъум ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо инэшанэ уашъом къыщылъэгъощт, дунаим тет лъэпкъ пстэури гъыхэзэ абгъэгу еожьыщтых. ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ошъуапщэхэм ахэтэу, лъэкӀышхорэ щытхъушхорэ иӀэхэу, къакӀоу алъэгъущт+. 31ЕтӀанэ бжъэмыешхом ымэкъэ чан къэӀунышъ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо имэлэӀичхэр ыгъэкӀощтых, дунэе лъэныкъуиплӀым, зы ошъо чапэм къыщегъэжьагъэу адрэ ошъо чапэм нэс, ежь ицӀыфхэу къыхихыгъэхэр къыхащыхэзэ, ежь къыфаугъоижьынхэу+.

Ынджыр чъыгым шъыпкъэу къыдгуригъаӀорэр

(Марк 13:28-31; Лука 21:29-33)

32•– Ынджыр чъыгым къехъулӀэрэмкӀэ Ӏоф горэ зэжъугъашӀэ: икъутамэхэм псы къахахьэу, итхьапэхэр къыпыкӀэхэ зыхъукӀэ, гъэмафэр къызэрэблагъэр шъошӀэ. 33Ащ фэдэу шъори мы Ӏофхэр зэкӀэ зышъулъэгъухэкӀэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо гъунэгъоу, къэлапчъэм дэжь зэрэщытыр зэжъугъашӀэ. 34Шъыпкъэр шъосэӀо, мы Ӏофхэр зэкӀэ къэхъунхэм ыпэкӀэ, мы лъэпкъыр кӀодыщтэп+. 35Уашъомрэ чӀылъэмрэ кӀодыжьыщтых, ау сэ сигущыӀэхэр кӀодыжьыщтхэп+.

А мафэри а сыхьатри къызысыщтыр зыми ышӀэрэп

(Марк 13:32-37; Лука 17:26-30, 34-36)

36•– Ау а мафэри а сыхьатри къызысыщтыр зыми ышӀэрэп. Уашъохэм ащыӀэ мэлэӀичхэм ашӀэрэп, Тхьэм ы Къуи ышӀэрэп. Ты лъэпӀэ закъор ары ныӀэп ар зышӀэрэр. 37Пегъымбар Нухьэ имафэхэм адэжь Ӏофхэр зэрэщытыгъэхэм фэдэу, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо дунаим къызыкӀожьыщтым дэжь Ӏофхэр хъущтых+. 38Сыда пӀомэ, псы къиугъэшхор[*] къэмыкӀуагъэу, а мафэхэм цӀыфхэр шхэщтыгъэх, ешъощтыгъэх, къащэщтыгъ, дакӀощтыгъэх, Нухьэ къухьэм зитӀысхьэгъэ мафэм нэсыфэкӀэ. 39Къэхъущтыр амышӀэу псы къиугъэшхор къакӀуи, ахэр зэкӀэ ыхьыгъэх, ытхьэлагъэх. Ащ фэдэу ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо дунаим къызыкӀожьыщтым дэжь Ӏофхэр хъущтых+. 40Ащ дэжьым нэбгыритӀу губгъом итыщт, язырэр мэлэӀичхэм уашъом дахьыещт, адрэр къагъэнэщт. 41БзылъфыгъитӀу зы шъхьалым щыхьаджэщт, язырэр мэлэӀичхэм уашъом дахьыещт, адрэр къагъэнэщт.

42– Арышъ, шъумычъыеу шъусакъ, сыда пӀомэ, Зиусхьаныр дунаим къызыкӀожьыщт мафэр шъушӀэрэпышъ ары+. 43Ау мыр зэжъугъашӀэ: унэр зыем тыгъуакӀор къызыкӀощт сыхьатыр ышӀэщтыгъэмэ, чъыещтыгъэп, иуни къыригъахьэу илъыр рыригъэтыгъукӀыщтыгъэп+. 44Арышъ, шъори шъухьазырын фае, сыда пӀомэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къэкӀожьынэу шъузымыгугъэрэ сыхьат горэм дунаим къытехьажьыщт+.

Узщыгугъын е узщымыгугъын унэӀут

(Лука 12:41-48)

45•– Хэта адэ, акъылышӀу зиӀэу, зыщыгугъын унэӀутэу тхьэматэм адрэ унэӀутхэу иӀэхэм пащэу афишӀыгъэр, игъом ашхын аритынэу? 46А унэӀутыр гъогу мафэ теуцуагъ, итхьэматэ къэкӀожьыгъэу, аущтэу ышӀэу къызигъотыжькӀэ+. 47Шъыпкъэр шъосэӀо, тхьэматэм имылъку зэкӀэ а унэӀутым ыӀэ рилъхьащт. 48Ау а унэӀутым, «сэ ситхьэматэ шӀэхэу къэкӀожьыщтэп» ыгукӀэ ыӀоу,+
49адрэ унэӀутхэм яоу, ешъуакӀомэ адашхэу, адешъоу зиублэкӀэ, 50а унэӀутыр зымыгугъэрэ мафэ горэм, зыщимышӀэрэ сыхьат горэм итхьэматэ къэкӀожьыщт. 51А унэӀутыр укӀыкӀаеу ыукӀыщт, нэпитӀу зиӀэхэм къин зыщадищэчыщт чӀыпӀэми ыгъэкӀощт. Ащ дэжьым куохьаурэ цэ зэрэгъэшхырэ щыхъущтых+.

ЯТӀОКӀЫРЭ ТФЫНЭРЭШЪХЬ

ПшъэшъипшӀымэ яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

25^1– А мафэм уашъом щыӀэ Тхьэм и Тетыгъошхо зыфэдэщтыр мары. ПшъэшъипшӀмэ яостыгъэхэр аштэхи, шъаом пэгъокӀынхэу дэкӀыгъэх+. 2Ахэмэ ащыщэу тфыр акъылынчъагъ, тфыр Ӏушыгъ. 3Акъыл зимыӀэ пшъашъэхэм яостыгъэхэр заштэхэм, дагъэ зыдаштагъэп. 4Пшъэшъэ Ӏушхэм яостыгъэмэ ягъусэу, дагъэ зэрыт дэгъалъэхэри зыдаштагъэх. 5Шъаор къызэгужъом, пшъашъэхэр зэкӀэ шъхьаукъэхи, хэчъыягъэх+.

6– Ау чэщныкъом макъэ горэ къэӀугъ: «Мары, шъаор къэкӀо! ШъукъыпэгъокӀ!»

7– Джащыгъум а пшъашъэхэр зэкӀэ къэтэджыхи, яостыгъэхэр агъэхьазырыгъ. 8Акъыл зимыӀэ пшъашъэхэр пшъэшъэ Ӏушхэм ялъэӀугъэх: «Шъуидагъэ щыщ къытэшъут, сыда пӀомэ, тиостыгъэхэр мэкӀуасэх».

9– Ау пшъэшъэ Ӏушхэм къаӀожьыгъ: «Шъори тэри ар тфикъунэп. Дагъэ зыщэрэмэ адэжь шъукӀоу къызфэшъущэфымэ нахьышӀу».

10– ЩэфакӀо ахэр зэкӀохэм, шъаор къэсыгъ, хьазырэу щытыгъэ пшъэшъитфыри игъусэхэу джэгу зыщашӀырэ унэм ихьэхи, къэлапчъэри къыфашӀыжьыгъ+.

11– Ащ нэуж адрэ пшъашъэхэри къэкӀожьхи, моущтэу аӀуагъ: «Титхьэмат, титхьэмат! Къэлапчъэр къытфыӀух!»+

12– Ау ащ къыӀожьыгъ: «Шъыпкъэр шъосэӀо, шъо хэтми шъузщыщыр сшӀэрэп»+.

13– Арышъ, шъумычъыеу шъусакъ, – къыпигъэхъожьыгъ Исус, – сыда пӀомэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо дунаим къызыкӀожьыщт мафэри сыхьатри шъушӀэрэпышъ ары+.

Талант зыцӀэ ахъщэхэм яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Лука 19:11-27)

14•– Джыри уашъом щыӀэ Тхьэм и Тетыгъошхо къызэрэкӀощтыр зыфэдэр мары. ЛӀы горэ хымэ хэгъэгу горэм кӀон зэхъум, иунэӀутмэ къяджи, имылъку аӀэкӀилъхьагъ. 15Зым талантитф ритыгъ, адрэм талантитӀу ритыгъ, нэмыкӀми зы талант ритыгъ. Хэти лъэкӀэу иӀэм фэшъуашэ рити, гъогум техьагъ. 16Талантитф зэритыгъэр занкӀэу кӀуи, ахэр ыгъэлажьэхи, джыри талантитф къыхьыжьыгъ. 17Джащ фэдэу талантитӀу зэритыгъэми джыри талантитӀу къыхьыжьыгъ. 18Ау тхьэматэм зы талант зэритыгъэр кӀуи, ар чӀыгум чӀитӀи, итхьэматэ иахъщэ ыгъэбылъыгъ.

19Бэ тешӀагъэу а унэӀутмэ ятхьэматэ къэкӀожьыгъ, иунэӀутхэм ахъщэр зэрагъэлэжьагъэмкӀи яупчӀынэу ыублагъ+. 20Талантитф зэритыгъагъэр тхьэматэм бгъодахьи, адрэ талантитфэу къыхьыгъэхэр къыфихьыхи, къыӀуагъ: «Тхьэматэ, талантитф къысӀэкӀэплъхьагъ. Мары, ахэмкӀэ джыри талантитф къэсхьыжьыгъ». 21Тхьэматэм ащ риӀуагъ: «Дэгъоу пшӀагъэ. О сыпщыгугъынэу уунэӀут дэгъу! Ӏоф макӀэхэмкӀэ сызщыгугъын лӀэу узэрэщытыгъэм пае, Ӏофыбэхэр къыпӀэкӀэслъхьащтых. КъакӀуи, уитхьэматэ игушӀуагъо къыхахь!»+
22Джаущтэу талантитӀу зэритыгъагъэри тхьэматэм бгъодахьи, къыӀуагъ: «Тхьэматэ, талантитӀу къысӀэкӀэплъхьагъ. Мары, ахэмкӀэ джыри талантитӀу къэсхьыжьыгъ». 23Тхьэматэм ащ риӀуагъ: «Дэгъоу пшӀагъэ. О сыпщыгугъынэу уунэӀут дэгъу! Ӏоф макӀэхэмкӀэ сызщыгугъын лӀэу узэрэщытыгъэм пае, Ӏофыбэхэр къыпӀэкӀэслъхьащтых. КъакӀуи, уитхьэматэ игушӀуагъо къыхахь!»

24ЕтӀанэ зы талант зэритыгъагъэри тхьэматэм бгъодахьи, къыӀуагъ: «Тхьэматэ, о узэрэлӀ пхъашэр сшӀэщтыгъэ, чылапхъэ зыхэмыпхъагъэм лэжьыгъэр къыщыохыжьы, зыхэмытэкъуагъэми къыщыоугъоижьы. 25Сэщынэти сыкӀуи, уиталант чӀыгум чӀэзгъэбылъхьагъ. Мары, о уиер осэтыжьы». 26Тхьэматэм ащ риӀуагъ: «О уунэӀут бзадж, уунэӀут фэмыф! О пшӀэщтыгъэ сэ чылапхъэр зыхэсымыпхъагъэм лэжьыгъэ къызэрэщысхыжьырэри, зыхэсымытэкъуагъэм къызэрэщысыугъоижьырэри+. 27Ащ Ӏофыр зытеткӀэ, сиахъщэ ахъщэхъожьхэм яптын фэягъэба? Джащыгъум сыкъызыкӀожьыкӀэ, сиахъщэ хэхъуагъэу къысӀэкӀэхьажьыщтыгъ». 28«Мы лӀым талантыр Ӏышъухи, талантипшӀ зиӀэм ешъут. 29Сыда пӀомэ, Тхьэм хэт щыщми зиӀэм нахьыбэ къыритыщт, къелыжьэуи бэ иӀэщт. Ау Тхьэм зимыӀэм иӀэ тӀэкӀури Ӏихыжьыщт+. 30Ау мы унэӀутэу пкӀэ зимыӀэр шӀункӀым икуупӀэ хэшъудз. Ащ дэжьым куохьаурэ цэ зэрэгъэшхырэ щыхъущтых». Ар къызеӀо ужым, Исус мэкъэшхокӀэ къыӀуагъ:

– РыдэӀонэу тхьакӀумэ зиӀэм зэхерэх+.

ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо цӀыф лъэпкъхэм хьыкум зэратыришӀыхьащтыр

31– ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо щытхъушхо иӀэу, имэлэӀич пстэури игъусэу дунаим къызыкӀожьыкӀэ, итӀысыпӀэ лъапӀэу щытхъушхо зиӀэм тетӀысхьащт+. 32Лъэпкъ пстэури ежь ыпашъхьэ къыщызэрэугъоищт, мэлахъом мэлхэмрэ пчэнхэмрэ зэрэзэхидзыхэрэм фэдэуи, цӀыфхэр зэхидзыщт+. 33Мэлхэр иджабгъукӀэ, пчэнхэр исэмэгубгъукӀэ ыгъэуцущтых.

34– Джащыгъум Пачъыхьэм иджабгъукӀэ щытхэм ариӀощт: «Сэ ся Тэ лъапӀэ ынэшӀу зыщифагъэхэр, шъукъакӀуи, Тхьэм дунаир къызигъэхъугъэм къыщегъэжьагъэу къышъуфигъэхьазырыгъэ тетыгъор шъуиӀахьышӀоу шъуубыты+. 35Сыда пӀомэ, мэлакӀэ сызэлӀэм, сыжъугъэшхагъ; псыфалӀэ сызэлӀэми, псы сежъугъэшъуагъ; сызэхымэми, сыкъежъугъэблэгъагъ,+
36зыщыслъэн зысемыӀэми, сышъуфэпагъ; сызэсымаджэми, шъукъыслъыплъагъ; хьапсым сызычӀэсыми, садэжь шъукъэкӀуагъ»+.

37– Джащыгъум шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфхэм къыраӀожьыщт: «Зиусхьан, сыдигъуа мэлакӀэ улӀэу утлъэгъуи, узыдгъэшхагъэр е псыфалӀэ улӀэу псы узедгъэшъуагъэр? 38Сыдигъуа хымэу утлъэгъуи, узедгъэблэгъагъэр е зыщыплъэн уимыӀэу узытфэпагъэр? 39Усымаджэу е хьапсым учӀэсэу сыдигъуа утлъэгъуи, уадэжь тыкъызыкӀуагъэр?»

40– Пачъыхьэм ахэмэ пэгъокӀ аритыщт: «Шъыпкъэр шъосэӀо, сэ сшы анахь цӀыкӀу дэдэхэм ащыщэу зыгорэм фэшъушӀагъэр сэ къысфэшъушӀагъэу мэхъу»+.

41– ЕтӀанэ Пачъыхьэм исэмэгубгъукӀэ щытхэм ариӀощт: «Садэжь шъуӀукӀ, шъо Тхьэм ынае зыщифагъэхэр. Шэйтанымрэ ащ имэлэӀичхэмрэ Тхьэм афигъэхьазырыгъэ мыкӀосэжьын машӀом шъукӀу+. 42Сыда пӀомэ, мэлакӀэ сызэлӀэм, сыжъугъэшхагъэп; псыфалӀэ сызэлӀэми, псы сежъугъэшъуагъэп; 43хымэу сызыщэтыми, сежъугъэблэгъагъэп, зыщыслъэн зысемыӀэми, сышъуфэпагъэп; сызэсымаджэми, хьапсым сызычӀэсми, шъукъыслъыплъагъэп».

44– Джащыгъум ахэми Пачъыхьэм къыраӀожьыщт: «Зиусхьан, мэлакӀэ улӀэу, е псыфалӀэ улӀэу, е ухымэу, е зыщыплъэн уимыӀэу, е усымаджэу, е хьапсым учӀэсэу утлъэгъуи, тишӀуагъэ отымыгъэкӀэу сыдигъуа укъызыдгъэнагъэр?»

45– Джащыгъум Пачъыхьэм пэгъокӀ аритыщт: «Шъыпкъэр шъосэӀо, мы цӀыкӀу дэдэмэ ащыщэу зыгорэм фэшъумышӀагъэр къысфэшъумышӀагъэу мэхъу»+.

46– Аущтэу ахэр мыухыжьын къин ащэчынэу ӀукӀыжьыщтых, ау шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфхэм мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ къалъыӀэсынэу ӀукӀыжьыщтых+.

ЯТӀОКӀЫРЭ ХЫНЭРЭШЪХЬ

Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэт тхьэматэхэм Исус тхьагъэпцӀыгъэкӀэ аукӀынэу гухэлъ зэрашӀыгъэр

(Марк 14:1-2; Лука 22:1-2; Иуан 11:45-53)

26^1•Исус а гущыӀэ пстэури къызеӀо ужым, игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

2– ӀутӀыжъ зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхор[*] къэсыным мэфитӀу зэриӀэр шъошӀэ. ЦӀыф Лъэпкъым ы Къуи къащым тыраӀулӀэнэу тетыгъо зиӀэхэм аӀэкӀэхьащт+.

3Джащыгъум дин пэщэшхохэри, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, цӀыфмэ янахьыжъхэри дин пэщэшхоу[*] Кайафэ зыцӀэм иунэшхо къыщызэӀукӀагъэх. 4Ахэмэ Исус тхьагъэпцӀыгъэкӀэ аубытынышъ, аукӀынэу гухэлъ ашӀыгъ.

5– Ау цӀыфхэм бырсырышхо къамыӀэтыным пае, мэфэкӀ мэфэшхом тефэу орэмыхъу, – аӀуагъ ахэмэ.

Бзылъфыгъэ горэм къуаджэу Бет-Ание дагъэу осэшхо зиӀэр Исус зэрэщыщифагъэр

(Марк 14:3-9; Иуан 12:1-8)

6•ЕтӀанэ Исус къуаджэу Бет-Ание кӀуагъэу, Симонэу шъоджэ уз Ӏае зиӀагъэм иунэ щыӀэзэ,+
7бзылъфыгъэ горэ унэм къихьагъ. А бзылъфыгъэм алабастэр зыцӀэ мыжъом хэшӀыкӀыгъэу зы дэгъалъэ ыӀыгъыгъ. А дэгъалъэм осэшхо зиӀэ дагъэу мэ ӀэшӀу зыпихырэр итыгъ. Исус Ӏанэм пэсэу, бзылъфыгъэр къыбгъодахьи, ышъхьэ дагъэр къытырикӀагъ.

8Исус игъогу рыкӀохэрэм ар залъэгъум, агу римыхьэу моущтэу аӀуагъ:

– Сыд пае мы дагъэу осэшхо зиӀэр хьаулыеу ыгъэкӀодыгъа? 9Ар осэшӀукӀэ ащагъэмэ, тхьамыкӀэхэм ахъщэр афагощын алъэкӀыщтыгъ.

10Ау Исус ащ гу лъити, ариӀуагъ:

– Сыд пае бзылъфыгъэр жъугъэукӀытэра? Ащ шӀугъэ къысфишӀагъ. 11ТхьамыкӀэхэр къышъухэт зэпытых, ау сэ сышъухэт зэпытыщтэп+. 12А бзылъфыгъэм мы дагъэр спкъы къызытырекӀэм, сызэрэчӀалъхьажьыщтым сыфиухьазырыгъ+. 13Шъыпкъэр шъосэӀо, сэ къысфэлажьэрэ цӀыфхэм чӀылъэм зэкӀэ къэбарышӀур тыдэ щагъэӀуми, мы бзылъфыгъэм ышӀагъэр къаӀотэжьыщт, цӀыфхэм а бзылъфыгъэр шӀукӀэ агу къагъэкӀыжьыным пае+.

Исус дин пэщэшхохэм аригъэубытынэу Иудэ зэрадиштагъэр

(Марк 14:10-11; Лука 22:3-6)

14•Джащыгъум Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀумэ ащыщэу, Иудэ ИскариоткӀэ заджэхэрэр дин пэщэшхохэм адэжь кӀуи,+
15ариӀуагъ:

– Исус къышъуӀэкӀэзгъахьэмэ, сыда къысфэшъушӀэщтыр? Ахэмэ тыжьын ахъщэ щэкӀ къыратынэу къагъэгугъагъ+. 16Ащ щегъэжьагъэу Исус ахэмэ аригъэубытыным пае, Ӏэрыфэгъу уахътэ Иудэ паплъэу ыублагъ.

ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр игъогу рыкӀохэрэм Исус зэрадишӀыгъэр

(Марк 14:12-21; Лука 22:7-14, 21-23; Иуан 13:21-30)

17•Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхохэм[*] иапэрэ мафэм игъогу рыкӀохэрэр Исус къыбгъодахьэхи, къеупчӀыгъэх:

– ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр щыпшӀынэу тыдэ щыдгъэхьазырынэу уфая?

18– Къалэм шъудахь, – къыӀожьыгъ Исус. – Мыщ фэдэ лӀым дэжь шъукӀуи, ешъуӀу: «Дин гъэсакӀом еӀо: Сэ сигъо къэблэгъагъ. Сэррэ сигъогу рыкӀохэрэмрэ ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр уиунэ щытшӀыщт».

19Исус зэрариӀуагъэм тетэу, игъогу рыкӀохэрэм ашӀи, ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр агъэхьазырыгъ.

20Пчыхьэ зэхъум, Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур игъусэу Ӏанэм пэтӀысхьагъ. 21Ахэр шхэхэзэ, Исус къыӀуагъ:

– Шъыпкъэр шъосэӀо, шъуащыщ горэм тетыгъо зиӀэхэм саригъэубытыщт+.

22Ахэмэ лъэшэу агу къеуагъ. Зыр зым ыуж итэу къыраӀонэу фежьагъэх:

– Зиусхьан, сэрэп ар, ныӀа?

23– Мы апсым сигъусэу хьалыгъур къыздыхэзгъаорэр ары тетыгъо зиӀэхэм сязгъэубытыщтыр, – пэгъокӀ ытыжьыгъ Исус. 24– Шъыпкъэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо дунаим ехыжьыщт, ежь ехьылӀагъэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу. Ау ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытырэр гъогу мыгъо теуцуагъ. А цӀыфыр къэмыхъугъэмэ, ежьыркӀэ нахьышӀущтыгъ+.

25Иудэу Исус тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытыщтым къыӀуагъ:

– Рабби[*], ар сэрэп ныӀа?

– Оры, къызэрэпӀорэм фэдэу[*], – Исус риӀуагъ.

Зиусхьаным ипчыхьэшъхьашх

(Марк 14:22-26; Лука 22:15-20; 1 Кор. 11:23-25)

26•Ахэр шхэхэ зэхъум, Исус хьалыгъур къыштагъ, Тхьэм щытхъу фишӀи, зэгуичи, игъогу рыкӀохэрэм арити, къыӀуагъ:

– Ма, шъуштэ, шъушхы, мы хьалыгъур сэ спкъы ары+.

27ЕтӀани шъуалъэр къышти, Тхьэм щытхъу фишӀи, арити, къыӀуагъ:

– Шъо зэкӀэми мыщ итым щыщ шъуешъу. 28Мы сэнэпсыр сэ слъэу Тхьэм ежьыррэ ицӀыфхэмрэ азыфагу дилъхьэгъэ зэзэгъыныгъэр къэзгъэшъыпкъэжьырэр[*] ары. ЦӀыфыбэхэм ишӀуагъэ якӀынэу, лъэу сэ къыскӀэкӀыщтыр ары, япсэкӀодхэр афэгъунхэм пае+. 29ШъосэӀо, джы щегъэжьагъэу сэнэшъхьэпсым сешъожьыщтэп, ся Тэ и Тетыгъошхо сыхэтэу икӀэрыкӀэу сыкъызыжъудешъожьыщт мафэм нэсыфэ.

30ЕтӀанэ Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ тхьэщытхъу орэд къызаӀо ужым, унэм икӀыхи, Елеон Ӏуашъхьэм кӀуагъэх+.

«Сэ сызыщыщыр умышӀэу къэпӀощт» Исус Петрэ зэрэриӀуагъэр

(Марк 14:27-31; Лука 22:31-34; Иуан 13:36-38)

31•Ащ дэжьым Исус игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

– Нычэпэ шъо пстэуми сизакъоу утыгум сыкъишъунэщт, сыда пӀомэ, Тхьэм къызэриӀорэр игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*]: «Сэ мэлахъор сыукӀыщт, мэл Ӏэхъогъури зэбгырыкӀыжьыщт»+. 32Ау лӀагъэхэм сыкъызахэтэджыкӀыжьыкӀэ, шъуапэ Галилей хэкум сыкӀощт+.

33– Пстэуми утыгум укъыранэми, сэ ныбжьи укъисынэщтэп, – къыриӀуагъ Петрэ Исус.

34– Шъыпкъэр осэӀо, – риӀожьыгъ Исус Петрэ, – мы нычэпэ дэдэм атакъэр Ӏоным ыпэкӀэ, сэ сызыщыщыр умышӀэу гъогогъуищэ къэпӀощт.

35– Сэ о сыбдэлӀэн фаеми, узыщыщыр сымышӀэу сӀощтэп, – къыриӀожьыгъ Петрэ. Ащ фэдэ къабзэу Исус игъогу рыкӀорэ адрэ лӀы пстэуми къаӀуагъ+.

Исус Гефсимание хатэм Тхьэм зэрэщелъэӀугъэр

(Марк 14:32-42; Лука 22:39-46)

36•Ащ нэуж Гефсимание зыцӀэ чӀыпӀэм Исус игъогу рыкӀохэрэр игъусэхэу кӀуагъэ.

– Моу шъуетӀысэх, сэ модэкӀэ сыкӀоу, Тхьэм селъэӀуфэ, – ариӀуагъ ахэмэ Исус. 37Петрэрэ Зебедей ыкъуитӀурэ ащ зыдищагъэх. Къэнэшхъэеу, гумэкӀэу ащ ыублагъ+. 38Джащыгъум ахэмэ ариӀуагъ:

– СилӀыкӀыным нэсэу инэу сыгу хэкӀы. Шъумычъыеу шъусакъэу гъусэ шъукъысфэхъу+. 39ЕтӀанэ тӀэкӀу ӀукӀоти, чӀыгум бгъэгукӀэ зыридзыхи, Тхьэм елъэӀузэ, къыӀуагъ:

– Ся Т, амал иӀэмэ, мы къин щэчыным ишъуалъэ сӀых. Ау сэ сызыфаер мыхъоу, о узыфаер орэхъу+.

40Ащ ыужым Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырищымэ адэжь къыгъэзэжьи, чъыехэу къарихьылӀэжьыгъ.

– Адэ сыхьат закъо шъусигъусэу шъумычъыеу, шъусакъын шъулъэкӀыгъэп, ара? – ыӀуи, Исус Петрэ риӀуагъ. 41– Шъумычъыеу шъусакъ, псэкӀодшӀэным шъудимыхьыхынэуи Тхьэм шъуелъэӀу. Гур фай, ау пкъым ылъэкӀырэп+.

42ЕтӀанэ Исус ятӀонэрэу ӀукӀи, Тхьэм елъэӀузэ, къыӀуагъ:

– Сэ ся Т, мы къин щэчыным ишъуалъэ сӀыпхынэу мыхъумэ, о узыфаер орэхъу+.

43Джыри Исус къызегъэзэжьым, а нэбгырищыр чъыехэу къарихьылӀэжьыгъ, сыда пӀомэ, анапӀэхэр онтэгъу хъугъэхэти ары. 44Джыри зэ ахэр къыгъанэхи, ӀукӀи, а гущыӀэ дэдэхэмкӀэ ящэнэрэу Тхьэм елъэӀугъ.

45ЕтӀанэ Исус игъогу рыкӀохэрэм адэжь къыгъэзэжьи, ариӀуагъ:

– Шъо джыри шъочъыя, зышъогъэпсэфа? Мары, сыхьатыр къэблэгъагъ. ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо псэкӀод зышӀэрэ цӀыфхэм аӀэкӀэхьащт+. 46Шъукъэтэдж! НекӀо, мары ахэмэ сязгъэубытыщтыр къэблэгъагъ!

Исус зэраубытыгъэр

(Марк 14:43-50; Лука 22:47-53; Иуан 18:3-12)

47•Исус джыри къэгущыӀэзэ, игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀумэ ащыщэу Иудэу Исус тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытыщтыр къэкӀуагъ. Чатэхэмрэ умэхэмрэ аӀыгъхэу, цӀыф купышхо игъусагъ. Дин пэщэшхохэмрэ цӀыфмэ янахьыжъхэмрэ ары ахэр къэзгъэкӀогъагъэхэр+.

48– Сэ сызэбэущтыр ары зыфасӀорэр. Ар шъуубыт, – ыӀуи, аубытыщтыр зэраригъэлъэгъущт шӀыкӀэр игъусэхэм Иудэ ариӀогъагъ. 49Иудэ зэрэнэсэу Исус екӀуалӀи,

– Опсэу, рабби! – ыӀуи, Исус ебэугъ.

50– Ныбджэгъу, сыда укъызкӀэкӀуагъэр? – риӀуагъ ащ Исус. Джащыгъум адрэхэр Исус къекӀуалӀэхи, аубытыгъ. 51ОшӀэ-дэмышӀэу Исус игъусэхэм ащыщэу зыгорэм ичатэ къырихи, дин пэщэшхом иунэӀут еуи, ытхьакӀумэ лъэныкъо гуиупкӀыгъ+.

52Джащыгъум Исус ащ риӀуагъ:

– О уичатэ сапӀэм илъхьажь, сыда пӀомэ, чатэм еӀэрэ пстэури чатэм екӀодылӀэжьыщт+. 53Хьаури ся Тэ семылъэӀушъункӀэ огугъа? СелъэӀумэ, ащ джыдэдэм мэлэӀич дзэ пшӀыкӀутӀум ехъу къысфигъэкӀощт. 54Ау етӀанэ сыдэущтэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр къэшъыпкъэжьыщтха? Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытба, моущтэу зэрэхъун фаер?

55А сыхьатым Исус а цӀыф купышхом риӀуагъ:

– ХъункӀэкӀо горэ шъуубытыщтым фэдэу, чатэхэмрэ умэхэмрэ шъуӀыгъхэу шъукъыспэгъокӀыгъа? Мафэ къэси Тхьэм иунэшхо цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щязгъашӀэхэзэ, сычӀэсыгъ, ары шъхьакӀэ сышъуубытыгъэп+. 56Ау мыр зэкӀэ зыкӀэхъугъэр пегъымбармэ атхыгъэхэр къэшъыпкъэжьынхэр ары. Джащыгъум Исус игъогу рыкӀорэ пстэури ежь утыгум къырани, хэхьажьыгъэх+.

Исус Тхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ зэрэращагъэр

(Марк 14:53-65; Лука 22:54-55; Иуан 18:13-14, 19-24)

57•Исус заубыт ужым, дин пэщэшхоу Кайафэ зыцӀэм дэжь ащагъ. Ащ дэжьым Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ нахьыжъхэмрэ къыщызэӀукӀагъэх. 58Петри чыжьэкӀэ Исус ыуж итэу, дин пэщэшхом ищагу нэсыфэ къыкӀэлъыкӀуагъ. КӀэухэу Исус фэхъущтыр ылъэгъуным пае, Петрэ щагум дахьи, къэрэгъулэхэм ахэтӀысхьагъ.

59Дин пэщэшхохэри, нахьыжъхэри, Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтхэу адрэ тхьэмэтэ пстэури Исус укӀ тыралъхьаным пае, шыхьат нэпцӀ лъыхъущтыгъэх. 60Шыхьат нэпцӀыбэхэр къэтэджыхи, Ӏаджи Исус тыралъхьагъэ пэтми, зыфаехэр къагъотыгъэп. Ау ыкӀэм ыкӀэжьым шыхьат нэпцӀитӀу къэтэджи,+
61моущтэу къаӀуагъ:

– Мы лӀым ыӀощтыгъэ: «Тхьэм иунэшхо зэхэскъутэнышъ, мэфищкӀэ зэтезгъэуцожьын слъэкӀыщт»+.

62ЕтӀанэ дин пэщэшхор къэтэджыгъ.

– Сыд мы лӀыхэм о къыптралъхьэрэр? Сыда зи къызкӀэмыӀорэр? – къыриӀуагъ ащ Исус+. 63Ау Исус зи къыӀуагъэп.

– ЩыӀэныгъэр къыздикӀырэ Тхьэм ыцӀэкӀэ сыолъэӀу, къытаӀу, ора Христосэу Тхьэм ы Къо? – къыриӀуагъ дин пэщэшхом Исус+.

64– Ары, къызэрэпӀорэм фэд[*], – риӀуагъ Исус. – Ау сэ шъосэӀо, джы щегъэжьагъэу лъэкӀышхор зиӀэ Тхьэм иджабгъукӀэ госэу, ошъуапщэхэми ахэтэу, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къакӀоу шъулъэгъущт+.

65Джащыгъум дин пэщэшхом ищыгъынхэр къызэгуитхъыгъэх.[*]

– Тхьэр ыгъэпцӀыгъ, – къыӀуагъ ащ. – Сыда нэмыкӀ шыхьат зэрэтищыкӀэгъэжьыр? Джары, Тхьэр зэригъэпцӀыгъэр шъо зэхэшъухыгъ+. 66Сыдэущтэу шъухаплъэра?

– УкӀ ифэшъуаш, – пэгъокӀ къатыжьыгъ ахэмэ.

67Джащыгъум Исус ынэгу кӀэужъунтхагъэх, бжымкӀи еуагъэх. НэмыкӀхэри ынэпашъо кӀаутызэ, 68раӀуагъ:

– Христос, упегъымбармэ, хэтми къыоуагъэм ыцӀэ къаӀо!

Петрэ Исус зыщыщыр ымышӀэу къызэриӀуагъэр

(Марк 14:66-72; Лука 22:54-62; Иуан 18:15-18, 25-27)

69•Джащыгъум Петрэ щагум дэсыгъ. УнэӀут пшъашъэ горэ къекӀуалӀи, къыӀуагъ:

– Ори а Исусэу Галилей щыщым уригъусагъ.

70– Хьау, зыфапӀорэр сшӀэрэп, – къыщиӀуагъ Петрэ зэкӀэмэ апашъхьэ.

71ЕтӀанэ Петрэ щагум идэкӀыпӀэ Ӏухьэзэ, нэмыкӀ унэӀут пшъашъэ горэм къылъэгъуи, ащ дэжьым щытхэм ариӀуагъ:

– Мы лӀыри Назарет щыщ Исус игъусагъ.

72Джыри зэ Петрэ, – А лӀыр сшӀэрэп, – ыӀуи, тхьэ ыӀуагъ.

73ТӀэкӀу тешӀагъэу, ащ дэжьым щытхэм Петрэ къыбгъодахьэхи, къыраӀуагъ:

– Шъыпкъэу ори ахэмэ уащыщ, сыда пӀомэ, уигущыӀакӀэ ар нафэ къешӀы.

74– Тхьэр сэгъэпцӀы, къасӀорэр мышъыпкъэмэ, а лӀыр сшӀэрэп, – ыӀуи, Петрэ тхьарыӀо ышӀэу ыублагъ. Ардэдэм атакъэр къэӀуагъ. 75Джащыгъум Исус къыриӀогъэгъэ гущыӀэхэр Петрэ ыгу къэкӀыжьыгъэх:

– Атакъэр Ӏоным ыпэкӀэ, сэ сызыщыщыр умышӀэу гъогогъуищэ къэпӀощт. Ар ыгу къызэкӀыжьым, Петрэ щагум дэкӀи, лъэшэу гъыгъэ+.

ЯТӀОКӀЫРЭ БЛЫНЭРЭШЪХЬ

Ӏэшъхьэтет Пилат ыпашъхьэ Исус зэрэращагъэр

(Марк 15:1-5; Лука 23:1-5; Иуан 18:28-38)

27^1•Нэф къызэшъым, дин пэщэшхо пстэумрэ цӀыфмэ янахьыжъхэмрэ зэдеусэхи, Исус укӀ тыралъхьанэу аухэсыгъ. 2Исус Ӏэхъу тыралъхьи, Ӏуащи, Ӏэшъхьэтет Понтый Пилат[*] ӀэкӀалъхьагъ+.

Иудэ зэрэлӀагъэр

(Апостол. 1:18-19)

3•Иудэу Исус ахэмэ язгъэубытыгъэм Исус укӀ зэрэтыралъхьагъэр зелъэгъум, кӀэгъожьи, ратыгъэ тыжьын ахъщэ щэкӀыр дин пэщэшхохэмрэ нахьыжъхэмрэ афихьыжьи, 4ариӀуагъ:

– ЛӀы хыер зэрэшъозгъэубытыгъэмкӀэ псэкӀод сшӀагъэ.

– Ащ тэ тиӀоф хэлъэп, о уиӀоф нахь, – къыраӀуагъ ахэмэ.

5Джащыгъум Иудэ а тыжьын ахъщэхэр Тхьэм иунэшхо кӀоцӀым щыритэкъухи, чӀэкӀыжьыгъ. ЕтӀанэ кӀуи, зитхьалэжьыгъ+.

6Дин пэщэшхохэм тыжьын ахъщэхэр аштэжьхи, къаӀуагъ:

– Мыхэр Тхьэм пае ахъщэр зыдэлъ пхъуантэм хабзэкӀэ даплъхьэ хъущтэп, сыда пӀомэ, ар лъыуасэшъ ары+.

7Ащыгъум зэупчӀыжьхи, хымэхэр чӀалъхьажьынхэу къошынышӀэм ихьасэ а ахъщэмкӀэ къащэфынэу аухэсыгъ. 8Аущтэу непэ нэс а хьасэм «Лъыосэ ХьасэкӀэ» еджэх. 9Джащыгъум пегъымбар Иеремие мы гущыӀэхэу къыӀуагъэхэр[*] къэшъыпкъэжьыгъэх: «Шъхьэуасэу израиль цӀыфхэм ежь пае агъэнэфэгъэ тыжьын ахъщэ щэкӀыр ашти,+
10ахэмкӀэ къошынышӀым ихьасэ къащэфыгъ, Зиусхьаным унашъо къызэрэсфишӀыгъэм тетэу».

Ӏэшъхьэтет Пилат Исус зэреупчӀыгъэр

(Марк 15:2-5; Лука 23:3-5; Иуан 18:33-38)

11•Джащыгъум Ӏэшъхьэтет Пилат ыпашъхьэ Исус иуцуагъ.

– О джуртмэ уряпачъыхьа? – къеупчӀыгъ Ӏэшъхьэтетыр Исус.

– Ары, къызэрэпӀорэм фэд[*], – къыӀожьыгъ Исус+.

12Ау дин пэщэшхохэмрэ нахьыжъхэмрэ Исус загъэмысэм, Исус зи къыӀуагъэп. 13Джащыгъум Пилат Исус къыриӀуагъ:

– Къыптыралъхьэрэр зыфэдизыр зэхэпхырэба+?

14Ау Исус зы гущыӀи къыӀожьыгъэп. Зи къызэримыӀожьыгъэр Ӏэшъхьэтет Пилат лъэшэу ыгъэшӀэгъуагъ.

Исус укӀ зэрэтыралъхьагъэр

(Марк 15:6-15; Лука 23:13-25; Иуан 18:39–19:16)

15•ӀутӀыжъ зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхор къэсымэ, цӀыфхэр зыкӀэлъэӀурэ хьапсчӀэс горэ къафитӀупщыжьыныр Ӏэшъхьэтет Пилат ихэбзагъ. 16А мафэхэм Бар-Аббэ ыцӀэу, хьапсчӀэс цӀэрыӀо горэ яӀагъ. 17Арыти, ахэр къызызэӀокӀэхэм, Пилат яупчӀыгъ:

– Хэта къышъуфэстӀупщыжьынэу шъузфаер? Бар-Абба хьауми ХристоскӀэ заджэхэрэ Исус ара?

18Пилат аущтэу зыкӀяупчӀыгъэр шъугъоным къыхэкӀэу ахэмэ Исус къызэрэӀэкӀалъхьагъэр ешӀэти ары+.

19Пилат унэшъошӀ тӀысыпӀэм тесызэ, ишъуз лӀыкӀохэр къыфигъакӀохи, къыраригъэӀуагъ:

– Мы лӀэу шъыпкъагъэ зиӀэм мыхъун горэ епшӀэкъон, сыда пӀомэ, нычэпэ пкӀыхьэпӀэ Ӏае слъэгъуи, мы лӀым пае къин сщэчыгъэ.

20Ау Пилат Бар-Аббэ къырагъэтӀупщыжьынэуи, Исус рагъэгъэкӀодынэуи дин пэщэшхохэмрэ нахьыжъхэмрэ цӀыф купышхохэм араӀуагъ+.

21– ТӀумэ язэу хэта къышъуфэстӀупщыжьынэу шъузыфаер? – ыӀуи, Ӏэшъхьэтет Пилат джыри зэ цӀыфмэ ариӀуагъ.

– Бар-Абб ары, – къаӀуагъ ахэмэ.

22– Адэ, ХристоскӀэ заджэхэрэ Исус сыд есшӀэщт? – ариӀуагъ Пилат.

– Къащым теӀулӀ! – къаӀуагъ зэкӀэмэ.

23– Сыда ащ бзэджагъэу ышӀагъэр? – яупчӀыгъ Пилат. Ау ахэр нахь инэу къэзэрэгъэкууагъэх:

– Къащым теӀулӀ!+

24Пилат зи хишӀыхьан ымылъэкӀэу, цӀыфхэр нахь къызэрэбырсырыхэрэр зелъэгъум, псы къышти, цӀыфхэм апашъхьэ ыӀэхэр щитхьакӀыжьхи, къыӀуагъ:

– Мы лӀэу шъыпкъагъэ зиӀэм ылъ сэ къыстефэрэп. Ар шъо шъупшъэ илъ!+

25– Ащ ылъ тэри тибынхэми къыттерэф! – къаӀуагъ зэкӀэ цӀыфхэм+.

26Джащыгъум Пилат Бар-Аббэ афитӀупщыжьыгъ. ЕтӀанэ дзэлӀхэр Исус къамыщкӀэ ригъаохи, къащым тыраӀулӀэнэу аӀэкӀилъхьагъ+.

ДзэлӀхэр Исус зэрэкӀэнэкӀагъэхэр

(Марк 15:16-20; Иуан 19:2-3)

27•Джащыгъум Ӏэшъхьэтет Пилат идзэлӀхэм Исус преторие[*] зыцӀэ унэшхом ыкӀоцӀ чӀащагъ, адрэ къэнэгъэ дзэлӀ купышхори Исус бгъу пстэумкӀэ къыкӀэлъырытхэу щызэхаугъоягъэх. 28ЕтӀанэ дзэлӀхэм Исус ищыгъынхэр къыщахыхи, плъыжь чӀапцӀэу шъошэ кӀыхьэ щалъагъ. 29Панэм хэшӀыкӀыгъэ пачъыхьэ тандж фабли, ышъхьэ тыралъхьагъ, ыӀэ джабгъуи бэщ ӀэкӀалъхьагъ. Ащ нэужым лъэгонджэмышъхьэкӀэ ыпашъхьэ къитӀысхьэхи, «Опсэу, джуртмэ япачъыхь!» раӀозэ, кӀэнэкӀагъэх. 30Теужъунтхагъэх, бэщымкӀэ ышъхьэ еуагъэх+. 31ЗыкӀэнакӀэхэ ужым, шъошэ кӀыхьэр щахыжьи, ежь ищыгъынхэр щалъэжьыгъ. ЕтӀанэ къащым тыраӀулӀэнэу преторием ращыжьыгъ.

Исус къащым зэрэтыраӀулӀагъэр

(Марк 15:21-32; Лука 23:26-43; Иуан 19:17-27)

32•Къалэм къыдэкӀхэзэ, Симон ыцӀэу, къалэу Кириние[*] щыщ лӀы горэм ӀукӀагъэх. Исус икъащ ыхьынэу ар рагъэзыгъ. 33Исус къызащэм, Голгофэ зыфаӀорэ чӀыпӀэм нэсыгъэх (Голгофэм къикӀырэр «Шъхьэпкъ ЧӀыпӀэр» ары). 34Ащ зынэсхэм, сэнэпсрэ зэзыпс дыджырэ зэхэшӀыхьагъэу ешъонэу Исус ратыгъ; зыхэхъумпӀэм, ешъоным фэежьыгъэп+. 35ЕтӀанэ Исус къащым тыраӀулӀагъ. Пхъэдз радзэзэ, Исус ищыгъынхэр зэфагощыгъэх+. 36ЕтӀанэ ащ дэжьым тӀысыгъэхэу, Исус аухъумэщтыгъ. 37Исус къащым зыкӀытыраӀулӀагъэр пхъэмбгъу горэм тетхагъэу, ежь ышъхьагъкӀэ къащым тыраӀулӀагъ: «Мыр Исус, джуртхэм я Пачъыхь». 38А чӀыпӀэм хъункӀэкӀуитӀу, зыр иджабгъукӀэ адрэр исэмэгубгъукӀэ, Исус игъусэхэу къащхэм атыраӀулӀагъэх. 39БлэкӀырэ цӀыфхэр Исус ехъоныщтыгъэх, ашъхьэхэр агъэсысхэу,+
40моущтэу аӀозэ:

– О Тхьэм иунэшхо зэхэзыкъутэу, мэфищкӀэ зэтезгъэуцожьыщтыр, умыкӀодэу зыкъэгъэнэжь! О Тхьэм ури Къомэ, къащым къехыжь!+

41Ащ фэдэу дин пэщэшхохэми, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэми, нахьыжъхэми Исус кӀэнакӀэхэу къаӀуагъ:

42– НэмыкӀ цӀыфхэр мыкӀодхэу къыгъэнэжьыгъэх, ау ежь зыкъыгъэнэжьышъурэп. Ежь Израиль ипачъыхьэмэ, къащым къерэхыжьи, ежьыркӀэ шӀошъхъуныгъэ тиӀэ хъущт+. 43Ежь Тхьэм щэгугъы. Джы Тхьэр ежь къыфаемэ, мыкӀодэу къерэгъэнэжь. Сыда пӀомэ, «Сэ Тхьэм сыри Къу» ыӀощтыгъэ. 44Исус игъусэхэу къащхэм тыраӀулӀэгъэ хъункӀакӀохэри ащ къехъоныщтыгъэх.

Исус зэрэлӀагъэр

(Марк 15:33-41; Лука 23:44-49; Иуан 19:28-30)

45•Щэджагъом[*] щегъэжьагъэу сыхьатыр щым[*] нэс а хэгъэгум тыдэкӀи шӀункӀ къыщыхъугъ. 46Сыхьатыр щым Исус мэкъэшхокӀэ джагъэ:

– Или, Или! Лама сабахтани?[*] (Ащ къикӀырэр: – О си Тхь! Си Тхь! Сыд пае О сыкъэубгынагъ?)+

47А чӀыпӀэм щытхэм ащыщхэм ар зызэхахым, аӀуагъ:

– Пегъымбар Иляс еджэ.

48Ащ лъыпытэу ахэмэ ащыщэу зыгорэ Ӏулъади, кӀышъо зэраӀотырэр къыштагъ. Сэнэпс шӀоӀугъэр хиз ышӀи, бэщ горэм пилъхьи, Исус кӀигъэшъунэу фищэигъ+.

49– Зэ, пегъымбар Иляс къакӀоу, мыкӀодэу къыгъэнэжьмэ, тежъугъэплъ, – къаӀуагъ адрэхэм.

50Ау Исус джыри зэ мэкъэшхокӀэ джи, ыпсэ ытыгъ.

51Джащыгъум Тхьэм иунэшхо ипэӀухъо ыпшъэкӀэ къыщегъэжьагъэу ыхэ нэсыфэ тӀоу къызэготхъыгъ. ЧӀыгури къэсысыгъ, мыжъохэри зэгоутыгъэх+. 52Къэунэхэри зэӀукӀыхи, Тхьэм ицӀыф лъапӀэхэу лӀагъэхэм ащыщхэу бэ къэтэджыжьыгъ+. 53Ахэр къэунэхэм къачӀэкӀыжьыгъэх, Исус лӀагъэмэ къызахэтэджыкӀыжь ужыми, къэлэ лъапӀэу Ерусалим дахьэхи, бэмэ зыкъарагъэлъэгъугъ.

54Дзэ пащэми ащ игъусэхэу Исус зыухъумэщтыгъэхэми чӀыгур къызэрэсысырэри зэкӀэ хъугъэ-шӀагъэри залъэгъум, лъэшэу щтагъэхэу аӀуагъ:

– Шъыпкъэ дэдэу мыр Тхьэм ы Къуагъ.

55ЧыжьэкӀэ къаплъэхэу, бзылъфыгъэ Ӏаджи ащ дэжьым щытыгъ. Ахэр Исус ӀэпыӀэгъу фэхъухэзэ, игъусэхэу Галилей къикӀыгъагъэх. 56Мыхэр ахэмэ ахэтыгъэх: къуаджэу Магдалэ[*] щыщ Мерэми, Зебедей ыкъохэм яни, нэмыкӀ Мерэми. Ар Якъубэрэ Иосыйрэ янагъ+.

Исус ихьадэ къэунэм зэрэчӀалъхьажьыгъэр

(Марк 15:42-47; Лука 23:50-56; Иуан 19:38-42)

57•Пчыхьэ къызэхъум, Юсыф ыцӀэу, къуаджэу Ариматей щыщэу, лӀы бай горэ къэкӀуагъ. Ари Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщыгъ. 58Ар Пилат дэжь кӀуи, Исус ихьадэ кӀэлъэӀугъ. Джащыгъум хьадэр Юсыф ратыжьынэу Пилат унашъо ышӀыгъ. 59Юсыф хьадэр къышти, чэфын къабзэ рищэкӀи, 60къэунакӀэу ежь пае Ӏошъхьэ цакӀэм харигъэупкӀыгъэм чӀилъхьажьыгъ. ЕтӀанэ Юсыф къэунэ чӀэхьапӀэм мыжъошхо ӀуигъэукӀораий, ӀукӀыжьыгъ. 61Къуаджэу Магдалэ щыщ Мерэмрэ адрэ Мерэмрэ ащ дэжьым щыӀагъэх, къэунэм пэӀусхэу.

Къэунэм икъэрэгъулэхэр

62ЯтӀонэрэ мафэу бэрэскэшхом къыкӀэлъыкӀорэ мафэм дин пэщэшхохэмрэ фарисейхэмрэ зэрэугъоихи, Ӏэшъхьэтет Пилат дэжь кӀуагъэх.

63– Тхьэматэ, а пцӀыусым псаузэ, «Мэфищ нэужым лӀагъэхэм сыкъахэтэджыкӀыжьыщт» зэриӀогъагъэр тыгу къэкӀыжьыгъ, – къаӀуагъ ахэмэ+. 64– Арышъ, ящэнэрэ мафэм нэсыфэ къэунэм фэсакъыхэзэ, къэрэгъулэхэм аухъумэнэу унашъо шӀы. Армырмэ, игъогу рыкӀохэрэр къэкӀонхэшъ, ихьадэ атыгъунышъ, цӀыфмэ араӀощт: «ЛӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъ». А аужырэ пцӀыр апэрэ пцӀым нахьи нахь дэй хъущт.

65– Къэрэгъулэхэр шъосэтых, шъукӀуи, шъо зэрэшъулъэкӀэу къэунэр къэжъугъэгъун, – ариӀуагъ Пилат.

66Ахэр кӀохи, къэунэм къэрэгъулэхэр Ӏуагъэуцуагъэх, мыжъоми мыхъур тырадзагъ+.

ЯТӀОКӀЫРЭ ИНЭРЭШЪХЬ

Исус лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыгъэр

(Марк 16:1-8; Лука 24:1-12; Иуан 20:1-10)

28^1•Шэмбэтыр блэкӀыгъэу, тхьэмафэм иапэрэ мафэм нэф къызэшъым, Магдалэ щыщ Мерэмрэ адрэ Мерэмрэ къэунэм еплъынхэу кӀуагъэх+.

2ОшӀэ-дэмышӀэу чӀыгур лъэшэу къэсысыгъ, сыда пӀомэ, Зиусхьаным имэлэӀич уашъом къехи, къэунэм Ӏухьи, мыжъошхор ӀуигъэукӀорэикӀи, ащ тетӀысхьагъ+. 3Ащ итеплъэ пчыкӀэм фэдэу ищыгъынхэри осым фэдэу фыжьыбзагъэх+. 4Къэрэгъулэхэр ащ зэрэщыщынэхэрэм пае къэкӀэзэзыгъэх, хьадашъуи яӀэ хъугъэ+.

5– Шъумыщын, – ариӀуагъ мэлэӀичым бзылъфыгъэмэ. – Исусэу къащым тыраӀулӀагъэм шъузэрэлъыхъурэр сэшӀэ. 6Ар мыщ щыӀэжьэп. ЗэриӀуагъэм тетэу, ар лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъ. ШъуӀухьи, шъуеплъ Зиусхьаныр зыдэщылъыгъэ чӀыпӀэм. 7Джы псынкӀэу шъукӀуи, игъогу рыкӀохэрэм яшъуӀу: «Исус лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъ. Шъо шъуапэ ар Галилей кӀощт. Ащ дэжьым ар щышъулъэгъужьыщт». Джары, къэбарыр сэ шъосӀуагъэ+.

8Бзылъфыгъэхэр къэунэм ӀукӀыжьхи, агучӀэ изыгъэу, ау гушӀогъошхуи яӀэу, макъэ арагъэӀунэу Исус игъогу рыкӀохэрэм адэжь ечъэжьагъэх. 9Игъогу рыкӀохэрэм макъэ арагъэӀунэу а бзылъфыгъэхэр чъэхэзэ, ошӀэ-дэмышӀэу Исус къаӀукӀи, къариӀуагъ:

– Шъопсэу. Мыдрэхэр Исус ечъалӀэхи, ыпашъхьэ лъэгонджэмышъхьэкӀэ итӀысхьэхи, ылъакъохэр аубытыгъ+. 10Джащыгъум Исус къариӀуагъ:

– Шъумыщын. ШъукӀуи, сшыхэр[*] Галилей кӀонхэу макъэ яжъугъэӀу. Ащ сэри сыщалъэгъущт+.

Дин пэщэшхохэм къэрэгъулэхэр къуалъхьэкӀэ зэращэфыгъэхэр

11Бзылъфыгъэхэр кӀохэ зэхъум, къэрэгъулэхэм ащыщхэр къалэу Ерусалим дахьэхи, дин пэщэшхохэм адэжь кӀохи, зэкӀэ хъугъэр араӀотагъ. 12Дин пэщэшхохэр, нахьыжъхэр ягъусэхэу, зэрэугъоихи, зэупчӀыжьыгъэх. Ахъщабэ къэрэгъулэхэм арати, 13араӀуагъ:

– «Чэщым тэ тызыхэчъыем, Исус игъогу рыкӀохэрэр къакӀохи, ихьадэ атыгъугъ» шъуӀон фае. 14А къэбарыр Ӏэшъхьэтетым зызэхихыкӀэ, дгъэсамбырынышъ, шъори зи къышъуимыӀонэу тшӀыщт.

15Аущтэу къэрэгъулэхэм ахъщэр ашти, араӀуагъэм тетэу зекӀуагъэх. Непэ къынэсыжьэу а къэбарыр джуртмэ зэрахьэу ахэлъ.

Исус игъогу рыкӀохэрэм Ӏофэу ашӀэнэу апшъэ рилъхьагъэр

(Марк 16:14-18; Лука 24:36-49; Иуан 20:19-23; Апостол. 1:6-8)

16•Ащ нэужым Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀузыр Галилей кӀохи, ежь зыфиӀогъэгъэ Ӏуашъхьэм дэкӀоягъэх. 17ЕтӀанэ Исус залъэгъум, лъэгонджэмышъхьэкӀэ ыпашъхьэ итӀысхьагъэх; ау зышӀошъ мыхъурэ заулэ ахэмэ ахэтыгъ+. 18Исус игъогу рыкӀохэрэм къабгъодахьи, ариӀуагъ:

– Уашъоми чӀылъэми тетыгъошхор зэкӀэ щысиӀэу сӀэ илъ+. 19Арышъ, шъукӀуи, лъэпкъ пстэури сигъогу къытежъугъахь. Ты лъапӀэми, ы Къуи, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀи ацӀэкӀэ шъуумэхъыхи,+
20унашъохэу шъосӀуагъэхэр зэкӀэ агъэцэкӀэнхэу яшъуӀу. ШъыпкъэмкӀэ, дунаим икӀэух нэс сэ ренэу сышъуигъусэщт. Амин+.

* u1:1 къэбарышӀур – Исус Христос ехьылӀэгъэ къэбарышӀур ары. Тхьэм пегъэмбархэм ажэкӀэ цӀыфхэр къызэригъэгугъэгъэ Ӏофхэр Исус Христос Ӏофэу ышӀагъэмкӀэ ыгъэшъыпкъэжьхэзэ ыгъэхъугъэх, арэущтэуи цӀыфхэр мыкӀодхэу къызэригъэнэжьынхэ гъогу афишӀыгъ.

* 1:1 Даутэ ыкъор, Ибрахьимэ ыкъор – ахэмэ алъэпкъ къытекӀыгъэ лӀыр ары.

* 1:3 Пэрэцрэ Зарэрэ – Иудэ ыкъо зэтӀуазэхэр ары. Еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 38:27-30.

* 1:6 Урый зыцӀэм ишъузыгъ – Батшэбэ ары. Еплъ Пегъымбар Самуел икъэбархэр зэрыт ятӀонэрэ тхылъым (2 Царств) 12:24.

* 1:11 Бабилэн къэлэшхом лӀыгъэкӀэ защэхэ лъэхъаным – Исус къэхъуным ыпэкӀэ 598-рэ илъэсым пачъыхьэ Нэбухэднэцар идзэлӀхэм джурт цӀыфхэр лӀыгъэкӀэ Бабилэным аригъэщагъэх.

* 1:12 Израиль цӀыфхэр Бабилэным защэхэ ужым – Исус къэхъуным ыпэкӀэ 538-рэ илъэсым Персие хэгъэгум и Кайсарэу Кир зыцӀэм джуртхэм яхэгъэгу къагъэзэжьынэу фит ышӀыжьыгъэх.

* 1:17 лӀыуж – тымрэ ыкъомрэ азыфагу дэлъ уахътэр ары.

* 1:17 Христос – Мэссихьыр ары. Пачъыхьэ Даутэ илъэпкъ къытекӀыгъэу, пегъымбархэм къызэраӀуагъэм тетэу, израиль цӀыфхэм шъхьафитыныгъэрэ мамыр тетыгъомрэ аригъэгъотынэу Тхьэм ахэр къызэригъэгугъэгъэ пщы лъапӀэр ары.

* 1:18 Юсыф къыщэнэу ыгъэнэфэгъагъ – джурт хабзэм тетэу лӀы горэм ыгъэнэфэгъэ пшъашъэр къыщэнэу фэмыемэ, къэзыщэгъэ лӀым ишъуз зэритӀупщыжьырэ хабзэм тетэу ытӀупщыжьын фае.

* 1:20 Даутэ ыкъо – Даутэ илъэпкъ къытекӀыгъэ лӀыр ары.

* 1:21 Исус – а цӀэм къикӀырэр цӀыфхэр мыкӀодхэу «Къэзгъэнэжьырэр» ары.

* 1:22-23 Зиусхьаным мы гущыӀэхэу – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 7:14.

* 2:1 Ирод пачъыхьэр – Ирод Иныр ары. Исус къэхъуным ыпэкӀэ я 37-4 илъэсхэм къакӀоцӀ израиль хэгъэгум зэкӀэм ипачъыхьагъ

* 2:1 иудей къалэу Бет-Лэхьэм – израиль хэгъэгум ихэкухэм ащыщ Иудей хэкум икъал, Ерусалим километрийкӀэ пэчыжьэу, икъыблэ лъэныкъомкӀэ ит.

* 2:1 тхьэгурымагъохэр – пкӀыхьапӀэхэм къарыкӀхэрэмрэ жъуагъохэм яӀофрэ апылъхэзэ, пачъыхьэ горэм е пщы горэм фэлажьэхэзэ, акъылэгъу фэхъухэрэр ары.

* 2:4 Тэурат егъэджэкӀо пащэхэр – Тэурат хабзэм итхэмрэ джуртхэм адрэ тхылъ лъапӀэхэу яӀэхэм арытхэмрэ цӀыфхэм агурызгъаӀощтыгъэ пащэхэр ары.

* 2:5-6 пегъымбарым моущтэу къытхыгъ – еплъ Пегъымбар Михэ тхылъэу ытхыгъэм 5:2 ; Пегъымбар Самуел икъэбархэр зэрыт ятӀонэрэ тхылъым (2 Царств) 5:2.

* 2:11 ладан – сты зыхъукӀэ, мэ ӀэшӀу зыпыурэ мыстхъу лъэпкъ.

* 2:11 смирнэ – мэ ӀэшӀу зыпихырэ уц лъэпкъ.

* 2:15 Зиусхьаным мы гущыӀэхэу – еплъ Пегъымбар Хьошеа тхылъэу ытхыгъэм 11:1.

* 2:17-18 пегъымбар Иеремие къыӀуагъэхэр – еплъ Пегъымбар Иеремие тхылъэу ытхыгъэм 31:15.

* 2:18 къуаджэу Рамэ – Ерусалим километрийкӀэ пэчыжьэу, итемыр лъэныкъомкӀэ итыгъ.

* 2:22 Архелай – Ирод Иным ыкъохэм ащыщыгъ. Исус къэхъуным ыпэкӀэ я 4-рэ илъэсым щегъэжьагъэу Исус къызэхъу нэужым я 6-рэ илъэсым нэсыфэ, хэкухэу Иудей, Самарие, Идумей япщыгъ.

* 2:22 Галилей хэкур – Израиль хэгъэгум итемыр лъэныкъо ит. Архелай ышэу Ирод Антипэ зыцӀэр а хэкум ипщыгъ.

* 2:23 НазареткӀэ заджэхэрэ къалэр – Галилей псыхъураем икъыблэ цыпэ километр 26-кӀэ пэчыжьэу, итыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀэ ит.

* 3:1 умэхъыныр – «ШъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэгъожьи, зысэжъугъэумэхъ, Тхьэм ахэр къышъуфигъэгъунхэм пае» ыӀоти, умэхъэкӀо Иуан цӀыфхэр ыумэхъыщтыгъэх. Еплъ Марк 1:4. Исус уашъом зыдэкӀоежьыгъэм къыщегъэжьагъэу, цӀыфхэм зарагъэумэхъы – е псым чӀагъаох, е псы тӀэкӀу ашъхьэхэм атыраутхэ. Аущтэу ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ яӀэ зэрэхъугъэр къагъэлъагъо. Ащ нэмыкӀэуи Исус лӀи, лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыгъэм пае, япсэкӀодшӀагъэхэр къафэгъугъэхэу, мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ яӀэ зэрэхъугъэми шыхьат фэхъух.

* 3:2 Тхьэу уашъом щыӀэм и Тетыгъошхо – Тхьэм мы дунаими, мы дунаим ицӀыфхэми тетыгъошхоуи лъэкӀышхоуи афыриӀэр ары. КъэбарышӀур Тхьэм и Тетыгъошхо зытегущыӀэкӀэ, зигугъу ышӀырэр загъорэ мы уахътэм Тхьэм тетыгъошхоу иӀэр ары, загъори къэкӀощт уахътэм тетыгъошхоу иӀэщтыр ары, загъори Тхьэм дэжь мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ щыуиӀэныр ары.

* 3:3 пегъымбар Ешайа зыфиӀуагъэр – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 40:3. Пегъымбар Ешайа Исус къэхъуным ыпэкӀэ 759-698-рэ илъэсхэм къакӀоцӀ псэугъэ.

* 3:7 фарисейхэр – джуртхэм ащыщхэу диныр зылэжьырэ цӀыф купыгъ. Ахэр Тэурат хабзэм итхэмрэ ятэжъхэм къакӀэныжьыгъэ хабзэхэмрэ агу етыгъэу апылъыщтыгъэх.

* 3:7 саддукейхэр – дин пащэхэм ащыщхэу, диныр зылэжьхэу лӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр зышӀошъ мыхъухэрэ тхьэмэтэ купыгъ. Ахэмэ тхылъ лъапӀэхэу алъытагъэхэр Тэурат хабзэм ит тхылъитфыр ары ныӀэп.

* 3:7 блэщылъф – блэм къыхэкӀырэ лъфыгъэр ары.

* 3:17 Мары сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэу сыгу зэӀурэр – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 2:7; Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 22:2; Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 42:1.

* 4:4 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 8:3.

* 4:6 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 90:11-12.

* 4:7 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:16.

* 4:10 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:13.

* 4:12 Иуан хьапсым чӀадзагъэу – Ирод Антипэу Галилей хэкумрэ Перей хэкумрэ япщ иунашъокӀэ умэхъэкӀо Иуан хьапсым чӀадзагъ. Еплъ Маттэ 14:3-4.

* 4:13 хэкухэу Забулонрэ Нафталыйрэ – Забулонрэ Нафталыйрэ Израиль лъэпкъым щыщ лӀэкъуитӀугъ. Ахэмэ яхэкухэр Галилей псыхъураем итыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀи итемыр лъэныкъомкӀи итыгъэх.

* 4:14-16 пегъымбар Ешайа мы гущыӀэхэу къыӀуагъэхэр… – еплъ Пегъымбар Ещайа тхылъэу ытхыгъэм 9:1-2.

* 4:18 Галилей псыхъураер – Галилей хэкум ит псыхъурай. ИкӀыхьагъэ километрэ 21-рэ мэхъу, инахь шъомбгъуапӀэр километрэ 13 мэхъу.

* 4:23 синэгогу – джуртмэ ятхьэлъэӀупӀ ары.

* 4:24 Сирие хэкур – Рим къэралыгъошхом щыщ хэкугъ. Израиль хэгъэгур Сирие хэкум щыщыгъ.

* 4:25 КъэлипшӀ – ахэр хымэ къэлагъэх. Ахэмэ анахьыбэхэр Галилей псыхъураем икъыблэ тыгъэ къокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ итыгъэх.

* 5:3 гурэ псэрэкӀэ тхьамыкӀэхэр – Тхьэр зэрящыкӀагъэр зыдэзышӀэжьхэрэр ары.

* 5:17 Тэурат хабзэр – пегъымбар Мусэ тхылъитфэу ытхыгъэхэр ары. Тэурат хабзэр джуртхэм ятхылъ лъапӀэхэм ащыщэу апэрэ Ӏахь мэхъу.

* 5:17 пегъымбархэм атхыгъэ тхылъхэр – джуртхэм ятхылъ лъапӀэхэм ащыщхэу ятӀонэрэ Ӏахь мэхъу.

* 5:21 цӀыфхэм зэрараӀуагъэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 20:13.

* 5:21 хьыкумэшӀыр – цӀыф горэ хыемэ е мысэмэ, хабзэм иунашъо тетэу зэхэзыфырэр ары.

* 5:22 зэшыхэр – зы дин зылэжьыхэрэр ары.

* 5:22 Тхьэмэтэ Хэсэшхор – дин Ӏофхэм яхьылӀагъэу хьыкум зышӀэу, анахь тетыгъо зиӀэ хасэу джуртхэм яӀагъэр ары. Тхьэмэтэ нэбгырэ 70-рэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтыгъ. А хэсэшхом итхьэматэр дин пэщэшхор арыгъэ. Тхьэмэтэ Хэсэшхом загъорэ «СинедрионкӀэ» еджэх.

* 5:26 чапычыр – лептитӀу мэхъу. Лептэр анахь осэ цӀыкӀу зиӀэ гъоплъэ ахъщэ жъгъэеу щыӀагъэр ары.

* 5:27 зэраӀуагъэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 20:14.

* 5:31 мыри аӀуагъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:1.

* 5:33 цӀыфхэм зэрараӀуагъэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 19:12, яплӀэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 30:2, ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 23:21.

* 5:38 зэраӀуагъэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 21:24.

* 5:43 зэраӀуагъэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 19:18.

* 5:46 хьакъулахь ахъщэр – цӀыфхэр къалэ горэм зыдахьэхэкӀэ е зыдэкӀхэкӀэ, псэуалъэхэу, хьапщыпхэу, лэжьыгъэхэу яӀэхэм атырилъхьэщтыгъэу Рим къэралыгъошхом ахъщэу ратын фэягъэр ары. ЦӀыфхэм, анахьэу дин тхьэматэхэм, хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэр зэрапэсыщтыгъэхэп, гъэнэфэгъэу дин унашъохэм ахэр зэрямыдэӀущтыгъэхэм пае.

* 7:29 тетыгъошхо иӀэу, цӀыфхэм Ӏофхэр аригъашӀэщтыгъэхэти ары – Исус Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм афэдагъэп. Ахэмэ пэсэрэ дин пэщэ еджэгъэшхохэм ягущыӀэхэмкӀэ ежьхэм къаӀуагъэхэр агъэшъыпкъэжьынхэм пылъыщтыгъэх.

* 8:3 тырилъхьи – шъоджэ уз Ӏае зиӀэм узыр пыпхынкӀэ щынэгъуагъэ, пӀэ теплъхьанэу хъущтыгъэп.

* 8:5 къалэу Капернаум – Галилей псыхъураем итемыр тыгъэ къохьэпӀэ Ӏушъо Ӏут.

* 8:17 пегъымбар Ешайа мы гущыӀэхэу къыӀуагъэхэр – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 53:4.

* 8:28 Гергесэ – Гадар ятӀонэрэ цӀэу къалэми хэкуми яӀагъ.

* 9:13 мы гущыӀэхэу Тхьэм къыӀуагъэхэр – еплъ Пегъымбар Хьошеа тхылъэу ытхыгъэм 6:6.

* 9:14 тэнэкӀы – агухэмкӀэ фаехэу, ахэм тхьэмафэ къэс мэфитӀо анэкӀыщтыгъ.

* 9:27 Даутэ ы Къу – цӀыфхэр мыкӀодхэу Къэзгъэнэжьырэр пачъыхьэ Даутэ илӀакъо зэрэщыщым пае, джуртхэр ащ «Даутэ ы КъокӀэ» еджэх.

* 10:2 апостол – нэмыкӀ цӀыф горэм ыцӀэкӀэ гущыӀэнэуи Ӏоф ышӀэнэуи фитыныгъэ зиӀэр ары. Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀум «апостолхэкӀэ» яджэх. Ахэр Исус илӀыкӀохэу тетыгъо зэритыгъэхэр ары.

* 10:4 Симонэу зихэгъэгу ыпсэ емыблэжьэу фэлажьэщтыгъэр – ар Палестин хэгъэгум фэлажьэрэ цӀыф куп горэм щыщыгъэнкӀи мэхъу. Рим къэралыгъошхом щыщхэу яхэгъэгу ашӀозыубытыгъэхэм къатырахыжьыным а купым хэтхэр ыуж итыгъэх.

* 10:5 Самарие хэкур – Иудей хэкумрэ Галилей хэкумрэ азыфагу дэлъ хэкур арыгъэ. Джуртхэмрэ самарие цӀыфхэмрэ алъэпкъхэри, яхабзэхэри, ядинхэри зэрэзэфэшъхьафхэм пае зэпыищтыгъэх.

* 10:15 къалэхэу Содомрэ Ӏаморрэрэ – ахэр Хы ЛӀагъэм иӀушъо Ӏутыгъэх. Ахэмэ адэс цӀыфхэм ябзэджагъэ пае Тхьэм а къэлитӀур машӀокӀэ ыгъэкӀодыгъагъэх. Еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 19:24-28.

* 10:25 БаӀал-Зэбул – джынапцӀэхэм япэщэ шэйтаныр ары.

* 11:2 Иуан хьапсым чӀэсэу – еплъ 14:3-4.

* 11:10 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытыр – еплъ Пегъымбар Малахие тхылъэу ытхыгъэм 3:1.

* 11:14 къэкӀон фэегъэ пегъымбар Иляс – еплъ Пегъымбар Малахие тхылъэу ытхыгъэм 4:5-6.

* 11:21 къалэхэу Тиррэ Сидонрэ – ахэр хымэ къалэхэу Галилей хэкум итемыр лъэныкъомкӀэ хы Ӏушъом Ӏутыгъэхэр ары.

* 11:23 О Капернаум… упхырызыщт нахь – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 14:13, 15.

* 11:23 къалэу Содом – еплъ 10:15.

* 11:29 Сэ сибжь – бжьыр цухэр е псыцухэр кум зыкӀашӀэкӀэ, апшъэ далъхьэрэ пхъэр ары.

* 12:1 шэмбэт мафэр – джуртхэм ямэфэ лъапӀ ары. А мафэм хэти Ӏоф ышӀэнэу фитэп.

* 12:2 пшӀэ мыхъущтыр – Мусэ и Тэурат хабзэ иунашъо тетэу, шэмбэт мафэм лэжьыгъэ къэпхы хъущтыгъэп. Еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 34:21.

* 12:3-4 ащ ышӀагъэр – еплъ Пегъымбар Самуел икъэбархэр зэрыт апэрэ тхылъым (1 Царств) 21:1-6.

* 12:4 цӀыфхэм Тхьэм ыпашъхьэ ралъхьэгъэ хьалыгъур – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:5-9.

* 12:5 дин пащэхэр шэмбэт мафэм лажьэхэу, а мафэр амыгъэлъапӀэми – ахэмэ Тхьэм къурмэн фашӀызэ, Ӏоф ашӀэщтыгъ. Еплъ Пегъымбар Мусэ яплӀэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 28:9-10.

* 12:7 Тхьэм къыӀогъэ гущыӀэхэр – еплъ Пегъымбар Хьошеа тхылъэу ытхыгъэм 6:6.

* 12:17-21 Тхьэм мы гущыӀэхэу – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 42:1-4.

* 12:20 Къамыл ныкъо зэпыкӀ… макӀэу блэрэ шъагъэр – заухъумэжьын зымылъэкӀэу, лъэкӀ зимыӀэ цӀыфхэр ары.

* 12:40 Юныс – еплъ Пегъымбар Юныс икъэбар зэрыт тхылъым 2:1.

* 12:42 бзылъфыгъэ пачъыхьэр – еплъ Пачъыхьэхэм якъэбархэр зэрыт апэрэ тхылъым (3 Царств) 10:1-10.

* 13:14-15 Тхъэм… пегъэмбар Исайас… къыригъэӀуагъэхэр – еплъ Пегъэмбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 6:9-10. Пегъэмбар Исайас, Исус къэхъуным ыпэ 759-698 илъэсхэм къакӀоцӀ псэугъагъ.

* 14:1 пщэу Ирод – Ирод Антипэ ары. Исус къэхъуным ыпэкӀэ я 4-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Исус къызэхъу нэужым я 39-рэ илъэсым нэс, ар Галилей хэкумрэ Перей хэкумрэ япщыгъ.

* 15:4 Тхьэм ыӀуагъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 20:12; 21:17.

* 15:7-9 пегъымбар Ешайа зеӀом – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 29:13.

* 15:22 Ханаан хэкум щыщэу бзылъфыгъэ горэ – а бзылъфыгъэр мыджуртэу, Рим къэралыгъошхом щыщ Сирие хэкум къыщыхъугъ. Еплъ Марк 7:26.

* 16:4 пегъымбар Юныс инэшанэ – еплъ 12:39-40.

* 16:13 къалэу Кайсарфилипие – Галилей псыхъураем километрэ 40-кӀэ пэчыжьэу, итемыр лъэныкъомкӀэ итыгъ.

* 16:14 пегъымбар Иляс – ащ чӀылъэм къыгъэзэжьынышъ, Христос игъогу фигъэпсынэу джуртхэр паплъэщтыгъэх. Еплъ Пегъымбар Малахие тхылъэу ытхыгъэм 4:5-6.

* 16:18 Петрэ – а цӀэм къикӀырэр «мыжъо»

* 16:21 нахьыжъхэр – лъытэныгъэ зиӀэ джурт дин тхьэмэтэ купыгъ. Ахэмэ ащыщхэу заулэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтыгъ.

* 17:5 Мары сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэу сыгу зэӀурэр – еплъ 3:17.

* 17:10 Ыпэ рапшӀэу пегъымбар Иляс къэкӀон фае – еплъ 16:14.

* 17:20 андэгурацэм – горчицэ зыфаӀорэм ыцэ ары, ахэр жъгъэй дэдэх.

* 17:24 Тхьэм иунэшхо пае хьакъулахь ахъщэу (еплъ 5:46) дидрахм зыцӀэр – хэтрэ зы джуртэу зыныбжь икъугъэм илъэс къэс лэжьакӀом имэфэпкӀитӀум фэдиз ахъщэ Тхьэм иунэшхо пае ытын фэягъ.

* 18:16 шыхьатитӀумэ е шыхьатищымэ къаӀорэмкӀэ… – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 19:15.

* 18:17 хьакъулахь ахъщэр хэзыхырэр – еплъ 5:46.

* 18:24 талант – зы талантыр динар минихым фэдиз мэхъу. Зы динар лэжьакӀом имэфапкӀэщтыгъ.

* 19:4 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытхэр – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 1:27.

* 19:5 Тхьэм зэриӀуагъэр – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 2:24.

* 19:7 пегъымбар Мусэ унашъо къышӀыгъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:1.

* 19:18-19 Сыд унашъоха – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 20:12-16; ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 19:18.

* 20:3 пчэдыжьым сыхьатыр бгъум дэжь – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «ящэнэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр пчэдыжьым сыхьатыр бгъур ары.

* 20:5 щэджагъом дэжь – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «яхэнэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр щэджагъор ары.

* 20:5 сыхьатыр щым дэжь – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «ябгъонэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр щэджэгъоужым сыхьатыр щыр ары.

* 20:6 сыхьатыр тфым дэжь – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «япшӀыкӀузэнэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр щэджэгъоужым сыхьатыр тфыр ары.

* 20:19 хымэ лъэпкъхэр – рим цӀыфхэу тетыгъо зиӀэхэр ары

* 20:20 Зебедей ыкъохэр – апостолхэу Якъубэрэ Иуанрэ ары. Еплъ Марк 10:35.

* 20:29 къалэу Ерихон – Ерусалим итемыр тыгъэ къокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ, километрэ 24-кӀэ пэчыжьэу, Иордан псыхъом итыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀэ ит.

* 21:1 Елеон зыцӀэ Ӏуашъхьэр – Ерусалим игъунэгъубзэу, итыгъэ къокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ Кедрон къуладжэм иадрабгъу ит

* 21:4-5 пегъымбарым мы гущыӀэхэу къыӀуагъэхэр – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 62:11; Пегъымбар Зэчрей тхылъэу ытхыгъэм 9:9.

* 21:5 къалэу Цион – Ерусалим ары.

* 21:9 мэкъэшхокӀэ аӀощтыгъ – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 117:25-26.

* 21:9 Хьусаннэ – щытхъу гущыӀ.

* 21:12 щэн-щэфакӀохэу ащ чӀэтхэр – ахэмэ къурмэныпхъэ былымхэр Тхьэм иунэшхо ищагу щащэщтыгъэх.

* 21:12 щэн-щэфакӀохэу ащ чӀэтхэр – ахэмэ къурмэныпхъэ былымхэр Тхьэм иунэшхо ищагу щащэщтыгъэх.

* 21:13 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 56:7.

* 21:13 хъункӀэкӀо гъэбылъыпӀэ – еплъ Пегъымбар Иеремие тхылъэу ытхыгъэм 7:11.

* 21:15 дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ – еплъ 2:4.

* 21:16 Тхьэм зэрэриӀуагъэр – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 8:3.

* 21:17 къуаджэу Бет-Ание – Ерусалим километрищкӀэ пэчыжьэу итыгъэ къокӀыпӀэ лъэныкъомкӀэ ит.

* 21:42 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 117:22-23.

* 22:16 пщэу Ирод дезгъаштэхэрэр – ахэр Рим Ӏэшъхьэтетым фэмыехэу, пачъыхьэ Ирод Иным къытекӀыгъэ цӀыфхэм ащыщэу зыгорэ пщы афэхъунэу фэягъэх.

* 22:17 Кайсар – а лъэхъаным, Исус къызэхъу нэужым 14-37 илъэсхэм къакӀоцӀ, Тиберые зыцӀэр рим Кайсарыгъ.

* 22:24 пегъымбар Мусэ ыӀуагъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 25:5-6.

* 22:31-32 мы гущыӀэхэу Тхьэм ыӀуагъэхэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 3:2-6.

* 22:36-37 Тхьэм иунашъохэм ащыщэу анахь лъэпӀэ дэдэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:5.

* 22:39 ятӀонэрэ унашъор – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 19:18.

* 22:43-44 Даутэ ыӀуагъэба – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 109:1.

* 23:5 янэмаз къэмлэнэжьыехэр – къэмлэнэжьыехэу (шъом хэшӀыкӀыгъэ дэлъхьэпӀэ цӀыкӀухэр) ятхылъ лъапӀэхэм арытхэм ащыщхэр зыдэлъхэр джуртхэм шъо кӀапсэкӀэ анатӀэхэмрэ аӀапшъэхэмрэ аращэкӀых. Еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:8; 11:18.

* 24:15 «Зэхэзыкъутэрэ ГущыкӀыгъор» – Исус «Зэхэзыкъутэрэ ГущыкӀыгъор» зыфиӀогъэ гущыӀэхэр пегъымбар Даниел икъэбар зэрыт тхылъым 9:27; 11:31; 12:11 итых. Пегъымбар Даниел зигугъу ышӀыгъэр къурмэншӀыпӀэу пачъыхьэ Антиок Епифан тхьэ нэпцӀхэм апае Тхьэм иунэшхо щигъэуцугъагъэр ары. Ар къызыхъугъэр Исус къэхъуным ыпэ 167-рэ илъэсыр ары. Ау Исус «Зэхэзыкъутэрэ ГущыкӀыгъом» игугъу зешӀым зыфиӀуагъэр Тхьэм шӀолӀыкӀ фызимыӀэу, бзэджэ дэдэ цӀыф гъэнэфагъэ горэу ары. Дунаим иаужырэ мафэхэм а цӀыфыр къэлъэгъон фай.

* 24:38-39 псы къиугъэшхор – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 6:13-7:24.

* 26:2 ӀутӀыжъ мэфэкӀ мэфэшхор – ӀутӀыжъ зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхомрэ Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхохэмрэ зэдагъэлъапӀэхэзэ, Тхьэм Мысырым къызэрэригъэкӀыжьыгъагъэхэр джуртхэм агъэлъапӀэ. ӀутӀыжъ мэфэкӀ мэфэшхор Нисан зыцӀэ мазэм и 14-м тефэ (яплӀэнэрэ мазэм иапэрэ мафэ пэгъунэгъу), Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхохэр Нисан и 15-22 мафэхэм къакӀоцӀ агъэлъапӀэх. А мафэхэм тэджэпс тхьацум халъхьэрэп.

* 26:3 дин пэщэшхор – дин пащэхэм ятхьэматэуи Тхьэмэтэ Хэсэшхоми итхьэматагъ.

* 26:17 Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхо мафэхэр – еплъ 26:2, ӀутӀыжъ зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхом.

* 26:25 Рабби – дин гъэсакӀор ары.

* 26:25 – Оры, къызэрэпӀорэм фэдэу, – е – О пшъхьэкӀэ къэпӀуагъ.

* 26:28 Сэ слъэу… зэзэгъыныгъэр къэзгъэшъыпкъэжьырэр – пэсэрэ зэзэгъыныгъэу Тхьэм ежьыррэ илъэпкърэ азыфагу дилъхьагъэр зыгъэшъыпкъэжьыгъагъэр къурмэныпхъэм ылъ арыгъэ. А лъыр цӀыфхэм атыраутхэгъагъ. Еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:7-8. Ащ фэдэу зэзэгъыныгъакӀэу Тхьэм ежьыррэ ицӀыфхэмрэ азыфагу дилъхьагъэр зыгъэшъыпкъэжьыгъэр Исус ылъэу къащым щыкӀэкӀыгъэр ары. А зэзэгъыныгъэм зэритым фэдэу, цӀыф горэм ИсускӀэ шӀошъхъуныгъэ иӀэ хъумэ, мыкӀодэу Тхьэм ар къыгъэнэжьыщт.

* 26:31 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Зэчрей тхылъэу ытхыгъэм 13:7.

* 26:64 – Ары, къызэрэпӀорэм фэд, – е – О пшъхьэкӀэ къэпӀуагъ.

* 26:65 ищыгъынхэр къызэгуитхъыгъэх – гущыкӀыгъэшхомрэ щынэгъошхомрэ къахэкӀыкӀэ, дин пэщэшхом ищыгъынхэр къызэгуитхъыгъэх.

* 27:2 Пилат – рим цӀыфхэм ащыщэу, Понтый Пилат, Исус къызэхъу нэужым 26-36 илъэсхэм къакӀоцӀ, хэкухэу Иудей, Самарие, Идумей яӀэшъхьэтетыгъ.

* 27:9-10 пегъымбар Иеремие мы гущыӀэхэу къыӀуагъэхэр – еплъ Пегъымбар Зэчрей тхылъэу ытхыгъэм 11:12-13; Пегъымбар Иеремие тхылъэу ытхыгъэм 32:6-10.

* 27:11 – Ары, къызэрэпӀорэм фэд, – е – О пшъхьэкӀэ къэоӀо.

* 27:27 преторие – Ӏэшъхьэтет Пилат иунэшхо ары.

* 27:32 къалэу Кириние – Ливие хэгъэгоу Африкэм итемыр лъэныкъом итым икъэлэшхуагъ.

* 27:45 щэджагъом – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «яхэнэрэ сыхьат» Ащ къикӀырэр щэджагъор ары.

* 27:45 сыхьатыр щым – зытырахыгъэ алыджыбзэм зэритыр «ябгъонэрэ сыхьат». Ащ къикӀырэр щэджэгъоужым сыхьатыр щыр ары.

* 27:46 Или, Или! Лама сабахтани – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 21:2.

* 27:56 къуаджэу Магдалэ – Галилей псыхъураем итыгъэ къохьэпӀэ лъэныкъомкӀэ ит.

* 28:10 сшыхэр – еплъ 5:22.

• 1:1 Лука 3:23-28

+ 1:1 УблапӀэ 22:18, 2СА 7:12-13

+ 1:2 УблапӀэ 21:3, УблапӀэ 25:6, УблапӀэ 29:35

+ 1:3 УблапӀэ 38,
+ 1:4 Рут 4:18-22
+ 1:6 1СА 17:12, 2СА 11:3, 2СА 12:24
+ 1:11 2ПА 24:14-15
+ 1:16 Лука 1:27
• 1:18 Лука 2:1-7
+ 1:18 Лука 1:27, Лука 1:35

+ 1:19 Хэбзэ тхыжьыгъэр 22:23-24, Хэбзэ тхыжьыгъэр 24:1

+ 1:21 Лука 1:31, Апостол. 4:12, Апостол. 13:38

+ 1:22 Маттэ 2:14, Маттэ 4:14, Маттэ 21:4, Маттэ 26:56, Марк 14:49, Иуан 19:36,

+ 2:1 Лука 1:5, Лука 2:4-7, Иуан 7:42
+ 2:6 2СА 5:2,
+ 2:11 МысырикӀыжь 30:23, Иуан 19:39
+ 2:12 УблапӀэ 20:6
+ 2:15 Маттэ 1:22
+ 2:17 Маттэ 27:9
+ 2:23 Лука 1:26, Лука 2:39, Иуан 1:45

• 3:1 Марк 1:1-8, Лука 3:1-9, Лука 3:15-17, Иуан 1:19-28

+ 3:1 Лука 1:80, Иуан 1:6
+ 3:2 Марк 1:15
+ 3:4 2ПА 1:8, 1СА 14:26
+ 3:6 Апостол. 19:18

+ 3:7 Маттэ 12:34, Маттэ 23:33, Рим. 5:9, 1 Фесс. 1:10

+ 3:9 Иуан 8:33
+ 3:10 Маттэ 7:19
+ 3:11 Иуан 1:15, Апостол. 2:3
+ 3:12 Маттэ 13:30, Евр. 6:8
• 3:13 Марк 1:9-11, Лука 3:21-22
+ 3:16 Апостол. 7:56, Иуан 1:32-33

+ 3:17 Марк 9:7, Иуан 12:28, Маттэ 17:5, 2 Пет. 1:17

• 4:1 Марк 1:12-13, Лука 4:1-13

+ 4:2 Хэбзэ тхыжьыгъэр 9:9, 1ПА 19:8, Маттэ 21:18

+ 4:3 1 Фесс. 3:5
+ 4:4 Хэбзэ тхыжьыгъэр 8:3
+ 4:6 Орэд ЛъапӀэхэр 90:11-12, Иуан 7:4
+ 4:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:16
+ 4:10 Маттэ 16:23, Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:13
+ 4:11 Лука 22:43
• 4:12 Марк 1:14-15, Лука 4:14-15
+ 4:12 Маттэ 14:3
+ 4:13 Маттэ 2:23, Марк 1:21
+ 4:14 Маттэ 1:23
• 4:18 Марк 1:16-20, Лука 5:1-11
+ 4:18 Иуан 1:40-42
+ 4:19 Маттэ 13:47
+ 4:20 Маттэ 19:27
• 4:23 Лука 6:17-19
+ 4:23 Марк 1:39
+ 4:24 Лука 2:2
+ 4:25 Марк 5:20, Марк 7:31
• 5:3 Лука 6:20-23
+ 5:4 ДжакӀо 7:3, 2 Кор. 7:10, Ӏоф. 21:4

+ 5:5 Орэд ЛъапӀэхэр 36:11, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 2:21

+ 5:6 Орэд ЛъапӀэхэр 41:2, Иуан 7:37

+ 5:7 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 19:17, Лука 6:36

+ 5:8 Орэд ЛъапӀэхэр 23:4, Орэд ЛъапӀэхэр 50:12, 1 Иуан 3:2, Евр. 12:14, Ӏоф. 22:4

+ 5:9 Якъуб 3:18, 2 Тим. 2:22, Иуан 1:12, 1 Иуан 3:1, 1 Иуан 5:1, Рим. 8:14

+ 5:11 Якъуб 1:2, 1 Пет. 4:14

+ 5:12 Апостол. 5:41, Якъуб 1:2, Рим. 5:3, 2 Кор. 12:10, Евр. 10:34

• 5:13 Марк 9:50, Лука 14:34-35
+ 5:14 Ефес 5:8
+ 5:15 Марк 4:21, Лука 8:16, Лука 11:33
+ 5:16 1 Пет. 2:12, 2 Кор. 9:13
+ 5:17 Рим. 3:31, Рим. 10:4
+ 5:18 Лука 16:17
+ 5:19 Маттэ 11:11, Маттэ 18:4
+ 5:20 Иуан 3:5
+ 5:21 МысырикӀыжь 20:13
+ 5:22 1 Иуан 3:15

+ 5:25 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 25:8, Лука 12:58-59

+ 5:27 МысырикӀыжь 20:14
+ 5:28 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 6:25
+ 5:30 Маттэ 18:8-9, Марк 9:43-44
• 5:31 Маттэ 19:9, Марк 10:11-12, Лука 16:18
+ 5:31 Хэбзэ тхыжьыгъэр 24:1-3
+ 5:32 Рим. 7:3, 1 Кор. 7:10-11
+ 5:33 Хэбзэ тхыжьыгъэр 23:21
+ 5:34 Апостол. 7:49

+ 5:35 Орэд ЛъапӀэхэр 98:5, Орэд ЛъапӀэхэр 47:3

+ 5:37 Якъуб 5:12

• 5:38 Лука 6:27-36

+ 5:38 МысырикӀыжь 21:23-25, Хэбзэ тхыжьыгъэр 19:21

+ 5:39 1 Пет. 2:23, Рим. 12:17, 1 Кор. 6:7

+ 5:42 Хэбзэ тхыжьыгъэр 15:7-8, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 21:26

+ 5:44 Рим. 12:20, Лука 23:34, Апостол. 7:60, 1 Пет. 3:9, Рим. 12:14

+ 5:45 Апостол. 14:17

+ 5:48 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:13, Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:4, Орэд ЛъапӀэхэр 17:31, Маттэ 19:21, Якъуб 1:4, Ефес 5:1, Кол. 1:28

+ 6:1 1 Иуан 2:29
+ 6:2 Лука 6:24
• 6:5 Лука 11:2-4
+ 6:5 Лука 18:11
+ 6:6 2ПА 4:33
+ 6:7 1ПА 18:26, ДжакӀо 5:1
+ 6:10 Маттэ 26:42
+ 6:11 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 30:8
+ 6:13 Маттэ 26:41, Иуан 17:15, 2 Фесс. 3:3
+ 6:14 Марк 11:25-26, Ефес 4:32, Кол. 3:13
+ 6:15 Маттэ 18:35, Якъуб 2:13
• 6:19 Лука 11:34-36, Лука 12:22-34

+ 6:19 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 23:4, 1 Тим. 3:3, 1 Тим. 6:9, Евр. 13:5, Якъуб 5:2-3

+ 6:20 Маттэ 19:21, 1 Пет. 1:4
+ 6:24 Лука 16:13
+ 6:25 Фил. 4:6, 1 Пет. 5:7
+ 6:26 Маттэ 10:31, Маттэ 12:12
+ 6:29 1ПА 10:4-7
+ 6:30 Маттэ 8:26, Маттэ 14:31, Маттэ 16:8
+ 6:33 Орэд ЛъапӀэхэр 36:4
• 7:1 Лука 6:37-38, Лука 6:41-42
+ 7:1 Рим. 14:10, 1 Кор. 4:5, Якъуб 4:12
+ 7:2 Марк 4:24, Рим. 2:1
+ 7:6 Маттэ 15:26
• 7:7 Лука 11:9-13

+ 7:8 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 8:17, Маттэ 18:19, Маттэ 21:22, Марк 11:24, Иуан 14:13-14, 1 Иуан 3:22, 1 Иуан 5:14

+ 7:11 УблапӀэ 6:5, Маттэ 12:34
+ 7:12 Лука 6:31, Маттэ 22:40, Гал. 5:14
• 7:13 Лука 13:24
+ 7:14 Орэд ЛъапӀэхэр 15:11
• 7:15 Лука 6:43-44, Лука 13:25-27

+ 7:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 13:1-3, Маттэ 24:11, Марк 13:22, Апостол. 13:6, 2 Пет. 2:1, 1 Иуан 4:1, Апостол. 20:29

+ 7:16 Якъуб 2:18
+ 7:17 Маттэ 12:33-35
+ 7:19 Маттэ 3:10

+ 7:22 Маттэ 25:11, Лука 6:46, Иуан 13:13, Марк 9:38, Лука 9:49

+ 7:23 Орэд ЛъапӀэхэр 6:9, Маттэ 25:41
• 7:24 Лука 6:47-49
+ 7:27 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 10:25
+ 7:29 Марк 1:22, Лука 4:32
• 8:1 Марк 1:40-45, Лука 5:12-16
+ 8:2 2ПА 5:1, Марк 9:22

+ 8:4 Маттэ 9:30, Маттэ 17:9, Марк 1:34, Лука 17:14

• 8:5 Лука 7:1-10
+ 8:8 Орэд ЛъапӀэхэр 106:20
+ 8:10 Апостол. 10:2
+ 8:11 Лука 13:29, Лука 16:23, Ефес 3:6

+ 8:12 Маттэ 13:42, Маттэ 22:13, Маттэ 22:30, Маттэ 24:51, Маттэ 25:13, Лука 13:28

+ 8:13 Маттэ 9:29, Иуан 4:53
• 8:14 Марк 1:29-34, Лука 4:38-41
+ 8:14 1 Кор. 9:5

+ 8:15 Марк 5:41, Марк 9:27, Апостол. 3:7, Апостол. 9:41

• 8:18 Лука 9:57-62
+ 8:18 Марк 4:35, Лука 8:22
• 8:23 Марк 4:35-41, Лука 8:22-25

+ 8:26 Маттэ 6:30, Орэд ЛъапӀэхэр 64:8, Орэд ЛъапӀэхэр 88:10, Орэд ЛъапӀэхэр 103:7

• 8:28 Марк 5:1-20, Лука 8:26-39
+ 8:29 Марк 1:23-24, Лука 4:34
+ 8:34 Лука 5:8, Апостол. 16:39
• 9:1 Марк 2:1-12, Лука 5:17-26
+ 9:1 Маттэ 4:13

+ 9:2 Марк 6:55, Маттэ 8:10, Марк 10:52, Лука 7:48

+ 9:3 Маттэ 26:65, Иуан 10:33
• 9:9 Марк 2:13-17, Лука 5:27-32
+ 9:11 Маттэ 11:19, Лука 15:2
+ 9:13 Лука 15:7, 1 Тим. 1:15
• 9:14 Марк 2:18-22, Лука 5:33-39

+ 9:14 Маттэ 11:2, Маттэ 14:12, Лука 11:1, Иуан 1:35, Лука 18:12

+ 9:15 Маттэ 25:1-13, Иуан 3:29, Ӏоф. 19:7, Ӏоф. 21:2, Марк 14:7, Лука 17:22, Иуан 16:20

• 9:18 Марк 5:21-43, Лука 8:40-56
+ 9:21 Марк 3:10
+ 9:22 Марк 10:52, Лука 7:50, Ефес 2:8
+ 9:24 Иуан 11:11

+ 9:25 Апостол. 9:40, Марк 1:31, Марк 9:27, Апостол. 3:7, Апостол. 9:41

+ 9:27 2СА 7:12-16, Маттэ 22:42, Лука 1:32, Маттэ 20:29-34

+ 9:29 Маттэ 8:13

+ 9:30 Маттэ 8:4, Маттэ 12:16, Маттэ 17:9, Марк 1:44

+ 9:31 Марк 1:45, Марк 7:36
+ 9:34 Маттэ 10:25, Маттэ 12:24
+ 9:36 Марк 8:2, 1ПА 22:17, Марк 6:34
+ 9:38 Лука 10:2, Иуан 4:35

• 10:1 Марк 3:13-19, Марк 6:7-13, Лука 6:12-16, Лука 9:1-6, Лука 10:1-12

+ 10:6 Орэд ЛъапӀэхэр 118:176, Маттэ 15:24, 1 Пет. 2:25

+ 10:7 Маттэ 3:2, Маттэ 4:17
+ 10:8 Маттэ 8:2, Апостол. 20:35
+ 10:10 1 Тим. 5:18
+ 10:14 Апостол. 13:51
+ 10:15 УблапӀэ 18:20, УблапӀэ 19:24,

• 10:16 Марк 13:9-13, Лука 12:2-12, Лука 21:12-17

+ 10:16 Лука 10:3, УблапӀэ 3:1

+ 10:18 Апостол. 17:6, Апостол. 18:12, Апостол. 24:1, Апостол. 25:6, Орэд ЛъапӀэхэр 118:46

+ 10:20 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 16:1

+ 10:21 Маттэ 24:10

+ 10:22 Маттэ 24:9, Иуан 15:18, Якъуб 5:11, Гал. 6:9, Ӏоф. 2:10

+ 10:23 Апостол. 8:1, Апостол. 14:6
+ 10:24 Лука 6:40, Иуан 13:16
+ 10:25 2ПА 1:2, Маттэ 9:34, Маттэ 12:24
+ 10:26 Марк 4:21, Лука 8:17, Лука 12:2

+ 10:28 Орэд ЛъапӀэхэр 55:5, Орэд ЛъапӀэхэр 117:6, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 29:25,

+ 10:31 Маттэ 6:26, Маттэ 12:12
+ 10:32 Рим. 10:9, Ӏоф. 3:5
+ 10:33 Маттэ 25:12, 1 Иуан 2:23, 2 Тим. 2:12
• 10:34 Лука 12:51-53, Лука 14:26-27
+ 10:34 Апостол. 14:4

+ 10:38 Маттэ 16:24-25, Марк 8:34-35, Лука 9:23

+ 10:39 Иуан 12:25

+ 10:40 Маттэ 25:40, Лука 10:16, Иуан 12:44, Иуан 13:20, Гал. 4:14

+ 10:41 1ПА 17:10-15, 2ПА 4:8
+ 10:42 Марк 9:41, Евр. 6:10
• 11:1 Лука 7:18-35

+ 11:2 Маттэ 14:3, Лука 3:19-20, Иуан 3:24, Иуан 4:25, Иуан 6:14, Иуан 11:27

+ 11:6 Иуан 6:61, Иуан 16:1
+ 11:7 Маттэ 3:1
+ 11:9 Маттэ 14:5, Маттэ 21:26
+ 11:10 МысырикӀыжь 23:20, Марк 1:2
+ 11:11 Лука 1:15
+ 11:12 Лука 16:16
+ 11:14 Маттэ 17:12-13, Лука 1:17
+ 11:15 Ӏоф. 2:7
+ 11:18 Маттэ 3:4, Лука 1:15
+ 11:19 Иуан 2:1, Иуан 12:2, Маттэ 9:10-11
• 11:20 Лука 10:13-15
+ 11:21 Марк 6:45, Марк 8:21, Марк 3:7
+ 11:22 Маттэ 15:21
• 11:25 Лука 10:21-22

+ 11:27 Иуан 13:3, Иуан 17:2, Иуан 6:46, Иуан 7:29, Иуан 8:19, Иуан 10:15

+ 11:28 Орэд ЛъапӀэхэр 54:23, Орэд ЛъапӀэхэр 67:20, Иуан 7:37

+ 11:30 1 Иуан 5:3
• 12:1 Марк 2:23-28, Лука 6:1-5
+ 12:1 Хэбзэ тхыжьыгъэр 23:25
+ 12:2 МысырикӀыжь 20:8-10,
+ 12:3 1СА 21:1-7
+ 12:4 МысырикӀыжь 25:30,
+ 12:6 Маттэ 12:41
• 12:9 Марк 3:1-6, Лука 6:6-11
+ 12:10 Лука 11:54, Лука 20:20
+ 12:12 Маттэ 6:26, Маттэ 10:31
+ 12:13 1ПА 13:6
+ 12:16 Маттэ 8:4, Маттэ 9:30
• 12:22 Марк 3:20-30, Лука 11:14-23
+ 12:23 2СА 7:12-16, Маттэ 9:27
+ 12:24 2ПА 1:2, Маттэ 9:34, Маттэ 10:25
+ 12:27 Марк 9:38, Апостол. 19:13
+ 12:30 Марк 9:40
+ 12:31 Марк 3:29, Лука 12:10
+ 12:33 Маттэ 7:17-20, Лука 6:43-45

+ 12:34 Маттэ 3:7, Маттэ 23:33, УблапӀэ 6:5, Маттэ 7:11, Маттэ 15:18, Якъуб 3:6

+ 12:35 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 12:5

+ 12:36 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 10:19, Рим. 14:12

+ 12:37 Маттэ 5:22, Якъуб 3:2-12
• 12:38 Марк 8:11-12, Лука 11:29-32
+ 12:38 1 Кор. 1:22
+ 12:39 Маттэ 16:4
+ 12:40 Юныс 2:1
+ 12:41 Рим. 2:27, Юныс 3:5, Маттэ 12:6
+ 12:42 1ПА 10:1-13
• 12:43 Лука 11:24-26
+ 12:45 2 Пет. 2:20
• 12:46 Марк 3:31-35, Лука 8:19-21

+ 12:46 Маттэ 13:55, Иуан 2:12, Иуан 7:3, Апостол. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 12:50 Иуан 15:14, Евр. 2:11
• 13:1 Марк 4:1-9, Лука 8:4-8
+ 13:9 Маттэ 11:15
• 13:10 Марк 4:10-12, Лука 8:9-10
+ 13:11 Маттэ 19:11

+ 13:12 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 9:9, Маттэ 25:29

+ 13:15 Иуан 12:40, Апостол. 28:26-27
+ 13:16 Лука 10:23-24
+ 13:17 Евр. 11:13, 1 Пет. 1:10-12
• 13:18 Марк 4:13-20, Лука 8:11-15
+ 13:21 Гал. 1:6, Евр. 6:4
+ 13:22 Маттэ 6:25, Марк 10:23, 1 Тим. 6:10
+ 13:23 Иуан 15:5
+ 13:30 Маттэ 3:12
• 13:31 Марк 4:30-34, Лука 13:18-21
+ 13:32 Маттэ 17:20, Лука 17:6, Дан 4:9
+ 13:33 1 Кор. 5:6, Гал. 5:9
+ 13:35 Орэд ЛъапӀэхэр 77:2
+ 13:38 Иуан 8:44
+ 13:39 Ӏоф. 14:15-16
+ 13:41 Маттэ 24:31

+ 13:42 Дан 3:6, Иуан 15:6, Ӏоф. 20:15, Маттэ 8:12

+ 13:43 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 4:18, Дан 12:3, Маттэ 11:15

+ 13:47 Маттэ 4:19
+ 13:48 Иуан 21:11
+ 13:49 Маттэ 25:32
+ 13:50 Дан 3:6, Маттэ 8:12
• 13:53 Марк 6:1-6, Лука 4:16-30

+ 13:54 Маттэ 2:23, Лука 2:39, Лука 4:23, Марк 1:21

+ 13:55 Иуан 6:42, Маттэ 12:46
+ 13:57 Маттэ 11:6, Иуан 4:44
• 14:1 Марк 6:14-29, Лука 9:7-9
+ 14:2 Маттэ 16:14

+ 14:3 Маттэ 4:12, Маттэ 11:2, Лука 3:19-20, Иуан 3:24

+ 14:5 Маттэ 11:9, Маттэ 21:26
+ 14:7 Эстэр 5:3, Эстэр 7:2
+ 14:12 Маттэ 9:14

• 14:13 Марк 6:30-44, Лука 9:10-17, Иуан 6:1-14

+ 14:16 2ПА 4:42-44
+ 14:21 Маттэ 15:38
• 14:22 Марк 6:45-56, Иуан 6:15-21
+ 14:23 Марк 1:35, Лука 4:42, Лука 5:16
+ 14:26 Лука 24:37
+ 14:31 Маттэ 6:30
+ 14:33 Орэд ЛъапӀэхэр 2:7, Лука 1:35
+ 14:34 Марк 6:53, Лука 5:1
• 15:1 Марк 7:1-23
+ 15:2 Лука 11:38
+ 15:3 Гал. 1:14
+ 15:4 МысырикӀыжь 20:12, МысырикӀыжь 21:17
+ 15:7 Маттэ 23:13, Апостол. 28:25
+ 15:9 Кол. 2:22
+ 15:11 Апостол. 10:15
+ 15:13 Иудэ 1:12
+ 15:14 Маттэ 23:16, Лука 6:39
+ 15:18 Маттэ 12:34, Якъуб 3:6
+ 15:19 Гал. 5:19-21, 1 Кор. 6:9-10
• 15:21 Марк 7:24-30
+ 15:22 2СА 7:12-16, Маттэ 9:27, Лука 1:32

+ 15:24 Орэд ЛъапӀэхэр 118:176, Маттэ 10:6, 1 Пет. 2:25

+ 15:26 Маттэ 7:6
• 15:29 Марк 7:31
+ 15:32 Маттэ 9:36
+ 15:33 2ПА 4:42-44
+ 15:38 Маттэ 14:21
• 16:1 Марк 8:11-13, Лука 12:54-56
+ 16:1 Маттэ 3:7, 1 Кор. 1:22
+ 16:4 Юныс 2:1, Маттэ 12:39
• 16:5 Марк 8:14-21
+ 16:6 Лука 12:1, 1 Кор. 5:7-8
+ 16:8 Маттэ 6:30
+ 16:9 Маттэ 14:13-21
+ 16:10 Маттэ 15:36-37
• 16:13 Марк 8:27-30, Лука 9:18-21
+ 16:14 Маттэ 14:2, 1ПА 17:1,
+ 16:16 Орэд ЛъапӀэхэр 2:7
+ 16:17 1 Кор. 2:13
+ 16:18 Марк 3:16, Иуан 1:42, Ефес 2:20
+ 16:20 Маттэ 9:30
• 16:21 Марк 8:31, Лука 9:22-27

+ 16:21 Лука 17:25, Марк 9:31, Марк 10:34, Иуан 2:19

+ 16:23 Маттэ 4:10, Фил. 3:19
+ 16:24 Маттэ 10:38-39
+ 16:25 Маттэ 19:29
+ 16:26 Орэд ЛъапӀэхэр 48:8

+ 16:27 Хэбзэ тхыжьыгъэр 33:2, Дан 7:13, Маттэ 24:30, Маттэ 25:31, 1 Фесс. 4:16, ДжакӀо 3:17, Ӏоф. 2:23

+ 16:28 Маттэ 24:34, Иуан 21:22
• 17:1 Марк 9:2-13, Лука 9:28-36
+ 17:1 Марк 5:37, Марк 14:33
+ 17:2 Дан 7:9, Ӏоф. 1:16

+ 17:5 Маттэ 3:17, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:15, 2 Пет. 1:17

+ 17:9 Маттэ 8:4, Маттэ 9:30, Марк 1:44
+ 17:13 Маттэ 11:14, Лука 1:17
• 17:14 Марк 9:14-29, Лука 9:37-43
+ 17:18 Марк 1:26, Апостол. 8:7
+ 17:20 Маттэ 13:31, Лука 17:6, Марк 11:23
• 17:22 Марк 9:30-32, Лука 9:43-45
+ 17:23 Маттэ 16:21, Маттэ 20:19

+ 17:24 Марк 9:33, МысырикӀыжь 30:13, МысырикӀыжь 38:26, Маттэ 22:17

+ 17:27 Рим. 13:7

• 18:1 Марк 9:33-37, Марк 9:42-48, Лука 9:46-48, Лука 17:1-2

+ 18:3 1 Кор. 14:20, Маттэ 19:16
+ 18:5 Маттэ 10:40, Лука 10:16, Иуан 13:20
+ 18:7 Маттэ 26:24
+ 18:8 Маттэ 5:30, Маттэ 25:41, Ӏоф. 20:10
+ 18:9 Маттэ 5:29
• 18:10 Лука 15:3-7
+ 18:14 Иуан 6:39
• 18:15 Лука 17:3
+ 18:15 Якъуб 5:19, Гал. 6:1
+ 18:16 Хэбзэ тхыжьыгъэр 19:15, 2 Кор. 13:1
+ 18:17 Маттэ 5:46-47, Тит 3:10
+ 18:19 Маттэ 7:7-8
+ 18:21 Лука 17:4
+ 18:25 2ПА 4:1,
+ 18:30 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 28:3
+ 18:35 Маттэ 6:15, Якъуб 2:13
• 19:1 Марк 10:1-12
+ 19:4 УблапӀэ 1:27
+ 19:5 УблапӀэ 2:24, Ефес 5:31
+ 19:6 1 Кор. 6:16, 1 Кор. 7:10
+ 19:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 24:1
+ 19:9 Маттэ 5:32, 1 Кор. 7:10
+ 19:11 Марк 4:11, 1 Кор. 7:7, 1 Тим. 5:14
• 19:13 Марк 10:13-16, Лука 18:15-17
+ 19:14 Маттэ 18:3
• 19:16 Марк 10:17-31, Лука 18:18-30
+ 19:16 Лука 10:25

+ 19:17 Орэд ЛъапӀэхэр 105:1, Орэд ЛъапӀэхэр 118:68, Рим. 10:5, Гал. 3:12

+ 19:19 МысырикӀыжь 20:12-16,

+ 19:20 Фил. 3:6

+ 19:21 Маттэ 5:48, Лука 12:33, Маттэ 6:20, 1 Пет. 1:4

+ 19:23 Орэд ЛъапӀэхэр 48:7-8
+ 19:26 УблапӀэ 18:14, Марк 14:36
+ 19:27 Маттэ 4:20-22

+ 19:28 Маттэ 16:27, Маттэ 25:31, Дан 7:9, Лука 22:30, 1 Кор. 6:2, Ӏоф. 3:21

+ 19:29 Маттэ 16:25
+ 19:30 Маттэ 20:16, Лука 13:30
+ 20:8 Хэбзэ тхыжьыгъэр 24:15
+ 20:16 Маттэ 19:30, Лука 13:30
• 20:17 Марк 10:32-34, Лука 18:31-34
+ 20:19 Маттэ 16:21, Маттэ 17:23
• 20:20 Марк 10:35-45
+ 20:20 Маттэ 10:2, Марк 1:19
+ 20:21 Маттэ 19:28
+ 20:22 Маттэ 26:39, Иуан 18:11
+ 20:26 1 Пет. 5:3, Маттэ 23:11, Марк 9:35

+ 20:28 Иуан 13:4-5, Иуан 11:51, 1 Пет. 1:18-19, Рим. 4:25, Гал. 1:4, 1 Тим. 2:6, Тит 2:14

• 20:29 Марк 10:46-52, Лука 18:35-43
+ 20:29 1ПА 16:34
+ 20:30 2СА 7:12-16, Маттэ 9:27-31
+ 20:34 Лука 7:13

• 21:1 Марк 11:1-11, Лука 19:28-38, Иуан 12:12-19

+ 21:1 2СА 15:30, Апостол. 1:12

+ 21:4 Иуан 12:15, Маттэ 1:23, Маттэ 26:56, Иуан 19:36

+ 21:8 2ПА 9:13

+ 21:9 2СА 7:12-16, Маттэ 9:27, Орэд ЛъапӀэхэр 117:25-26, Орэд ЛъапӀэхэр 148:1, Маттэ 23:39

+ 21:11 Лука 7:16

• 21:12 Марк 11:15-19, Лука 19:45-48, Иуан 2:13-22

+ 21:12 Лука 2:24
+ 21:15 2СА 7:12-16, Маттэ 9:27
+ 21:16 Лука 19:39, Орэд ЛъапӀэхэр 8:2-3
+ 21:17 Лука 19:29, Лука 24:50, Иуан 11:18
• 21:18 Марк 11:12-14, Марк 11:20-24
+ 21:18 Маттэ 4:2
+ 21:19 Маттэ 24:32, Лука 13:6
+ 21:21 Маттэ 17:20, Якъуб 1:6, 1 Кор. 13:2
+ 21:22 Маттэ 7:8, Маттэ 17:20, 1 Кор. 13:2
• 21:23 Марк 11:27-33, Лука 20:1-8
+ 21:23 Апостол. 4:7
+ 21:25 Маттэ 3:6, Лука 7:30
+ 21:26 Маттэ 11:9, Маттэ 14:5
+ 21:32 Лука 7:29
• 21:33 Марк 12:1-12, Лука 20:9-19
+ 21:33 Орэд ЛъапӀэхэр 79:9, Марк 13:34

+ 21:35 Маттэ 22:6, Маттэ 23:34, Евр. 11:36-37

+ 21:37 Маттэ 3:17, Евр. 1:1
+ 21:38 Евр. 1:2
+ 21:39 Евр. 13:12
+ 21:41 Апостол. 13:46

+ 21:42 Орэд ЛъапӀэхэр 117:22-23, Апостол. 4:11, 1 Пет. 2:7

+ 21:46 Марк 11:18, Марк 11:32
• 22:1 Лука 14:15-24
+ 22:1 Маттэ 13:34
+ 22:2 Маттэ 25:10, Ӏоф. 19:7, Ӏоф. 21:2

+ 22:6 Маттэ 21:35, Маттэ 23:34, Евр. 11:36-37

+ 22:7 Маттэ 21:41
+ 22:8 Маттэ 10:11, Апостол. 13:46, Ӏоф. 3:4
+ 22:13 Маттэ 8:12
• 22:15 Марк 12:13-17, Лука 20:20-26
+ 22:15 Лука 11:54
+ 22:16 Хэбзэ тхыжьыгъэр 10:17, Кол. 3:25
+ 22:17 Маттэ 17:24-25
+ 22:18 Марк 7:6, Лука 12:1
+ 22:21 Рим. 13:7
• 22:23 Марк 12:18-27, Лука 20:27-40
+ 22:23 Апостол. 4:1, Апостол. 23:8
+ 22:24 УблапӀэ 38:8, Хэбзэ тхыжьыгъэр 25:5
+ 22:32 МысырикӀыжь 3:2, МысырикӀыжь 3:6
• 22:34 Марк 12:28-34, Лука 10:25-28

+ 22:37 Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:5, Хэбзэ тхыжьыгъэр 11:13,

+ 22:39 Маттэ 19:19
+ 22:40 Маттэ 7:12, Гал. 5:14
• 22:41 Марк 12:35-37, Лука 20:41-44
+ 22:42 2СА 7:12-16, Маттэ 9:27

+ 22:44 Орэд ЛъапӀэхэр 109:1, Апостол. 2:34-35

+ 22:46 Лука 20:40

• 23:1 Марк 12:38-40, Лука 11:37-52, Лука 20:45-47

+ 23:3 Рим. 2:17-23

+ 23:5 МысырикӀыжь 13:9, Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:8, Хэбзэ тхыжьыгъэр 11:18,

+ 23:6 Лука 14:7-8
+ 23:8 Якъуб 3:1, Лука 22:32, Филимон 1:16
+ 23:9 МысырикӀыжь 4:22,
+ 23:11 Маттэ 20:26, Марк 9:35, Марк 10:43
+ 23:12 Лука 14:11, Лука 18:14
+ 23:13 Маттэ 15:7
+ 23:16 Маттэ 15:14
+ 23:17 МысырикӀыжь 30:29
+ 23:19 МысырикӀыжь 29:37

+ 23:21 Орэд ЛъапӀэхэр 25:8, Орэд ЛъапӀэхэр 131:14

+ 23:23 Хэбзэ тхыжьыгъэр 14:22, Орэд ЛъапӀэхэр 32:5,

+ 23:27 Апостол. 23:1, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 26:23

+ 23:30 Апостол. 7:52

+ 23:33 Маттэ 3:7, Маттэ 12:34

+ 23:34 Маттэ 21:35, Маттэ 22:6, Евр. 11:36-37, Маттэ 10:17, Марк 13:9, Лука 21:12

+ 23:35 УблапӀэ 4:8, 1 Иуан 3:12, Евр. 11:4, Ӏоф. 18:24

• 23:37 Лука 13:34-35

+ 23:37 Апостол. 7:52, Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:11-12, Рут 2:12, Орэд ЛъапӀэхэр 146:2

+ 23:39 Орэд ЛъапӀэхэр 117:26, Маттэ 21:9
• 24:1 Марк 13:1-13, Лука 21:5-19
+ 24:2 Лука 19:44
+ 24:4 1 Иуан 3:7, Кол. 2:8, 2 Фесс. 2:3

+ 24:7 Ӏоф. 6:4, Апостол. 11:28, Ӏоф. 6:8, Ӏоф. 6:12

+ 24:9 Маттэ 10:22, Иуан 15:18
+ 24:10 Маттэ 10:21
+ 24:11 Маттэ 7:15
+ 24:13 Якъуб 5:11, Ӏоф. 2:10

+ 24:14 Маттэ 28:19, Рим. 10:18, Кол. 1:6, Кол. 1:23

• 24:15 Марк 13:14-23, Лука 21:20-24
+ 24:15 Дан 9:27, Дан 11:31, Дан 12:11
+ 24:17 Лука 17:31
+ 24:19 Лука 23:29
+ 24:21 Дан 12:1, Ӏоф. 16:18
+ 24:22 Лука 18:7
+ 24:23 Лука 17:23

+ 24:24 Хэбзэ тхыжьыгъэр 13:1, 2 Фесс. 2:9, Ӏоф. 13:13, Ӏоф. 16:14

+ 24:25 Иуан 13:19, Иуан 14:29
+ 24:27 Лука 17:24
+ 24:28 Лука 17:37
• 24:29 Марк 13:24-27, Лука 21:25-28
+ 24:29 Апостол. 2:20, Ӏоф. 6:13
+ 24:30 Дан 7:13, Маттэ 16:27,

+ 24:31 1 Кор. 15:52, 1 Фесс. 4:16, Ӏоф. 11:15, Маттэ 13:41, 2 Фесс. 2:1

• 24:32 Марк 13:28-31, Лука 21:29-33
+ 24:34 Маттэ 16:28
+ 24:35 Орэд ЛъапӀэхэр 101:26-27, 2 Пет. 3:10

• 24:36 Марк 13:32-37, Лука 12:38-40, Лука 17:26-30, Лука 17:34-36

+ 24:37 УблапӀэ 6:5
+ 24:39 УблапӀэ 7:21
+ 24:42 Маттэ 25:13
+ 24:43 2 Пет. 3:10, 1 Фесс. 5:2
+ 24:44 Ӏоф. 3:3, Ӏоф. 16:15
• 24:45 Лука 12:42-48
+ 24:46 Маттэ 25:21, Иуан 13:17
+ 24:48 Маттэ 25:5
+ 24:51 Маттэ 8:12

+ 25:1 Маттэ 9:15, Иуан 3:29, Ӏоф. 19:7, Ӏоф. 21:2

+ 25:5 Маттэ 24:48
+ 25:10 Маттэ 22:2
+ 25:11 Маттэ 7:22, Лука 6:46, Лука 13:25
+ 25:12 Маттэ 10:33

+ 25:13 1 Кор. 16:13, Маттэ 24:36, Маттэ 24:42

• 25:14 Лука 19:12-27
+ 25:19 Рим. 14:12
+ 25:21 Лука 16:10, Евр. 12:2
+ 25:26 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 20:4
+ 25:29 Маттэ 13:12
+ 25:30 Маттэ 8:12
+ 25:31 Дан 7:13, Маттэ 16:27, Маттэ 19:28
+ 25:32 2 Кор. 5:10, Маттэ 13:49
+ 25:34 Дан 7:18, Ӏоф. 21:7
+ 25:35 Лука 3:11, Якъуб 2:15-16
+ 25:36 2 Тим. 1:16-18
+ 25:40 Маттэ 10:40

+ 25:41 Орэд ЛъапӀэхэр 6:9, Маттэ 7:23, Марк 9:43-44, Иудэ 1:7, Ӏоф. 20:10

+ 25:45 Лука 10:16

+ 25:46 Дан 12:2

• 26:1 Марк 14:1-2, Лука 22:1-2, Иуан 11:45-53

+ 26:2 МысырикӀыжь 12:1-30
• 26:6 Марк 14:3-9, Лука 7:36-50, Иуан 12:1-8
+ 26:6 Маттэ 21:17, Иуан 11:1, Иуан 11:18,

+ 26:11 Хэбзэ тхыжьыгъэр 15:11, Маттэ 9:15, Иуан 7:33

+ 26:12 Иуан 19:40
+ 26:13 Маттэ 24:14
• 26:14 Марк 14:10-11, Лука 22:3-6
+ 26:14 Иуан 13:2, Апостол. 1:16
+ 26:15 МысырикӀыжь 21:32,

• 26:17 Марк 14:12-21, Лука 22:7-14, Лука 22:21-23, Иуан 13:21-30

+ 26:21 Орэд ЛъапӀэхэр 40:10, Иуан 13:18

+ 26:24 Маттэ 18:7

• 26:26 Марк 14:22-26, Лука 22:15-20, 1 Кор. 11:23-25

+ 26:26 Иуан 6:51, 1 Кор. 10:16, Евр. 10:10
+ 26:28 МысырикӀыжь 24:8
+ 26:30 Лука 22:39

• 26:31 Марк 14:27-31, Лука 22:31-34, Иуан 13:36-38

+ 26:31 Иуан 16:32
+ 26:32 Маттэ 28:7
+ 26:35 Иуан 11:16, Иуан 21:19
• 26:36 Марк 14:32-42, Лука 22:39-46
+ 26:37 Марк 5:37, Марк 9:2
+ 26:38 Иуан 12:27

+ 26:39 Евр. 5:7, Марк 10:38, Иуан 18:11, Иуан 5:30, Иуан 6:38, Гал. 1:4

+ 26:41 Маттэ 6:13, 1 Пет. 4:7

+ 26:42 Маттэ 6:10

+ 26:45 Иуан 2:4, Маттэ 16:21, Маттэ 17:22, Маттэ 20:18

• 26:47 Марк 14:43-50, Лука 22:47-53, Иуан 18:3-12

+ 26:47 Апостол. 1:16
+ 26:51 Лука 22:38
+ 26:52 Ӏоф. 13:10
+ 26:55 Маттэ 21:23, Лука 21:37

+ 26:56 Маттэ 1:22-23, Маттэ 21:4, Иуан 19:36, Маттэ 26:31, Иуан 16:32

• 26:57 Марк 14:53-65, Лука 22:54-55, Лука 22:63-71, Иуан 18:13-14, Иуан 18:19-24

+ 26:60 Орэд ЛъапӀэхэр 26:12, Орэд ЛъапӀэхэр 34:11

+ 26:61 Марк 15:29, Иуан 2:19
+ 26:62 Маттэ 27:13
+ 26:63 Орэд ЛъапӀэхэр 2:7

+ 26:64 Орэд ЛъапӀэхэр 109:1, Дан 7:13, Маттэ 16:27, Маттэ 24:30, Евр. 1:13

+ 26:65 Апостол. 14:14, Маттэ 9:3, Иуан 10:36

• 26:69 Марк 14:66-72, Лука 22:56-62, Иуан 18:15-18, Иуан 18:25-27

+ 26:75 Маттэ 26:34

• 27:1 Марк 15:1, Лука 23:1-2, Иуан 18:28-32

+ 27:2 Лука 3:1, Лука 13:1, Апостол. 3:13, 1 Тим. 6:13

• 27:3 Апостол. 1:18-19
+ 27:5 2СА 17:23
+ 27:6 2ПА 12:9, Марк 12:41, Иуан 8:20
+ 27:9 Маттэ 2:17

• 27:11 Марк 15:2-5, Лука 23:3-5, Иуан 18:33-38

+ 27:11 Маттэ 2:2

+ 27:13 Маттэ 26:62

• 27:15 Марк 15:6-15, Лука 23:13-25, Иуан 18:39

+ 27:18 Иуан 12:19
+ 27:20 Апостол. 3:14
+ 27:23 Лука 23:41, Евр. 4:15

+ 27:24 Хэбзэ тхыжьыгъэр 21:6, Орэд ЛъапӀэхэр 25:6, Орэд ЛъапӀэхэр 72:13

+ 27:25 1 Фесс. 2:16
+ 27:26 Маттэ 20:19
• 27:27 Марк 15:16-20, Иуан 19:2-3
+ 27:30 Маттэ 20:19

• 27:32 Марк 15:21-32, Лука 23:26-43, Иуан 19:17-27

+ 27:34 Орэд ЛъапӀэхэр 68:22

+ 27:35 Орэд ЛъапӀэхэр 21:19

+ 27:39 Орэд ЛъапӀэхэр 21:7, Орэд ЛъапӀэхэр 108:25

+ 27:40 Марк 14:58, Иуан 2:19, Маттэ 4:3-6

+ 27:42 Иуан 10:18, Иуан 1:49, Иуан 12:13, Иуан 20:29

• 27:45 Марк 15:33-41, Лука 23:44-49, Иуан 19:28-30

+ 27:46 Апостол. 3:1, Орэд ЛъапӀэхэр 21:2
+ 27:48 Орэд ЛъапӀэхэр 68:22
+ 27:51 МысырикӀыжь 26:33,
+ 27:52 Дан 12:2, Иуан 5:21, Иуан 5:25
+ 27:56 Лука 8:2, Маттэ 20:20

• 27:57 Марк 15:42-47, Лука 23:50-56, Иуан 19:38-42

+ 27:63 Маттэ 16:21, Маттэ 17:23, Маттэ 20:19

+ 27:66 Дан 6:17, Ӏоф. 20:3

• 28:1 Марк 16:1-8, Лука 24:1-12, Иуан 20:1-10

+ 28:1 Лука 8:2, Маттэ 27:61

+ 28:2 Маттэ 27:60

+ 28:3 Дан 7:9, Дан 10:6, Марк 9:3, Апостол. 1:10

+ 28:4 Ӏоф. 1:17

+ 28:7 Маттэ 26:32

+ 28:9 Иуан 20:19, Иуан 20:21, 2ПА 4:27, Маттэ 28:17, Лука 24:52

+ 28:10 Маттэ 12:50, Иуан 20:17, Рим. 8:29, Евр. 2:11

• 28:16 Марк 16:14-18, Лука 24:36-49, Иуан 20:19-23

+ 28:17 Иуан 20:25

+ 28:18 Дан 7:13-14, Маттэ 11:27, Иуан 17:2

+ 28:19 2 Кор. 13:13, Иуан 4:1-2, Апостол. 8:13, Кол. 1:23

+ 28:20 Иуан 14:15, Маттэ 13:39

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=ADG

Table of Contents

- КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Маттэ къызэриӀотагъэр

- КъэбарышӀур Маттэ къызэриӀотагъэр

- АПЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОНЭРЭШЪХЬ
- ЯЩЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯТФЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯХЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯБЛЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯЕНЭРЭШЪХЬ
- ЯБГЪОНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУЗЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУТӀОНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУЩЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУТФЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУХЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУБЛЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀОЕНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУБГЪОНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ЗЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ТӀУНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ЩЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ПЛӀЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ТФЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ХЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ БЛЫНЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОКӀЫРЭ ИНЭРЭШЪХЬ